Kabouterland - Carl Devos

Wie enige structuur in het Wetstraatleven wil vinden, beleeft moeilijke tijden. In het niemandsland tussen de nieuwjaarsrecepties waarop de grote, geostrategische boodschappen werden verkondigd, en de échte campagne, waarin we hopelijk eindelijk dieper kunnen ingaan op concrete voorstellen, gaapt een grijze verwarring. Een paar keer al probeerde SP.A met precieze voorstellen een discussie te openen, maar het is er duidelijk te vroeg voor. Iedereen houdt iedereen in een houdgreep, de meesten zijn nerveus en ongerust, het gaat over zoveel dat het over niets gaat.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Debatjes schuren aan lichtsnelheid voorbij en vooraleer de mogelijke betekenis zich enigszins aflijnt, gaat het al lang over iets anders. Wie enkele dagen het licht uitdoet mist niets. Zelfs een Terzakedebat tussen slimme mensen, Van Overtveldt en Vereeck, slibt dicht tot een schermgevecht voor ongeïnspireerde beginners. Alsof beide heren de debatfiches van hun partij van de autocue aflazen.

Waarover windt de politiek zich eigenlijk op? Over zichzelf en elkaar. Over kabouters. Dat zegt het allemaal. Niet over vrouwenbesnijdenis, kindermisbruikrapporten of armoedecijfers. Over uithuizige regeringsleiders, die teveel ‘on tour’ zijn. Die willen ons doen geloven dat dat allemaal een kwestie van bestuur is. Jaja. Er wordt nog bestuurd, hier en daar vallen beslissingen, misschien zelfs grote (over Oosterweel bijvoorbeeld), maar volwaardig kan je dat niet noemen. In het Vlaams Parlement sleurt de verdienstelijke Jan Peumans aan een regeling voor uittredingsvergoeding, maar sommigen vrezen verlies en zoeken de rem.

En-én-verhaal

Dat iedereen naar elkaar loert is ook duidelijk binnen partijen zelf. Door eigen toedoen kreeg de vraag waarmee Kris Peeters rond trekt, ‘in welk Vlaanderen wil u leven?’, een vervelend onderschrift: ‘in dat van Kris Peeters of in dat van Pieter De Crem?’. Peeters heeft dat probleem zelf groter gemaakt dan het is, door er te scherp op te reageren. Niemand betwist dat hij de nummer één is, dat hij de lijnen uitzet. Maar er moet ook ruimte blijven voor een nummer vier (na Peeters, Beke en Geens?). Die had met zijn interview een bepaalde indruk gegeven – namelijk dat lastenverlaging niet zo zeker was, wegens eerst de begroting op orde krijgen – die niet strookte met het enige breekpunt van CD&V: zonder lastenverlaging doen wij niet mee.

Vanuit communicatief oogpunt was dat – alweer – niet slim. The Conversation Party moet daar extra in investeren, cfr. de noodpersconferentie nadat velen hadden geschreven dat hun voorstel over een belastingvermindering vooral de rijken ten goede kwam. Terwijl, in de allerbeste traditie, iedereen een én-én-verhaal vertelt: én lastenverlaging, én besparen om de begroting in evenwicht te brengen én sociaal beleid voeren én de groei stimuleren én we vergeten nog zoveel.

Open VLD brengt ook een belangrijk én-én-verhaal: symmetrische regeringen. Overal in of uit. De Vlaamse liberalen zijn eerlijk: ze zeggen wat ongeveer iedereen denkt. Dat is moedig, want ook gevaarlijk: meteen dreigt het verwijt enkel te gaan voor de postjes, ongeacht de democratische uitslag, die – wie weet – sterk kan verschillen tussen het Vlaams en federaal parlement.

Nefast voor de geloofwaardigheid

Ook Di Rupo I was in de ban van én-én: én de publieke opinie bijzonder, bijzonder stevig de indruk geven dat de 650.000 van Belgacom-CEO Leroy effectief een loonplafond was én toestaan dat Leroy meer zou ontvangen, richting 800.000. Deze discussie gaat langs geen kanten over het inkomen van Leroy zelf. Wel over de geloofwaardigheid van een minister en premier, dus van een regering, die publieke instemming zocht en kreeg voor de beslissing dat ze iemand voor de job had gevonden die goed en goedkoper was: 650.000. Daarmee liet ze al die critici een poepje ruiken, in volle Johnny Thijs-crisis (die daarmee verdween). Maar zie. Wat Belgacom daar nog bovenop doet, heet nu de zaak van Belgacom te zijn. Kan best en zal best. Maar nooit, langs geen kanten, heeft de regering dat destijds laten blijken. Nooit heeft ze gezegd: ons plafond is maar ons plafond, er kan nog een ‘extraatje’ (dat sommigen in een leven niet gespaard krijgen) bovenop komen. De overwinning claimen door de waarheid wat in te snoeren: mooi is dat niet. En nefast voor de geloofwaardigheid.

De knullige uitleg van de regering werd enkel gesteund door de socialisten. Bij SP.A kwamen ze niet verder dan: ‘Er is toch vooruitgang’. CD&V verstopte zich. De liberalen hadden kritiek. Dat Open VLD de hete adem van N-VA voelt werd zeer duidelijk: hoewel de liberalen niet voor die overheidsbemoeienis zijn en dus de onderneming zelf willen laten beslissen, gingen ze toch voluit. Kwestie van niet alle afwijzing aan N-VA over te laten. Er is geen regering meer. Het is ieder voor zich. Zoveel is duidelijk. Kijk naar Koen Geens: die duwt de slimme anti-fraudekassa een jaar vooruit, om de horeca te steunen. Niet toevallig als zijn partij een horeca-plan voorlegt. Dat is minstens een beetje lachen met John Crombez.

Geen grondwetherziening?

Dat er in het kabouterbos wel vaker geblaat is zonder wol bleek nog elders. Hoewel de regering daarover nog niet formeel beslist heeft, ziet het er steeds meer naar uit dat er geen verklaring tot herziening van de grondwet komt. Als de regering ter zake niets beslist, beslist ze ook: dat de volgende grondwet vijf jaar lang ongewijzigd moet blijven. Dat sluit niet elke vorm van staatshervorming uit, maar in elk geval elke staatshervorming met ambitie. En al zeker geen invoering van het confederalisme. Dat komt misschien ook N-VA goed uit.

Nog tijdens de troonwissel was te horen dat de volgende regering over de protocollaire monarchie moest beslissen en dat daarom al die artikels herbekeken moesten worden. Maar dat was in de zomer. Weg voornemen. CD&V vertelt al langer aan haar kiezers dat er in de nieuwe Senaat over een nieuwe staatshervorming gesproken kan worden, misschien zelfs inclusief akkoord voor 2019. Maar ze toont voorlopig geen haast om daarvoor het nodige voorbereidende juridisch werk te doen: een herzieningsverklaring opstellen. Weer een én-én verhaal: er kan een nieuwe staatshervorming komen (voor het ene publiek), maar het mag niet daarover gaan (voor het andere publiek). Andere partijen die dat laatste volgen zijn ook niet geneigd om die artikels overeen te komen, wat trouwens toch nooit zou lukken. Daarover valt binnen deze regering simpelweg geen overeenstemming te vinden. Zo’n communautaire discussie wil niemand nu nog voeren. Het gaat over de economie. Al geven ze N-VA dan wel een argument dat de anderen het confederalisme vooraf al uitsluiten. Wat de N-VA dan weer kan gebruiken om ondanks alles de ‘V’ te realiseren.

Maar N-VA is wellicht ook blij

Voor de verkiezing kan ze nog hardop roepen dat ze alle stemmen nodig heeft om toch door die institutionele barrière te breken, al is niet duidelijk hoe zelfs 35% dat kan. Hoewel. Ooit vergeleek De Wever de invoering van het confederalisme met dat van het algemeen enkelvoudig stemrecht: ook dat werd eerst uitgevoerd, de grondwetsherziening die daarvoor nodig was volgde pas daarna. Buiten de grondwet dus. Maar die uitspraak was er wellicht een van de oude De Wever. De nieuwe De Wever is pragmatischer. Verspilde bijna geen woord aan de confederalisme in zijn messianistische speech, vorige zaterdag. De Wever wil meebesturen, daarom niet zelve. Met confederalisme als het kan, zonder als het moet. Als de grondwet niet mee wil, dan zal het zonder moeten, is dan voor zijn partijleden duidelijk. Maar dan wel met grondige sociaal-economische hervormingen. Die eigenlijk ook een soort van confederalisme zijn. Het is een én-én-verhaal. Ook daar.

Of wie weet zal men artikel 195 van de grondwet, die de wijziging van de grondwet regelt, nog eens in het uitstalraam zetten? De truc der trucs. Dat is handig voor zowat alle partijen. Zij die de verklaring tot wijziging niet willen stemmen en zij die ze niet krijgen. Dan blijft alles mogelijk. Dit is nu eenmaal kabouterland.

 

De auteur is hoogleraar poltitieke wetenschappen in Gent.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.