De baksteen in de maag - Guy Janssens

Lentekriebels gaan te onzent vaak gepaard met een onweerstaanbare neiging om aan het afbreken, verbouwen, verven of knutselen te gaan. Een nieuw of groter terras? Vooruit met de geit. Een nieuwe keuken met bijpassende nieuwe apparaten zoals een stoomoven? Niet gedraald!
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

De aantrekkingskracht van de jaarlijkse bouwbeurs Batibouw toont aan dat we er met z’n allen tijd en geld voor over hebben. Wat zijn de nieuwste snufjes? Kunnen we hier of daar een subsidietje meepikken om ons huis wat energievriendelijker te maken? Eens kijken wat er in de aanbieding is! BEN is dit jaar het modewoord. Bekt altijd goed, zo’n drieletterwoord. BEN staat voor Bijna Energieneutraal bouwen. Energie is al enige jaren het alfa en het omega van al wat met bouwen te maken heeft. Volgende modewoord wordt ongetwijfeld HEN: Helemaal Energieneutraal bouwen. Dat is trouwens waar we van de Europese Unie naartoe moeten. Sterker: over enkele jaren moet iedereen die bouwt zelf een deel eigen energie produceren.

Anders gaan wonen

Energievriendelijk of –neutraal bouwen is goed. Maar het kan beter. Wij Belgen hebben lang als ultieme betrachting een huis, als het even kan een villa, in het groen nagestreefd. Mijn eigen dorp, Schilde bij Antwerpen, was tot eind jaren vijftig van de vorige eeuw een landelijk dorpje in de voorkempen, met veel naaldbossen. Het adellijke geslacht van de Werve de Schilde had er eeuwenlang een kasteel en uitgestrekte landerijen. In de jaren vijftig werden 560 hectaren van het gebied verkocht aan de Compagnie Immobilière de Belgique die ze ging verkavelen tot villagrond. Sindsdien staat Schilde vol villa’s in alle mogelijke afmetingen.

Die villa’s uit de jaren vijftig en zestig zijn intussen op vlak van energiezuinigheid volkomen achterhaald. De vraag is of renoveren wel een haalbare kaart is. “Soms is het beter om huizen die niet geschikt zijn om aan te passen aan de huidige energienormen af te breken” zegt architect Leo Van Broeck in De Vrije Markt. “Het wordt tijd dat we onze manier van wonen gaan herzien, zeker als we ons vergelijken met het buitenland”.

Lintbebouwing, iemand?

Van Broeck zegt dat we in vergelijking met de andere Europese landen veel ruimer wonen en veel meer versnipperd. Door die versnippering zijn er meer wegen nodig om al die wooneenheden met mekaar te verbinden, de leidingen voor de nutsvoorzieningen
zijn langer en dus duurder, kortom onze aanslag op de publieke ruimte is veel groter. Typisch voor Vlaanderen is ook de lintbebouwing: we bouwen onze huizen langs verbindingswegen zodat het ene dorp naadloos overgaat in het andere. Met alle problemen van dien: het achterland zit verborgen achter een bakstenen muur en wordt voor een deel nutteloos. En wat zich achter de bakstenen muren bevindt wil je vaak niet weten.

Pas als er een spoorlijn achter ligt krijg je een gevarieerd kleurenpalet van onze creativiteit qua achteruitgebouwen en tuinhuizerij…Dichter bij elkaar gaan wonen is dus de oplossing en zeker niet nog meer woonuitbreidingsgebieden aansnijden.

‘Inbreiding’ is de boodschap

De immobiliënsector kan tot op zekere hoogte meegaan in de redenering van Van Broeck. Olivier Carrette van de Beroepsvereniging van de vastgoedsector vindt ook dat Belgen gemiddeld te groot wonen in vergelijking met de andere Europeanen. “Een gemiddeld appartement in de andere Europese landen is 60m2. Bij ons ligt dat gemiddelde op 75 à 80 m2”. Toch vindt Carrette dat er nog ruimte moet zijn om de woonuitbreidinggebieden, dat zijn gebieden die voorlopig niet kunnen worden bebouwd maar in de toekomst wellicht wel, aan te snijden. ‘Er komen binnen afzienbare tijd in België een miljoen mensen bij die een woning zoeken. Die krijg je nooit allemaal geplaatst met de bestaande huizen en bouwgronden.”

Het moet dus volgens Carrette een én – én verhaal worden: meer inbreiding, bijvoorbeeld door bestaande oude fabriekspanden te verbouwen tot woongelegenheden, eventueel aangevuld met andere voorzieningen zoals winkels, scholen, crèches, wellnessruimten.. maar tegelijk moet er nieuwe bouwgrond ter beschikking worden gesteld van bouwers.

Het lelijkste land?

Er zijn al bibliotheken vol geschreven over onze ruimtelijke ordening, of het gebrek daaraan. Verdedigers van onze ruimtelijke ordening zeggen dat we nooit woningnood hebben gekend, zoals in Nederland, en dat we altijd betaalbaar hebben kunnen wonen. Het aandeel huiseigenaren is ook zeer hoog. En een eigen huis, zo wordt ons voortdurend voorgehouden, is onze vierde pensioenpijler.
Het debat is dus al geruime tijd open.

Maar ook in dit dossier kijkt Europa al geruime tijd over onze schouder mee. Bij elke nieuwbouw moet de energie-efficiëntie worden aangetoond. En energie-efficiënt bouwen maakt de woning duurder. Kleiner wonen zal dus wel een noodzaak worden om het budget rond te krijgen.

(De auteur is VRT-journalist en presentator van de Vrije markt.)