Meer en toch minder - Jo Libeer

Als we niets doen, stijgen de uitgaven van de overheid van 197 miljard euro vandaag naar 231 euro in 2019. De uitdaging is dus om wél iets te doen, willen we onze welvaartsstaat nog betaalbaar houden. We moeten meer doen met minder. Hoe? Met een slankere overheid, investeringen in competitiviteit en koopkracht, en zo de verzekering van jobcreatie en de financiering van de sociale zekerheid op de lange termijn.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Solidair maar fair

We kunnen niet zonder een overheid die structuur en solidariteit giet in de samenleving. Maar het huis van de Belgische overheden kraakt. De kost is torenhoog: we bekleden de vierde plaats van Europa op het vlak van overheidsbeslag. Maar wat we terugkrijgen, spoort daar niet mee: qua kwaliteit van de welvaart scoren we de 13de plaats. Er is dus onvoldoende waar voor ons geld.

Daar kunnen we iets aan doen. Niet via sociale afbraak. Een solidaire samenleving is een evidentie. Maar dan wel tegen een redelijke prijs. Laat ons het overheidsbeslag terugdringen tot maximaal 50 procent. Nu bedraagt het overheidsbeslag 55 procent. Dat is niet revolutionair: het is het niveau dat andere sociale landen in Europa halen, denk maar aan Zweden en Nederland.

Het overheidsbeslag

Om het overheidsbeslag tot een decent niveau te brengen, moeten we de komende vijf jaar minder meer gaan uitgeven. Ja, u leest het goed: van Voka mag de overheid nog steeds meer uitgeven. In ons plan stijgt de kost van de overheid van 197 miljard vandaag naar 210 miljard in 2019. Het betekent wel dat we de ontsporende groei van de overheidsuitgaven afremmen. De laatste 5 jaar zijn onze primaire uitgaven liefst dubbel zo snel gestegen als het Europees gemiddelde. Dat is niet houdbaar.

Hoe doen we dat concreet, die uitgavengroei afremmen? Door te focussen op de kosten van het systeem. De overheid heeft de plicht om te strijden tegen verspilling of inefficiënt gebruik van middelen. Er moet ook paal en perk worden gesteld aan unfaire systemen. Iedereen moet zijn deel van de inspanning leveren om minder bijkomend uit te geven. We kunnen er allemaal de vruchten van plukken. De optimalisaties liggen voor het rapen.

Minder ambtenaren

De overheid is als eerste aan zet. Er kwamen de voorbije 15 jaar op alle niveaus samen liefst 100.000 ambtenaren bij. Dat is een toename met ongeveer 15 procent. Slechts de laatste twee jaar is een zeer lichte kentering merkbaar: telkens 1.000 ambtenaren minder.

Het moet dus mogelijk zijn om tegen het einde van de volgende legislatuur het totaal aantal ambtenaren met 5 procent te verminderen. De dienstverlening zal daar niet onder lijden: er zullen nog altijd een pak ambtenaren meer zijn dan 15 jaar geleden. Het vraagt wel een andere kijk op de zaken. Te veel publieke dienstverlening is nog gestoeld op het idee dat extra dienstverlening enkel kan door extra personeel aan te trekken.

Minder tijdskrediet

We zijn ook doorgeslagen in het subsidiëren van verlofregelingen. Tussen 1995 en 2013 verzesvoudigde het budget voor premies voor tijdskrediet, loopbaanonderbreking en dergelijke tot 824 miljoen. Fijn voor diegenen die ervan kunnen genieten. Maar we mogen niet vergeten dat die premies steeds gedragen moet worden door wie actief blijft. Wie vrijwillig kiest om niet te werken, kan niet langer zo gul gesponsord worden. Dat is niet solidair met wie actief blijft. Tijdskrediet zonder motivering moet bijvoorbeeld worden geschrapt.

Uitgavengroei afremmen zonder sociale afbraak

Ook de gezondheidszorg kan veel kosteneffectiever als we de overconsumptie aanpakken. Professor Lieven Annemans stelt dat gemiddeld 10 procent van het gezondheidsbudget verloren gaat. Als we dit toepassen op België kan er dus tot 3 miljard euro bespaard worden, zonder dat dit de patiënt raakt. Het financieringsmodel van ziekenhuizen, artsen en mutualiteiten noopt dan wel tot aanpassing zodat we ook hier meer waar voor ons geld krijgen.

Door dergelijke structurele hervormingen kunnen we de uitgavengroei van de overheid dus afremmen zonder sociale afbraak. Dat is ook wat de Nationale Bank van België heeft gezegd. Die is niet bepaald wereldvreemd.
 

Meer met minder

De conclusie is duidelijk: als we minder bijkomend uitgeven, kunnen we de economische dynamiek ondersteunen. Met een halvering van de loonkostenhandicap kunnen we 165.000 jobs in onze ondernemingen realiseren. Enkel met meer jobs in de private sector zullen we de pensioenen en de gezondheidszorgen kunnen blijven verdienen. Daarom blijft een competitief omgevingsklimaat de beste sociale zekerheid.

Belangrijk is dat we daarbij het globale plaatje voor ogen houden. We moeten de overheidsfinanciën op orde stellen, zoals ook Europa wil, én de competitiviteit herstellen. De uitdagen voor de volgende regeringen zijn dus niet min. Dat geeft hen een grote verantwoordelijkheid. Die moeten ze nemen.
 

(Jo libeer is afgevaardigd bestuurder van Voka.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.