Leven er nog asielzoekers op straat of op hotel?

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Maggie De Block (Open VLD) had amper de eed afgelegd en ze mocht al het ene asielbrandje na het andere gaan blussen. De asielcentra zaten overvol en ook de noodopvang kon de toevloed niet meer aan. Asielzoekers logeerden in hotels of op straat. De Block kondigde duurzame oplossingen aan, maar is dat ook gelukt?

Het was december 2011 en de temperatuur flirtte met het vriespunt. Er moest dus dringend onderdak gevonden worden voor honderden asielzoekers die wegens plaatsgebrek in de opvang op straat leefden. Het eerste asielbrandje voor de kersverse staatssecretaris. De Block wilde een duurzame oplossing door onder meer de asielprocedure drastisch in te korten, maar in hoeverre is ze daarin geslaagd?

Door de combinatie van de ellenlange procedure en het (toen nog) stijgende aantal asielaanvragen, kampten de asielcentra met een enorm plaatstekort. Begin 2011 nog werden meer dan 1.000 asielzoekers op hotel opgevangen, vele anderen verbleven zelfs op straat. Ruim twee jaar later zijn de noodopvangplaatsen allemaal gesloten en is er in de asielcentra zelf slechts een bezettingsgraad van rond de 70 procent.

Het inkorten van de procedure was daarvoor erg belangrijk. Hoe minder lang mensen moeten wachten op een beslissing, hoe sneller ze immers het asielcentrum kunnen verlaten. En dat is vrij goed gelukt, want op dit moment worden aanvragen die ingediend zijn tussen 2012 en 2013 gemiddeld binnen de 3 maanden afgehandeld. Een fractie van wat het vroeger duurde vooraleer zo'n aanvraag afgerond was.

Doordat het totale aantal asielaanvragen is gedaald, is er bij het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) ook tijd vrijgekomen om de historische achterstand weg te werken. Eind 2013 was zo al drie vierde van die achterstand weggewerkt. "Gemiddeld zijn per maand zo’n 423 dossiers aan achterstand weggewerkt", klinkt het in de beleidsnota van De Block. "Als de asielinstroom niet aanzienlijk stijgt, zal het CGVS in 2014 nog de volledige achterstand weggewerkt hebben."

Moeilijker om Belg te worden

De Block heeft het daarnaast ook een pak moeilijker gemaakt om Belg te worden. De snel-Belgwet is zo goed als afgeschaft. Tot Belg genaturaliseerd worden via de Kamer is daarmee een uitzonderingsprocedure geworden. Daarnaast zijn de mogelijkheden om de Belgische nationaliteit te ontnemen uitgebreid.

De regering-Di Rupo heeft ook ingezet op de hervorming van de gezinshereniging, waardoor het moeilijker is om familieleden uit het buitenland met een andere nationaliteit naar België te halen. Daarnaast is ook de strijd tegen de schijnhuwelijken opgedreven door onder meer de straffen ervoor te verzwaren.

Op het gebied van de schijnerkenningen van kinderen is wel nog meer werk. "Dit fenomeen is moeilijker op te sporen en daarom moeilijker preventief te benaderen", klinkt het bij De Block. "De Dienst Vreemdelingenzaken en de FOD Justitie onderzoeken momenteel de mogelijkheid om deze praktijk preventief te bestrijden."

Ook verblijfaanvragen om medische redenen worden ontmoedigd. Mensen die zowel een levensbedreigende ziekte hebben als in eigen land geen behandeling kunnen krijgen, komen daarvoor in aanmerking. Het aantal aanvragen om medische redenen is gedaald van 9.675 in 2011 tot 4.290 in 2013.

lees ook