Voormalige Spaanse premier Suarez is overleden

In Spanje is ex-premier Adolfo Suarez y Gonzalez (81) overleden. Suarez leed aan Alzheimer. Hij werd deze week nog in het ziekenhuis opgenomen met een luchtwegeninfectie. Suarez heeft als premier Spanje omgevormd van een fascistische dictatuur naar een democratische staat.
AP1977

Suarez studeerde rechten en was sinds de jaren 50 lid van de Movimiento Nacional, de enige politieke beweging die onder het fascistische bewind van Francisco Franco was toegestaan.

Na de dood van Franco in 1975 werd hij minister en een jaar later werd hij door de jonge koning Juan Carlos benoemd tot premier. Toen brak Suarez volledig met het franquisme en de volgende jaren voerde hij een reeks hervormingen door die Spanje naar de democratie moesten loodsen.

Zo werden politieke gevangenen vrijgelaten, kwam er vrijheid van pers, meningsuiting en vergadering en werden politieke partijen toegelaten. Dat leidde tot de eerste vrije verkiezingen in 1977 en de goedkeuring van een democratische grondwet via een referendum in 1978.

Suarez had intussen zijn eigen centrumpartij opgericht, de Unie voor een Democratisch Centrum (UDC). Dat leidde echter tot intern gekibbel en in januari 1981 nam hij ontslag. Kort daarop maakte hij geschiedenis toen hij tijdens de mislukte staatsgreep als enig parlementslid overeind bleef zitten toen opstandige militairen in het halfrond begonnen te schieten.

Centrum verzonk tussen links en rechts

In 1982 poogde Suarez nog een nieuwe partij uit de grond te stampen, maar dat werd geen succes. Samen met zijn centrumbeweging zakte hij in het Spaanse politieke landschap weg tussen de twee grote blokken van rechts en links, die nu vorm hebben in de conservatieve Partido Popular (PP) en de socialistische PSOE die in de oppositie zit.

Toch is de erfenis van Suarez erg groot. Zo verliep de overgang naar de democratie vreedzaam en zonder veel schokken en heeft hij Spanje uit het decennialange isolement gehaald.

Onder meer daardoor werd later de integratie van Spanje in de Europese Unie en de internationale gemeenschap een feit en kende het land ook een sterke economische ontwikkeling.

De Spaanse regering heeft bekendgemaakt dat er voor Suarez een staatsbegrafenis komt. Ook zijn drie dagen van nationale rouw aangekondigd. Koning Juan Carlos noemt hem een trouwe vriend die de democratie beschermde. José-Manuel Barosso, voorzitter van de Europese Commissie, spreekt van een Europees staatsman van formaat.