Doorbraak voor uiterst rechts in Frankrijk? - Ivan Ollevier

In Hénin-Beaumont, in Noord-Frankrijk, verkiezen de inwoners een topman van het Front National als burgemeester. Met een absolute meerderheid, zodat een tweede ronde, zoals gebruikelijk in Frankrijk, in Hénin-Beaumont overbodig wordt. In een handvol andere gemeenten staat het Front National in de gemeenteraadsverkiezingen aan de leiding. Is dit de grote doorbraak van de uiterst rechtse partij?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Verweerde mijnterrils

Hénin-Beaumont baadt in de lentezon, maar enige vrolijkheid is ver te zoeken. In de Belgische steden is dit het moment waarop de eerste terrasstoelen en –tafeltjes op de stoep worden gezet, maar in dit vermoeide Noord-Franse stadje zoeken we op de markt en de belendende pleintjes vruchteloos naar een plek waar we buiten de lunch kunnen gebruiken. Lange, smalle straten leiden vanuit het centrum naar de mijnterrils. Bij sommige ontbreekt de top, zodat zelfs die laatste getuigen van wat ooit een bloeiende industrie was, er nu verweerd uitzien.

Hénin-Beaumont heeft een werkloosheidsgraad van bijna negentien procent. De industrie is weg, de mijnen zijn dicht, en de politici in Parijs hebben al decennia lang Noord-Frankrijk genegeerd. Wanneer ik er enkele dagen later rondloop op de wekelijkse markt, hebben de inwoners die ik er aanspreek een enkele boodschap: dat ze het gevoel hebben dat iedereen hen in de steek heeft gelaten. Welkom in de Pas-de-Calais.

"Bienvenue chez les Ch'tis"

Het Front National had al eerder zijn oog op Hénin-Beaumont laten vallen. Het Noord-Franse mijnbekken rond Lens was rijp voor het discours van de uiterst rechtse partij. Een overwinning daar moest de eerste stapsteen worden in de lokale verankering van de partij. Mission accompli dus. Tijdens de wekelijkse markt trekt Le Pen met haar plaatselijke kandidaat Steeve Briois van het ene kraampje naar het andere. De begroetingen zijn hartelijk. Alleen een meisje van allochtone afkomst zegt Briois de wacht aan: “U benoemt de problemen, mijnheer Briois, maar uw oplossingen zijn populistisch en simplistisch. Maar ik wens u wel een fijne dag toe.” De ch’ti’s, zoals de inwoners van de streek genoemd worden, zijn altijd vriendelijk voor elkaar, onder alle omstandigheden.

"Alternatief voor morgen"

Noord-Frankrijk is een atypische streek. Ze lijkt in niets op het zuiden. En toch is het uitgerekend in die twee territoires dat het Front National het nakijken heeft gegeven. In Perpignan, Béziers, Avignon, Orange, allemaal in de Midi, heeft het Front National de eerste ronde gewonnen. In een tiental gemeenten maar. In Centraal-Frankrijk hebben ofwel lokale traditionele partijen, ofwel de socialistische PS en de rechtse UMP gewonnen. Dat is geen politieke landverschuiving. Nog niet. Marine Le Pen maakt zich sterk dat dit nog maar het begin is, het begin van een “alternatief voor morgen”.

Om te weten of het een echte doorbraak wordt, moeten we de tweede ronde van de verkiezingen afwachten, volgende zondag. De kans bestaat dat veel kiezers die de 23ste op het Front National hebben gestemd, de 30ste uiteindelijk voor de UMP kiezen (dat ze massaal hun stem aan de PS zouden geven, lijkt me onwaarschijnlijk, ook al heeft Briois in Hénin-Beaumont heel erg in de klassieke PS-vijver gevist – de stad was tot nu toe een socialistisch en communistisch bastion). Een verschuiving van uiterst rechts naar rechts zou er volgende week nog voor kunnen zorgen dat de UMP de grote winnaar wordt.

"Nous sommes tous des marinistes"

Wordt dit een 2002-scenario? Bij de presidentsverkiezingen van dat jaar werd Jean-Marie Le Pen de grote winnaar van de eerste ronde, zodat PS-kandidaat Lionel Jospin voor de tweede ronde verstek moest geven, en het een finale werd tussen de conservatieve Jacques Chirac en uiterst rechts. Veel socialistische kiezers (die eerst thuis waren gebleven) kozen toen “met een wasknijper op de neus” voor hun aartsvijand Chirac, zodat uiteindelijk hij als president bevestigd werd. Mogelijk herhaalt zich dit scenario op kleine schaal in de steden van de Midi, waar het Front nu aan de leiding staat.

Maar in Hénin-Beaumont hebben de aanhangers van het Front daar nu geen boodschap aan, daar zijn ze nog aan het nagenieten van de overwinning. Ook al wordt de tweede ronde misschien niet de grote doorbraak van het Front, in Hénin-Beaumont zijn ze nu mariniste. Frankrijk heeft nu al de verkiezingsdag beleefd die bekend kan worden als “dimanche noir”.

 

(Ivan Ollevier is buitenlandverslaggever bij VRT Nieuws, hij volgt de Franse politiek op de voet.)