Het 3e assisenproces Cools wordt een lachertje - Leo Stoops

Het was maar een klein berichtje in de krant: één van de verdachten van de moord op André Cools, Domenico Castellino, krijgt binnenkort een nieuw assisenproces. Voor de derde keer al. Een nieuw assisenproces: dat betekent opnieuw de hele hutsekluts van de samenstelling van de jury, het mondeling overdoen van het onderzoek, het horen van getuigen. "Het horen van getuigen", 23 jaar na de feiten. Iedere psycholoog zal u zeggen dat een getuigenis na zo'n lange periode absoluut onbetrouwbaar is (voor zover de getuige nog niet overleden is natuurlijk).
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het eerste proces, 12 jaar na de feiten

Nog even de feiten. Op 18 juli 1991 wordt de socialistische voorman en minister André Cools op straat neergeschoten. Het onderzoek duurt 13 jaar omdat het parket-generaal alle mogelijke pistes wil controleren. Uiteindelijk worden de moordenaars gevat: het zijn twee Tunesiërs, die duidelijk in opdracht handelden. Justitie vindt de opdrachtgevers en de mensen die hielpen bij het uitvoeren van de moord: het zijn Italianen uit de entourage van een andere socialistische minister, Alain Van der Biest. Van der Biest pleegde daarna zelfmoord zodat hij juridisch gesproken onschuldig is.

In 2003 begint het eerste proces-Cools in Luik, met acht beschuldigden. Uiteindelijk worden er zes veroordeeld, voor twee anderen is er twijfel. Domenico Castellino krijgt 20 jaar omdat hij de huurmoordenaars had vervoerd. Bij verstek, want hij was op de vlucht.

Toen moest het proces worden overgedaan

Domenico Castellino wordt bij een routinecontrole in Duitsland opgepakt en aan ons land uitgeleverd. De wet schrijft voor dat iemand die bij verstek veroordeeld is een nieuw proces kan vragen in zijn aanwezigheid, dat heet "verzet". Op advies van zijn advocaten doet Castellino dat. Typisch aan "verzet" is dat het behandeld wordt door dezelfde rechter als de eerste keer, het is dus niet hetzelfde als beroep bij een hogere rechtbank.

Bij een normale rechtbank is dat geen groot probleem, rechters en advocaten kennen dat en ze spelen daarop in. Vaak zal een rechter in een zaak bij verstek een zeer zware straf opleggen, zodat de beklaagde bijna verplicht is verzet aan te tekenen en de tweede keer dus wél moet verschijnen. Advocaten zullen af en toe verzet aantekenen om de zaak te rekken: eerst verstek, dan verzet, dan beroep, enz.

Maar verzet werkt eigenlijk niet in assisenzaken. In theorie is het dezelfde rechtbank, maar in de praktijk zijn het nieuwe juryleden, die het dossier van a tot z opnieuw moeten bekijken. Enfin, na het tweede proces, in 2007, krijgt Castellino dezelfde straf: 20 jaar. Zijn verzet heeft niets opgeleverd...
 

En nu dus een derde proces

Maar het kan altijd nog straffer: dit jaar of volgend jaar krijgt Castellino voor de derde keer een nieuw assisenproces. Aan de basis ligt nu het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat stelde dat het arrest waarbij Castellino werd veroordeeld ten onrechte niet gemotiveerd was. In het oude systeem moest de jury alleen maar antwoorden met "ja" of "neen" op de vragen van het Hof, zonder te zeggen waarom ze tot die overtuiging kwam. Onder druk van Europa heeft ons land de wet sindsdien aangepast en nu moeten de juryleden wél motiveren waarom iemands schuldig of onschuldig is.

Met die argumenten stapte Castellino stapte naar Cassatie, vroeg en kreeg een nieuw assisenproces.
Toch nog een besparing: op dat derde proces zal Castellino samen op het bankje zitten met Richard Taxquet, die om dezelfde reden een nieuw proces heeft gekregen...

En wat kan dat opleveren?

Volgens advocaat-generaal Marianne Lejeune, die het dossier beheert, zal een derde proces aantonen dat "de maatschappij respect heeft voor het menselijk leven".
Zeer zeker een verheven principe, maar moet het dan op deze manier praktisch worden uitgewerkt?
Het is mogelijk dat Castellino dit keer een mildere straf krijgt omdat de redelijke termijn toch wel grof is overschreden. Maar het blijft een beetje raar: Castellino vraagt dat de jury dit keer motiveert waarom ze hem veroordeelt. Maar hij heeft zelf de feiten bekend...

Castellino is al sinds 2011 in voorlopige vrijheid.

 

(Leo Stoops is gepensioneerd VRT-journalist.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.