De Belgische spoorwegen: eindelijk op het juiste spoor?

Weinig overheidsbedrijven liggen de burger zo na aan het hart als de Belgische spoorwegen. Over de stiptheid van de treinen is dan ook al veel inkt gevloeid. Toch was het in eerste instantie de hervorming van de bedrijfsstructuur die de politici de voorbije jaren kopzorgen baarde.

“De drieledige structuur van de spoorwegen weegt op de uitbating van de stations en het personeelsbeleid.” Dat was de voornaamste conclusie van een externe doorlichting die minister van Overheidsbedrijven Inge Vervotte in het voorjaar van 2008 liet uitvoeren. Nauwelijks drie jaar eerder was de “unitaire” NMBS in opdracht van Europa opgesplitst in een infrastructuurbeheerder (Infrabel), een exploitant (de NMBS) en een overkoepelende NMBS-holding. Samen vormden ze de NMBS-groep, maar dit triumviraat botste van in het prille begin op verzet. Vooral de Holding werd in het vizier genomen. Die poot werd door velen als overbodig en geldverslindend bevonden.

Studies als die van minister Vervotte ten spijt, bleef de drieledige structuur voortbestaan. Pas bij het aantreden van de regering-Di Rupo leek verandering op til. Dat beloofde die regering althans in haar regeerakkoord. “Een hervorming van de structuren en een organisatorische vereenvoudiging van de NMBS Groep dringen zich op”, stond daarin te lezen. “Na een organisatorische evaluatie en een studie door het Rekenhof van de financiële stromen binnen en tussen de entiteiten … van de Groep zal die worden geherstructureerd, met een vermindering van entiteiten. De regering zal binnen een termijn van 6 maanden een herstructureringsschema uittekenen.”

Tweeledige structuur

Alvast de spoorbonden koesterden erg veel argwaan over de plannen van de regering. Die wilde de spoorwegen immers tot 2 entiteiten herleiden terwijl de bonden liever een eengemaakte structuur zagen. Even werd met stakingen gedreigd, maar die kwamen er in dit dossier niet. Begin januari 2013 kon de regering met een akkoord over de spoorhervorming uitpakken. De NMBS-holding werd geschrapt. De spoorwegen zouden overgaan in een tweeledige structuur: infrastructuurbeheerder Infrabel en exploitant NMBS. Wel zag een gezamenlijke dochteronderneming het licht om de personeelsbeleid van zowel Infrabel als de NMBS in goede banen te leiden.

De uitdagingen voor de Belgische spoorwegen blijven hoe dan ook enorm, ongeacht de structuur waarin ze vervat zitten. Debacles zoals de Fyra bewijzen dat de besluitvorming niet altijd het gewenste resultaat heeft. Daarnaast moeten de spoorwegen zich willens nillens voorbereiden op de liberalisering van het spoorwegennet, hoewel het Europees Parlement de invoering hiervan begin februari met enkele jaren uitstelde. Ten slotte is er nog de reiziger, die reikhalzend uitkijkt naar de dag dat de treinen in ons land op tijd zullen rijden.

Meer nieuws

lees ook