Digitaal à la flamande - Hilde Van den Bulck

Eind vorige week was Teddy Goff in het land om te spreken op de Trend Days van de Unie van Belgische Adverteerders. ‘Teddy wie?’, denkt u. Teddy Goff is de cyber whizz kid die, nog geen 25 jaar oud, de digitale verkiezingscampagne uittekende die van Obama de eerste zwarte president van de Verenigde Staten zou maken. Vier jaar later hielp hij als digitale campagnedirecteur Obama herverkiezen.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Een betere wereld?

In de campagne van 2012 slaagde hij erin om via digitale weg bijna 700 miljoen dollar binnen te rijven en 1 miljoen Amerikanen online te laten kiezen. Zijn Facebook- en Twitter-campagnes bereikten respectievelijk 45 en 33 miljoen volgers, om van de 133 miljoen videoclicks nog te zwijgen. Niet verwonderlijk dat hij tot de goeroe van politieke campagneleiders werd verheven. Evenmin verwonderlijk dat Goff ervan overtuigd is dat het internet en de sociale media de wereld tot een betere plaats maken.

Het andere uiterste

Evenzeer eind vorige week liet de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan, beschuldigd van verregaande politieke corruptie, Twitter in heel Turkije blokkeren in een poging de internetverspreiding van gelekte, al dan niet authentieke, telefoongesprekken te verhinderen, en zo zijn politieke tegenstanders monddood te maken. Ook Erdogan gelooft, weliswaar vanuit negatief perspectief, in de politieke campagnemacht van het internet en de sociale media.

En bij ons?

Het roept de vraag op: trekken ook bij ons de partijen de digitale kaart richting 25 mei? De voorbeelden wijzen minstens op het groeiende belang van digitale media in politieke campagnevoering.

Niet dat andere strategieën volledig passé zijn. Affiches en gedrukte media brengen de koppen en slogans van een verkiezingsronde onder de aandacht van de kiezer, en partijen staan nog steeds te trappelen om op televisie hun visie op de toekomst te beargumenteren of zich anderszins - pakweg als panda - aan de kiezer te presenteren. Maar affiches en gedrukte boodschappen zijn statisch, en televisieoptredens worden strikt geregisseerd door de omroepen, niet door de partijen.

De ‘nieuwe’, digitale media zijn daarentegen interactief en kunnen door de partijen naar eigen goeddunken worden ingezet. Slogans kunnen via YouTube tot leven worden gebracht, programmapunten via Twitter en Facebook meermaals daags in hapklare brokken toegelicht, dit alles in een scenario dat de partijen zélf kunnen uittekenen.
 

Lokale 'pioniers'

Al bij de vorige, lokale verkiezingen maakten heel wat kandidaten - sommigen schoorvoetend, anderen met een adembenemende gretigheid - gebruik van YouTube, Facebook en Twitter, dankbaar voor de mogelijkheden die deze media ook bij beperkt budget bieden.

Het moet gezegd, dat gebeurde met wisselend succes. Niet gebonden aan een door de partij vastgelegd affiche- of folderformat, en niet gestuurd door een professionele cameraman of communicatieadviseur, gingen sommige enthousiastelingen al te driest te werk. Het resultaat waren YouTube-filmpjes van een jonge kandidate in bikini, van een ploeg die als Houten Klazen rond de lijsttrekker dansten, en van een lokaal schlagertalent dat een ode aan verandering bracht.

In het eindeloze universum van de netwerksamenleving werden dergelijke campagneboodschappen al snel de zoveelste blooperhit op YouTube, een vaak gedeelde ROFLOL-post op Facebook, en daarna een makkelijk bericht op de websites van kranten. Het waren niet zozeer ‘de verkiezingen van de sociale media’, zoals sommige commentatoren meenden, als ‘de uitlachverkiezingen’.

De mosterd bij Merkel

Maar dit keer wordt het volgens sommigen anders, want de kinderziektes zijn eruit, de budgetten groter, de adviseurs van kaliber, en de campagnes weloverwogen. Niks amateurisme, niks ingeving van het moment, maar dit keer communicatiegoeroes en -strategen die met fikse financiële portefeuilles aan de slag kunnen.

Aanvankelijk leek vooral N-VA de kaart van de uitgekiende online (pre)campagne te trekken. De partij zou daar maar liefst 300.000 euro voor veil gehad hebben. In een reeks YouTube-filmpjes vertelde Kris dat ze meer blauw op straat wou en pleitte Bart (neen, niet de Bart van het pandapak) voor minder zakkenvullerij. In Facebook-advertenties probeerde ene Ronny, in ware Zalando-stijl, de gebruiker te overtuigen van zijn voorkeur voor N-VA.

Maandag werd duidelijk dat ook CD&V een aanzienlijk digitaal luik aan haar campagne breit. De partij haalde haar inspiratie schaamteloos bij de Duitse Angela Merkel en liet haar kopstukken graaien in de digitale campagnestrategieën van de bondskanselier. Hilde Crevits pikte het idee van een selfiecollage, het huwelijk tussen het symbool van narcistisch hyperindividualisme en christendemocratisch gemeenschapsgevoelen. CD&V-boegbeeld en huidige Vlaams minister-president Peeters liet zich klonen voor een pop-up-app. 3D-Kris toont ons hoe Creatief en Dynamisch Vlaanderen ‘mee’ is in de ontwikkeling en het gebruik van innoverende technologieën.

De kiezer heeft het internet ook in de vingers

Volgens Goff is dergelijke aanpak onontbeerlijk en zijn kandidaten die de mogelijkheden ervan negeren in een competitief nadeel, omdat campagnes via sociale media ‘in staat zijn op een nieuwe manier aan de kiezer macht, middelen en autoriteit te geven’.

Maar dure adviseurs en uitgekookte strategieën kunnen blijkbaar niet voorkomen dat de kiezer deze ‘macht’ gebruikt om, via diezelfde sociale media, met de campagnes aardig de draak te steken. Want ja, interactief betekent wel degelijk tweewegscommunicatie. En dus werd Facebook Ronny het mikpunt van talrijke statusupdates en kregen we maandag meteen een stortvloed aan home-made montages van 3D-Kris boven het kopieerapparaat, de kattenbak, de wc-pot. Creatief en Dynamisch Vlaanderen toont Kris hoe ‘mee’ het is in de ontwikkeling en het gebruik van innoverende technologieën.

Old school

3D-Kris leek minder dan 24 uur na lancering Panda Bart al naar de kroon van verkiezingsgêne te steken. We houden het hart vast voor wat de komende twee maanden nog aan minkukels gaat brengen. Als kiezer gaat een mens zowaar snakken naar een ouderwets lineair verkiezingsprogramma op televisie waarin de tussenkomsten meer dan 140 tekens lang zijn en de beelden professioneel gemonteerd.

 

(Hilde Van den Bulck doceert communicatiewetenschappen aan de Universiteit Antwerpen.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.