Sisi, de stille generaal - Jens Franssen

Generaal Abdel Fatah Sisi, de huidige absolute machthebber in Egypte, heeft ontslag genomen als leider van het leger om een gooi te doen naar het presidentschap. Een opmerkelijke keuze, aangezien Sisi zijn goed zittende militaire pak hoopt te ruilen voor een publieke functie waarin hij veel kwetsbaarder is dan achter de schermen als stille generaal. Het begin van nieuwe militaire dynastie in Egypte, of politieke zelfmoord?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina
© VRT - Nathalie Dolmans

Wie is die Sisi?

Wat we vandaag weten over Veldmaarschalk Abdel Fatah Sisi is niet zo bijzonder veel. Hij is een carrière-militair die een deel van zijn opleiding in Washington kreeg. In het Egyptische leger klom hij langzaam op en was een tijdje verantwoordelijk voor de Geheime Militaire Politie. Sisi blijkt een vrome man met een nog vromere vrouw. Net daarom werd hij gekozen als vertrouweling van de intussen afgezette president Morsi. Morsi moet zich die keuze intussen zeker al beklaagd hebben aangezien het Sisi is geweest die, als Minister van Defensie, beslist heeft dat Morsi na wekenlang hevig straatprotest baan moest ruimen.

Sisi bouwde in Egypte de voorbije maanden aan zijn reputatie als ‘rustbrenger’. Als beloning kreeg hij daarvoor van het leger de titel van veldmaarschalk. Hij is in de lange geschiedenis van Egypte overigens nog maar de negende generaal die de titel van veldmaarschalk mag dragen. De tol voor die relatieve rust is dat elke vorm van oppositie gesmoord wordt. Zijn grootste politieke vijand, de Moslimsbroeders zijn uitgeroepen tot terroristische organisatie. Haar leiders en sympathisanten worden intussen hard aangepakt door de Egyptische justitie. Nieuwe wetgeving laat toe dat ook journalisten en buitenlandse media het leven wordt zuur gemaakt. Kritische burgeractivisten van het eerste uur worden opgepakt en voorgeleid.

Sisi heeft het nooit hoog opgehad met burgerlijke vrijheden. Dat bleek al tijdens de onlusten tegen voormalig president Moebarak in 2011. Toen praatte Sisi de vernederende maagdelijkheidstesten op vrouwelijke demonstranten goed.

Bij de ontmanteling van protestkampen van de Moslimbroeders in de straten van Caïro vielen de voorbije maanden meer dan duizend doden. Die harde aanpak zorgde er intussen voor dat een deel van de oppositie aan het verharden is. Bijna wekelijks vinden er nu aanslagen plaats in Egypte. Toeristen worden intussen afgeraden nog naar het land te reizen. Ook de populaire badplaatsen aan de Rode Zee worden volgens Buitenlandse Zaken niet langer veilig geacht.

De Egyptische economie heeft zuurstof nodig

De revolutie(s) in Egypte gingen in de eerste plaats over brood en bonen, en over de kans om in een eerlijke samenleving kansen te krijgen. De modale Egyptenaar is arm en wil nog steeds een betere toekomst voor zijn kinderen. Sisi zal dus brood en bonen moeten leveren. Een quasi onmogelijke opdracht. Tot nu toe is niemand (ook niet de afgezette president Morsi) erin geslaagd om de Egyptische economie een kickstart te geven.

Sisi heeft wel het voordeel dat hij zeer goed vertrouwd met de belangrijkste economische sectoren. Logisch, aangezien algemeen wordt aangenomen dat het Egyptische leger tot 40% van de economie in handen heeft. Maar net dat economische monopolie van het leger wordt gezien als één van de belemmeringen voor een herstart van de economie. Is Sisi de man die het monopolie kan afbouwen en zuurstof kan brengen in de Egyptische economie?

Door de politieke verdeeldheid en aanslagen van extremisten wil haast niemand nog investeren in het land. Ook de toeristen blijven voorlopig nog steeds weg. Egypte krijgt voorlopig leningen van enkele Golfstaten om de lopende leningen te kunnen aflossen, maar ook hier dienen duurzame oplossingen zich op.

Maakt Sisi een kans?

Eigenlijk luidt de vraag: ‘Maken andere kandidaten nu nog een kans?’ Veel hangt af van wie die andere (serieuze) kandidaten zijn. De Moslimbroeders zijn politiek volledig vleugellam gemaakt. Meer dan de verkiezingen boycotten zit er voor hen niet in. Ook aan de seculiere kant, lijkt niemand op te staan die een serieuze kans lijkt te maken tegen de erg populaire en goed georganiseerde Sisi.

De voorbije maanden zijn al peperdure precampagnes voor Sisi gehouden. Op vele straathoeken zijn affiches van Sissi te vinden. Sissi komt ook in chocolade, op beddengoed en T-shirts? Wie in de ring tegen Sisi stapt, doet dat met een flinke achterstand.

Nood aan bruggenbouwers

Egypte heeft vandaag vooral nood aan een duurzame politieke vrede. Alleen die kan het land uit het slop halen en de spiraal van aanslagen en geweld stoppen. Die rust kan er alleen komen als alle Egyptenaren zich herkennen in het beleid. Dus ook die grote groep boze Egyptenaren die de voorbije vijf verkiezingen de Moslimbroeders naar de overwinning stemden en nu politiek in de kou staan.

Wie er ook wint, belangrijk zal zijn wie aan het hoofd van het oppermachtige leger komt. Als opperbevelhebber en Minister van Defensie heeft Sisi al die tijd de echte touwtjes in handen. Maar welke rol zal zijn opvolger (kunnen/mogen) spelen? Het zou vreemd zijn dat Sisi zich vrijwillig onder volstrekte curatele zou laten stellen door een nieuwe Minister van Defensie. Aan de andere kant zou de verkiezing van Sisi tot president, paradoxaal, tot een stukje herverdeling van de macht kunnen leiden in Egypte. De macht zou dan op zijn minst verdeeld zijn tussen de president en de Minister van Defensie.

Mission impossible?

Wie de verkiezingen ook wint in Egypte, de nieuwe Egyptische president erft een politiek verscheurd land. De bevolking is arm, radeloos en wil opnieuw vooruit.
Sisi heeft de steun van het leger en een deel van de bevolking. Maar wie tegen is, wordt opnieuw hardhandig onderdrukt.

De vraag is hoe duurzaam regimes zijn die regeren met de ijzeren hand. Misschien moet Sisi eens om raad vragen bij de enige twee nog levende Egyptische presidenten: Hosni Moebarak en Mohammed Morsi. Te moeilijk kan dat niet zijn: alle twee zitten opgesloten in de gevangenis.
 

 

(Jens Franssen is buitenlandverslaggever bij VRT Nieuws, gespecialiseerd in de Arabische wereld.)