Tussen Jefferson en Truman

Dat er in de Bozar een nieuwe "Obama-doctrine" is gelanceerd, is wellicht wat overdreven. De huidige Amerikaanse president heeft echter wel de mosterd gehaald bij zijn voorgangers Thomas Jefferson en Harry Truman.

President Barack Obama had twee grote lijnen in zijn toespraak in de Bozar. Hij sprak daarbij niet enkel tot de Belgische bevolking, maar ook tot Europa als continent.

Enerzijds riep hij op tot een vasthouden aan de oude vrijheidswaarden die in Europa ontwikkeld werden in de 18e eeuw en die via de diplomaat en latere VS-president Thomas Jefferson de basis werden van de jonge Verenigde Staten. Vrijheid, democratie, gelijkheid en het recht van de burgers om eigen keuzes te maken. Alles wat Jefferson in 1776 inspireerde tot de "Declaration of Independence". 

Anderzijds deed Obama vanavond een oproep om die waarden nu ook vandaag uit te dragen en te verdedigen tegen krachten die hen willen onderdrukken. Er zat een beetje Churchill in (links met Truman), maar Obama deed vandaag ook denken aan zijn voorganger Harry Truman, die na de Tweede Wereldoorlog de basis legde voor de NAVO, het Marshallplan en de naar hem genoemde doctrine van indamming van het communisme (containment), de strategie die naar de zege in de Koude Oorlog zou leiden.

"Geen nieuwe Koude Oorlog"

Dat is natuurlijk geen toeval, want de toespraak van vandaag was zeker geïnspireerd door de huidige crisis in Oekraïne en meer bepaald de annexatie van de Krim door Rusland.

In de geest van Truman leidde dat tot een nieuwe scheidingslijn tussen enerzijds de trans-Atlantische band van de NAVO (Noord-Amerika en Europa) en anderzijds Rusland, dat blijkbaar nogal wat moeite heeft met de waarden waar Obama het in het begin van zijn speech naar verwees. 

Opvallend is ook dat Obama voor de tweede opeenvolgende dag een sneer gaf naar de ambities van Poetin. Gisteren omschreef hij Rusland als "een regionale grootmacht" (geen mondiale dus) en ook vandaag merkte de president op dat Rusland -anders dan de Sovjet-Unie van weleer- niet beschikt over een wereldwijde ideologie noch een blok van bondgenoten.

Kortom: hoe dreigend Rusland vandaag ook optreedt, er komt geen militaire reactie van de NAVO zolang de lidstaten zelf niet bedreigd worden, maar anderzijds merkte Obama op dat Rusland opnieuw erg geïsoleerd staat tegen een sterk blok van landen dat de politiek van Moskou afwijst. "Hope over fear", was dan ook het onderliggende thema van zijn toespraak vandaag.