Het nut van om de beurt rijden - Ben Vanheukelom

Heeft een gedeeltelijk rijverbod zin bij smogalarm, zoals dat op 17 maart in Parijs werd doorgevoerd? De Franse minister van Leefmilieu vindt van wel. Maar klopt dat wel?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Na een dag dat alleen de auto’s met een oneven nummerplaat mochten rijden, was het fijnstofniveau al genoeg gedaald om het smogalarm af te blazen. De maatregel kostte de stad vier miljoen euro. Dat geld ging naar de 700 extra agenten en het openbaar vervoer, dat die dag gratis was. 4000 automobilisten hielden zich niet aan het verbod en moesten een boete van 22 euro betalen.

Smog is eigenlijk een te hoge concentratie aan fijn stof dat vrij komt bij verbranding. Een van de belangrijkste bronnen van fijn stof is het verkeer, vooral de roetdeeltjes en de stikstofoxiden van dieselwagens zijn zeer schadelijk. Andere bronnen zijn verouderde energiecentrales, hout- en stookoliekachels, hoogovens, enz.

Als het in Parijs regent…

Ook in Brussel is in principe bij smogalarm een gedeeltelijk rijverbod mogelijk. Dat is het geval wanneer de grenswaarde van 100 microgram fijn stof per kubieke meter wordt overschreden, de zogeheten fase 2. Bij het laatste smogalarm voorspelde de verantwoordelijke dienst Ircel, de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu, een overschrijding van de 70 microgramgrenswaarde (fase 1). Vandaar dat in Brussel alleen maar een snelheidsbeperking werd ingesteld van 70 naar 50 kilometer per uur.

Ircel vindt het gedeeltelijk rijverbod nuttig als noodmaatregel bij zware smog en pleit er zelfs voor om die uit te breiden naar andere grote steden zoals Gent en Antwerpen. De voorwaarde is wel dat, net zoals in Parijs, het openbaar vervoer tijdelijk gratis is. Maar de meeste middenveldorganisaties blijven koele minnaars van smogalarmmaatregelen.
Een omslachtig doekje voor het bloeden, zou je het kunnen noemen. Veel gedoe, heel wat hier-en-nuwerk voor iets dat je beter kan vermijden. Beter voorkomen dan genezen.

De lijst van ideeën, maatregelen en initiatieven om verkeersstromen milieuvriendelijker te maken is lang. Van technologische vernieuwingen, tot verbetering van de infrastructuur en bijsturing van het gedrag.

Technologie: nieuwe auto's en vrachtwagens rijden almaar zuiniger en schoner. Hybride wagens zitten voorzichtig in de lift. Auto's op waterstof staan bij een aantal fabrikanten al op een meter van de startlijn. Slimme auto's en vrachtwagens gedragen zich beter en voorbeeldiger op de weg dan auto's bestuurd door gewone chauffeurs zoals u en ik. Ze rijden niet te hard, houden afstand, vermijden ongevallen en dure, ongezonde files.

Infrastructuur: Mobiliteitsorganisatie Touring pleit voor meer spitsstroken en intelligente verkeersgeleiding langs de wegen die verkeersstromen met de juiste snelheid over de wegen laat leiden. VAB is te vinden voor het weren van pendelaars met de wagen in de stad door voldoende randparkings, een goede aansluiting met het openbaar vervoer, fietsparkings enz. De elektrische fiets maakt het mogelijk om langere afstanden af te leggen zonder grote inspanningen. Fietssnelwegen kunnen een deel van de pendelaars uit de file houden.

Bijsturing: jarenlang zijn de fiscale voordelen voor bedrijfswagens met tankkaart een stimulans geweest om veel met de auto te rijden. Die middelen kunnen ook worden ingezet om milieuvriendelijk transport te stimuleren. Daarnaast denkt de Bond Beter Leefmilieu aan een algemene snelheidsbeperking van 90 km per uur op de snelweg. Een ander idee is om containers uit de haven meer te vervoeren via de kustzeevaart in plaats van via de weg. Noorwegen stimuleert de ombouw van scheepsmotoren die op gas draaien in plaats op de zwaar vervuilende fuel. Fijn stof komt ook uit de buurlanden overgewaaid. Daarom is een Europese aanpak noodzakelijk, maar daar loopt het spaak.

Europa is versnipperd

Europa: iedere lidstaat heeft zowat zijn eigen aanpak. Het Europees parlement en de Europese Commissie hebben tal van remedies op een rijtje gezet. Maar voorlopig willen de lidstaten hun eigen recepten uitproberen. Transportspecialist en Open VLD-europarlementslid Philippe De Backer betreurt dit: "In elke lidstaat zie je wel ergens schoolvoorbeelden van 'beste praktijken'. Die zou je moeten kunnen opleggen aan de andere lidstaten. Maar dat is werk voor na de verkiezingen." De Backer haalt het voorbeeld van, euh Parijs aan waar winkels bevoorraad worden door binnenschepen en elektrische bestelwagens. Ook in Limburg is sinds kort een project gestart om vrachtwagens buiten de stad te houden en alleen "elektrisch" te leveren.

Het Europees milieuagenschap

Dit jaar bracht het agentschap een vernietigend rapport uit over de slechte luchtkwaliteit in de meeste lidstaten, vooral dan in de steden. Ook ons land ontsnapte niet aan de kritiek. Gent, Antwerpen, Brussel hebben een slechte luchtkwaliteit. “Als we daar iets aan willen doen, moeten we onze manier van transporteren, produceren, verwarmen, energie opwekken en boeren over een andere boeg gooien”, zegt directeur Hans Bruyninckx. “Maar dat heeft wel een dubbel voordeel. De levenskwaliteit verbetert aanzienlijk. Daarnaast verminder je ook de uitstoot van broeikasgassen, waardoor we de opwarming van de aarde tegengaan.”

Ook het Internationaal Energie-Agentschap doet een duit in het zakje. Wereldwijd subsidiëren overheden meer dan 300 miljard euro in de ontginning van olie, gas en steenkool. Als die subsidie wordt afgeschaft, komt er geld vrij voor schone energie.
Het Agentschap wijst erop dat twee derde van de olie-, gas- en steenkoolvoorraden eigenlijk in de grond moeten blijven als we de temperatuurstijging deze eeuw onder de 2 graden Celsius willen houden.

Terug naar Parijs ...

Of deze raad zal worden gevolgd, komen we weten misschien volgend jaar te weten op de klimaatconferentie van Parijs. Daar zullen alle landen bindende afspraken maken om de uitstoot van CO2, maar dus ook van schadelijk fijn stof, drastisch te beperken vanaf 2020. Tot die tijd zullen de smogalarmborden van 90 km per uur nog wel een paar keer omgedraaid worden.

(De auteur is VRT-journalist.)