Intuïtie gebruiken om leugenaars te ontmaskeren

Mensen zijn over het algemeen slecht in het ontmaskeren van leugenaars, we doen het maar iets beter dan wie een muntstuk opgooit. Wie vertrouwt op zijn intuïtie, op zijn eerste indrukken, doet het beter dan wie nadenkt.

Wanneer mensen proberen uit te zoeken of iemand al dan niet liegt, letten ze op aanwijzingen als zenuwachtigheid, het afwenden van de blik of het aanraken van het gelaat. Dat blijkt echter niet al te betrouwbaar en mensen identificeren slechts in 47 procent van de gevallen de leugenaars, en in 61 procent wie de waarheid spreekt. Dat brengt het gemiddelde op 54 procent en dat is nauwelijks beter dan het toeval.

Ook personeel dat op de luchthavens verdachte mensen moet opmerken, en dat daarvoor een training heeft gekregen, en politieagenten zijn niet merkbaar beter,ook al hebben ze wel meer vertrouwen in hun vermogen.

Psychologen van de University of California, Berkeley, vonden dat zeer vreemd, aangezien sommige primaten, zoals chimpansees, in staat zijn om bedrog te ontdekken, en de evolutieleer stelt dat dat vermogen de overleving bevordert. Bovendien zijn mensen over het algemeen gevoelig voor hoe andere mensen zich voelen, wat ze denken en welke persoonlijkheid ze hebben.

Onderbewust

Daarom zetten de onderzoekers experimenten op om te testen of ons onderbewuste in staat is om uit te maken wie liegt, en of het daar beter in is dan onze bewuste brein.

De onderzoekers lieten 72 deelnemers video's zien van "verdachten" die geïnterviewd werden. Een aantal van de verdachten had een biljet van 100 dollar gestolen vanop een boekenplank, maar iedereen had de opdracht gekregen om te zeggen dat ze het geld niet gestolen hadden.

Nadat de 72 proefpersonen de video's gezien hadden, werd hen gevraagd te zeggen wie er loog en wie niet, en ze waren daar niet al te best in. Leugenaars konden ze slechts in 43 procent van de gevallen identificeren, mensen die de waarheid spraken in 48 procent van de gevallen.

De onderzoekers pasten daarna woord-associatie toe om de onderbewuste perceptie te testen. De proefpersonen kregen een foto te zien van de verdachten en er werd hen gevraagd om woorden te kiezen uit twee lijsten, woorden zoals "leugenachtig" en "oneerlijk", of anderzijds woorden als "eerlijk" en "deugdelijk".

Daarbij bleek dat mensen meer geneigd waren om onderbewust woorden als "oneerlijk" en "misleidend" te associëren met de verdachten die daadwerkelijk gelogen hadden en woorden als "eerlijk" met de mensen die de waarheid spraken, en ze haalden daarbij betere resultaten dan wanneer ze nadachten. Ook een tweede experiment bevestigde de resultaten.

Volgens de onderzoekers is dat een bewijs voor het feit dat we een intuïtief gevoel hebben dat ons vertelt wanneer iemand liegt, en dat los staat van onze bewuste inzichten. Het kan betekenen dat sommige intuïtieve beslissingen, zoals met wie we vrienden worden, of met wie we uitgaan, gestuurd worden door ons onderbewuste dat ons vertelt wanneer iemand liegt en wanneer niet.

De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Psychological Science.