Lokale verkiezingen in Turkije van nationaal belang

In Turkije zijn het gemeenteraadsverkiezingen. Maar het zijn de voorzitters van de partijen die het land afschuimen om toespraken te houden, het zijn zij die de media beheersen. De kandidaten slagen er niet in om uit de schaduw te treden.

Als verkiezingen de hoogmis van de democratie zijn, dan ziet het feest er in Turkije op het eerste gezicht vrolijk uit. Ook dit jaar versieren miljoenen vlaggen en wimpels de Turkse straten en pleinen. Een feest voor het oog, maar de toon van de campagne is bitter, zelfs giftig.

Wie zonder achtergrondkennis de campagnes van de verschillende partijen naast elkaar zou leggen, zou trouwens zweren dat het om nationale verkiezingen gaat. Het zijn de voorzitters van de partijen die het land afschuimen om toespraken te houden, het zijn zij die de media beheersen. Zelfs op het eigen dorpsplein slagen kandidaten er niet in uit de schaduw treden van hun partijvoorzitters.

Onrust op straat

Sinds de straatprotesten van vorige zomer is het in Turkije nooit meer rustig geweest. In de aanloop naar de verkiezingen vonden verschillende gewelddadige incidenten plaats, over alle partijgrenzen heen. Ook de dood van een tiener, gewond geraakt bij de protesten rond het Gezi Park vorig jaar, werd onvermijdelijk mee in de verkiezingspolemiek betrokken.

Maar het debat gaat niet enkel over de autoritaire trekken van het regime van premier Erdogan (foto). Bovenop dat ongenoegen barstte in december een corruptieschandaal los, waarbij regeringsleden in opspraak kwamen. Gelekte audio-opnamen suggereerden dat ook de premier geen propere handen heeft.

Oorzaak en gevolg liggen dicht bij elkaar, maar feit is dat het monsterverbond tussen de AK-partij en de beweging van de in Amerika wonende predikant Fethulla Gülen niet langer bestaat. Samen maakten die sinds 2002 de facto de macht uit in Turkije. Beide exponenten van de Turkse politieke islam staan elkaar nu naar het leven.

AP2014

Aanval is de beste verdediging

Sinds midden december verweert Erdogan zich als een duivel in een wijwatervat. De bevolking kreeg de hele campagne door te horen dat de corruptiezaak een complot is tegen het "nieuwe Turkije" van Erdogan. Zijn toon en boodschappen zijn vaak zo agressief dat Erdogan onvermijdelijk het debat naar zich toe trekt.

Het is ondenkbaar dat de AK-partij in deze omstandigheden haar stemmenaantal zou verhogen. Maar het gaat dan ook niet zozeer om percentages dan om wie uiteindelijk de burgemeesters kan leveren in Istanbul, en in mindere mate in Ankara en Izmir. Istanbul is wat Parijs is voor Frankrijk, Ankara is de hoofdstad en het "republikeinse" Izmir is de enige grootstad die nog nooit in handen viel van de AK-partij.

Stemmenverlies kan Erdogan nog overleven, maar het verliezen van het burgemeesterschap van "zijn" Istanbul zou zijn partijgenoten het signaal geven dat de AKP verkeerd bezig is. Met de presidentsverkiezingen later dit jaar en de parlementsverkiezingen amper een jaar weg, moet zoiets leiden tot een gewetensonderzoek binnen de AK-partij.

Evenveel staat op het spel voor de oppositie. Sinds 2002 heeft die nooit een antwoord gevonden op de succesformule van de AK-partij. Nu de AK-partij zoveel weg heeft van een gewond dier moet ze daar voordeel bij halen. In het tegenovergestelde geval zal de nu al zo extreme polarisatie in Turkije alleen maar toenemen.

AP2014