Battles of the Bulge - Nina Verhaeghe

U weet het misschien niet, maar de huidige slag om Bastogne is een broederstrijd tussen een bekende politicus en een bekende zakenman, de broers Lutgen. "Families, het is me wat, even complex als oorlogen", schrijft VRT-journaliste Nina Verhaeghe. Voor Deredactie.be schrijft zij over haar wedervaren aan de overkant van de taalgrens.

Als u het wat gehad hebt met al dat gedoe over de Eerste Wereldoorlog, buig u dan eens over de Tweede. Dat is wat ze in Bastogne doen, in de provincie Luxemburg. Daar herdenken ze dit jaar de 70e verjaardag van de Slag om Bastogne, deel van het Ardennenoffensief of in het Engels: the Battle of the Bulge.

Dat was het offensief waarmee de Duitsers in de winter van 1944 via de Ardennen de geallieerde linies wilden doorbreken en oprukken naar Antwerpen. Maar Bastogne werd een Waterloo voor de Duitsers: de geallieerden deden alles om de stad te verdedigen en de Duitsers terug te dringen, wat hen uiteindelijk ook lukte. De verliezen waren zwaar: alles samen vielen er tienduizenden slachtoffers. Aan Amerikaanse kant alleen al wordt het aantal doden op 20.000 geschat, wat deze slag tot een van de zwaarste maakt voor de Amerikanen in de Tweede Wereldoorlog.

Bastogne is ook nu nog een soort bedevaartsoord voor Amerikanen op bezoek in België of West-Europa. Het belangrijkste plein in Bastogne heet trouwens Place McAuliffe, naar de Amerikaanse generaal die het commando had over de Amerikaanse troepen in Bastogne en die zoals bekend een zeer bondig antwoord gaf toen de Duitsers hem voorstelden zich over te geven: “Nuts”.

Op de Place McAuliffe is er nu een brasserie die “Nuts” heet, de buste van de man staat op het plein, naast een Amerikaans pantservoertuig uit de Tweede Wereldoorlog. Bastogne heeft trouwens ook een Place Patton en een Patton-monument, om de Amerikaanse generaal George Patton te herdenken. Jaarlijks bezoeken 50.000 Amerikanen de stad. Bastogne ademt de VS en de Battle of the Bulge.

De handtekening van Mussolini

Twee belangrijke gebouwen in Bastogne herdenken de Slag van 70 jaar geleden: het Mardasson Memorial, een stervormig monument genoemd naar de heuvel waarop het staat, en het museum er vlak naast. Over dat laatste wil ik het hebben want het is absoluut de moeite waard.

Zo stoffig als het naar het schijnt vroeger was, zo origineel is het nu, in zijn totaal vernieuwde versie. Het vroegere Historical Centre heet nu trouwens Bastogne War Museum, met als ondertitel: Living Memory of the Ardennes. Een investering van 8 miljoen euro, hoofdzakelijk betaald door Europa en het Waalse gewest. Volgens de persmap liggen er enkele uitzonderlijke documenten in het museum, zoals de handtekening van Mussolini.

Had ik de persmap op tijd gelezen, ik had dat document zeker gezocht maar ik kwam ogen te kort. En ik was verrast. Het nieuwe oorlogsmuseum heeft enkele originele vondsten in huis. Zo vertelt de audiogids het verhaal van de slag om de Ardennen via de getuigenissen van vier personages die je volgt door het museum: een Amerikaanse én een Duitse militair, een Belgische lerares die bij het verzet is en een jongen van 13 uit haar klas.

De gevechten in de Ardennen in die bitterkoude winter “maak je zelf mee” in een koude ruimte waar je op een boomstam zit en waar je kijkt naar filmbeelden die geprojecteerd worden tussen de bomen. Je maakt ook een luchtalarm mee in een café dat plots een schuilkelder wordt. Je loopt tussen graven waarin lichtbeelden verschijnen van mensen die zijn omgekomen. Ik vond het knap, en met mij de meeste bezoekers die ik sprak.

Die andere strijd in Bastogne...

Het wordt intussen tijd dat ik u vertel over die andere strijd in Bastogne, die geen 70 jaar geleden is maar die zich nu afspeelt. Un conflit peut en cacher un autre, zoals ze in het Frans zeggen.

U weet het misschien niet maar de huidige Slag om Bastogne is een broederstrijd. Letterlijk. Eén van de (in Wallonië) bekende inwoners van de stad is Jean-Pierre Lutgen, de mediagenieke CEO van het horlogemerk dat hij gelanceerd heeft, Ice Watch. Dat horlogemerk doet het goed en het bedrijfje van Jean-Pierre Lutgen gaat uitbreiden, met extra ruimte in een gloednieuw bedrijventerrein.

Jean-Pierre Lutgen is de broer van Benoît Lutgen, de voorzitter van de CDH (de partij van Joëlle Milquet) én burgemeester van Bastogne. En nu denkt u waarschijnlijk: “Ha die Walen. Nepotisme! Broer die burgemeester is helpt broer die ondernemer is."

Hold your fire! Het omgekeerde is waar. Het is koude oorlog tussen beide broers. Al heel lang en niemand kan eigenlijk precies zeggen waarom. Het zou me niet verbazen als de twee het zelf niet eens meer weten. Maar het is wel zo. De ondernemer zegt dat hij in alles geboycot wordt door de gemeente.

Ik heb de ondernemer geïnterviewd en ik heb erover getwijfeld maar ik heb het dan toch gedaan: hem nadien verteld dat ik zijn broer de politicus ook al heb geïnterviewd. Vaak eigenlijk. Hij keek even verbaasd op. En zei dan een paar dingen die ik voor mezelf moest houden. Ik zal dat dan ook doen, ik zeg alleen dit: families, het is me wat. Even complex als oorlogen. U moet eens naar Bastogne gaan. En neem uw familie mee. U zult misschien iets leren over oorlog.

lees ook