Tegen de Franse ziekte helpt geen cosmetica - Ivan Ollevier

De Fransen zijn collectief depressief. Dat blijkt uit allerlei peilingen. Of “geluksmeters” betrouwbaar zijn of enige wetenschappelijke waarde hebben, wil ik hier even buiten beschouwing laten, maar het is een feit dat het land dat voor andere Europeanen een vakantieparadijs is, voor veel Fransen zelf een bron van ongenoegen is. “La crise, monsieur”. De Franse president Hollande en zijn regering slagen er niet in iets te doen aan de alsmaar oplopende werkloosheid en de stijgende belastingdruk. Een electorale oplawaai van jewelste voor Hollande en zijn Parti Socialiste was daar vorige week het gevolg van.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Cosmetica

Na de ramp die de gemeenteraadsverkiezingen voor François Hollande vorige week waren, herschikte hij zijn regering. Hij stuurde de gezagsgetrouwe premier Jean-Marc Ayrault de laan uit, verving die door de rechtse sociaaldemocraat Manuel Valls, en ontsloeg een handvol ministers. Valls mag dan al ondernemingsvriendelijker zijn dan Ayrault, fundamenteel verandert er niets, zeggen critici.

Het was een cosmetische ingreep, zeggen ze, het begrotingstekort zal blijven stijgen en het leger van ondertussen drie komma drie miljoen werklozen zal blijven groeien. Dat nieuwe werkloosheidscijfer moest de regering overigens bekendmaken nauwelijks enkele dagen voor de tweede ronde in de gemeenteraadsverkiezingen. Tegen zulk nieuws is geen verkiezingspropaganda gewassen.

Pierrot en August

Wie in Frankrijk trapezeartiest wil worden, kan een beroep doen op de staat. Het Centre national des arts de cirque neemt alle kosten van de opleiding op zich. Vrijwel niemand stelt er zich vragen bij dat clowns en acrobaten worden opgeleid met belastinggeld. Het circus wordt in Frankrijk beschouwd als nationaal cultureel erfgoed, en of het nu gaat om de filmsector of het circus, de staat vindt het zijn plicht om cultuuruitingen, bedreigd of niet, te ondersteunen. Ook al gaat het om Pierrot en August. De Fransman vindt het normaal dat de staat zich actief met het culturele en economische leven bemoeit. “L’état c’est nous, monsieur,” vertrouwde zelfs een ondernemer me eens toe. De identificatie van de burger met de staat is groot. Dat zorgt wel voor een fors overheidsapparaat: één op de vier werknemers is in dienst van de overheid. Het zorgt ook voor een van de grootste begrotingstekorten in Europa.

Zelfs een rechtse partij als de UMP, de partij van ex-president Sarkozy, staat niet te springen om de overheid af te slanken. Die partij heeft haar wortels in het Gaullisme, dat behalve van een overtuigde en traditionele aanhankelijkheid aan de katholieke kerk en een fors uitgebouwde defensie ook pleitbezorger was van een sterke staat. De overheidsregulering neemt er soms absurde vormen aan: die van een door de overheid betaalde opleiding van circusartiesten is daar een van, of dat de regering zich bemoeit met de woordenschat van de Franse taal. De strijd tegen het “Franglais”, het binnensluipen van Engelse woorden in het Frans, zelfs dat is een staatszaak. “Arrobase” is er allang ingeburgerd als equivalent voor @, of “ordinateur” voor “computer”.

Koffer en laptop

Pas recentelijk beginnen de tegenstanders van een sterke staat zich te roeren. Anderhalf jaar geleden ontmoette ik een handvol piepjonge Franse ondernemers, meestal mensen in de IT-sector. En dat was niet in Parijs, maar in Londen. In de Google Campus in Old Street zaten ze te hameren op hun laptops, nippend van hun latte. Allemaal hadden ze dezelfde klacht: dat het ondernemersklimaat in Frankrijk haaks stond op hun ambitie.

De jonge Eva Lagarde zei me toen dat ze in Londen arriveerde met een koffer en een laptop. Welgeteld één dag later had ze haar bedrijfje opgericht. In Frankrijk duurt het minstens twee weken voor je een onderneming kunt opstarten, vanwege de overheidsreglementering. Haar collega Loic Dumas, met een internet-marketingbedrijf, klaagde over de torenhoge bedrijfsbelastingen in zijn vaderland.

Het logge apparaat afslanken

Toch begint de Franse regering schoorvoetend toe te geven dat het loodzware overheidsapparaat en de bijhorende reglementering dringend moeten worden afgeslankt. Het is prijzenswaardig dat veel Fransen zich in grote mate identificeren met de collectiviteit, met het algemene goed, maar nu ook bij links gaan er stemmen op om de rol van de overheid in het economische en sociale leven te herdefiniëren. Ook veel socialisten zijn het er nu over eens dat de regering in de eerste plaats in de overheidsfinanciën orde op zaken moet stellen. De nieuwe premier Manuel Valls is één van hen. Of Hollandes herschikking van zijn regering een louter cosmetische operatie is of dat die erin zal slagen de broodnodige hervormingen door te voeren, zal nog moeten blijken.

 

(Ivan Ollevier is buitenlandverslaggever bij VRT Nieuws.)