Wat zou afschaffing van notionele-intrestaftrek ons opleveren?

Volgens sommige partijen zou de afschaffing van de notionele-intrestaftrek een pak geld opleveren. Maar andere partijen argumenteren dat er dan heel wat banen verloren zouden gaan. Welke cijfers kloppen?

Bij de lancering van de notionele-intrestaftrek in 2005 verklaarde toenmalig minister van Financiën Didier Reynders (MR) dat de maatregel jaarlijks 566 miljoen euro zou kosten aan de begroting. In 2009 liepen de brutokosten al op tot 5,3 miljard euro, bijna tien keer meer dan wat Reynders had voorspeld.

In 2011 waarschuwde Dirk Van der Maelen (SP.A) voor een "fiscaal monster van Frankenstein". Van der Maelen stelde voor om de maatregel te laten uitdoven en de vennootschapsbelasting grondig te hervormen. In november 2013 trok Meyrem Almaci (Groen) aan de alarmbel: voor het eerst zouden bedrijven voor meer dan 6 miljard euro gebruikgemaakt hebben van de notionele-intrestaftrek. Almaci klaagde dat "kleine en middelgrote ondernemingen, die goed zijn voor twee derde van de tewerkstelling, slechts 10 procent ontvangen van het totale bedrag dat voor dit systeem wordt uitgetrokken."

Anderen zijn dan weer een andere mening toegedaan. Anders dan wat Almaci en Van der Maelen vertelden, beweerde Peter Dedecker (NV-A) in "De zevende dag" van 2 maart dat de notionele-intrestaftrek eigenlijk "geen kost" is. In het partijprogramma van PVDA wordt dan weer vermeld dat een afschaffing van de maatregel ons 2 miljard zou opbrengen. Welke cijfers zijn correct?

Netto-kosten van de notionele intrestaftrek

De meest recente cijfers, opgevraagd bij de Hoge Raad voor Financiën (HRF) voor het fiscaal jaar 2012, tonen inderdaad aan dat de kosten voor de begroting in 2012 opliepen tot net geen 6,2 miljard euro. Deze 6,2 miljard is het bedrag dat de staat misloopt door het gebruik van de notionele-intrestaftrek.

Met andere woorden: de 6,2 miljard is het totaal aan extra belastingen die geïnd zouden worden als alle bedrijven ineens een vennootschapsbelasting van 30,2 procent zouden betalen. Waarom koos de HRF niet het normale tarief van 33,99 procent? Er zijn nog andere aftrekposten naast de notionele-intrestaftrek. De HRF rekent niet met het volle belastingtarief van 33,99 procent omdat ze ervan uitgaat dat die andere aftrekposten wel blijven.

Betekent dit simpelweg dat een afschaffing 6,2 miljard euro meer opbrengsten zou veroorzaken? Neen.

"De lijst van de HRF toont enkel welke inkomsten we mislopen, uitgaande van de veronderstelling dat alle multinationals in het land zouden blijven en van het ene moment op het andere allemaal de vennootschapsbelasting zouden betalen", zegt een fiscaal raadgever op het kabinet van vicepremier Johan Vande Lanotte.

"Dat zal echter nooit het geval zijn. Multinationals gaan altijd op zoek naar landen waar ze helemaal geen belastingen hoeven te betalen. Als we de notionele-intrestaftrek afschaffen, kunnen we ervan uitgaan dat de multinationals vertrekken naar het buitenland. Wat zij zouden betalen als de maatregel afgeschaft werd, moeten we dus aftrekken van het totaal."

De hamvraag is dus: wat is de nettokostprijs van de notionele-intrestaftrek? Hoeveel extra belastingen zouden écht geïnd kunnen worden als de maatregel afgeschaft werd én alle multinationals hun financiële centra uit het land zouden halen?

Om te berekenen hoeveel een afschaffing van de notionele-intrestaftrek ons daadwerkelijk zou opleveren, gaan we er dus van uit dat alle financiële centra van multinationals ons land verlaten.

In de Trends Top 100.000 - een database met gedetailleerde financiële informatie over bedrijven in België - zochten we de financiële centra van buitenlandse multinationals op. We vonden er 245 terug. Hier hoort al een eerste kleine kanttekening: het is niet uitgesloten dat er meer financiële centra in België gevestigd zijn die in het geval van een afschaffing naar het buitenland zouden verkassen. Opgevraagde schattingen van andere experts noemen minstens 400 bedrijven die ons land zouden verlaten.

Daarna berekenden we hoeveel deze centra zouden betalen aan vennootschapsbelasting als de notionele-intrestaftrek afgeschaft zou worden. Dit bedrag werd afgetrokken van de schatting van de Hoge Raad van Financiën. We gaan er namelijk van uit dat dit bedrag nooit zal kunnen worden gerecupereerd.

Als alle financiële centra van buitenlandse multinationals ons land zouden verlaten, zou de begroting 3,6 miljard kunnen recupereren door een afschaffing van de notionele-intrestaftrek. Maar ook dat is niet helemaal correct.

De financiële centra die gebruikmaken van de notionele-intrestaftrek betalen ondanks die aftrekpost op dit moment namelijk toch wat belastingen. We gaan ervan uit dat ze het land zullen verlaten, dus de belastingen die ze op dit moment betalen moeten ook afgetrokken worden van het totaal te recupereren bedrag.

Onze berekening toont het volgende aan: indien we de notionele-intrestaftrek zouden afschaffen, kunnen we 2,9 miljard euro extra innen.

Hier hoort wel een kanttekening bij. Er zullen wellicht meer bedrijven vertrekken dan we in onze simulatie hebben opgenomen. Hoe groter het aantal bedrijven dat zal vertrekken, hoe kleiner de opbrengst. In onze simulatie maakten we gebruik van een erg beperkte selectie van 245 bedrijven die financiële diensten leveren aan multinationals. Als we 4 grote bedrijven toevoegden aan de lijst, daalde de opbrengst van een afschaffing al meteen met 230 miljoen euro.

Sommige experten gaan zelfs nog een stap verder. "Er zullen zoveel bedrijven worden getroffen dat een afschaffing ons niets zal opbrengen", zegt Geert Vancronenburg, hoofdeconoom van het VBO, "integendeel, het zou de schatkist zelfs geld kunnen kosten."

Met andere woorden: het werkelijk te recupereren bedrag na een afschaffing zal hoogstwaarschijnlijk een stuk lager uitdraaien dan wat we zelf hebben kunnen berekenen. Het is koffiedik kijken. Het enige dat we met zekerheid kunnen zeggen is dat een afschaffing ons maximaal 2,9 miljard euro zal opbrengen, maar naar alle waarschijnlijkheid een stuk minder.

Hoeveel jobs zouden verloren gaan?

Tot slot berekenden we ook hoeveel ontslagen zouden vallen indien de financiële centra van multinationals in onze berekening zouden opgedoekt worden. Dat zijn 5.935 personen.

"Weliswaar geen enorm aantal", zegt een fiscaal expert bij een van de vier grote accountancybedrijven, "maar het gaat om kaderfuncties, strategische en financiële functies. Het zijn topprofielen. Een groot deel van de bedrijfstop van multinationals is in België ondergebracht. Die mensen moeten omringd worden door medewerkers en staf. Die banen - hoogopgeleiden, topprofielen, strategische bedrijfsfuncties - gaan verloren."

Tot slot wijst de expert ook op de gevaren voor de indirecte werkgelegenheid. "Boekhouders, consultants, advocatenkantoren en bedrijfsrevisoren die diensten leveren aan de multinationals in ons land", zegt hij, "ook die jobs komen ook in gevaar. Hier gaat het om grotere aantallen."

Om maar enkele voorbeelden te noemen: Ernst & Young, PriceWaterhouseCoopers en Deloitte behoren tot de bedrijven die gespecialiseerd zijn in belastingadvies en accountancy voor multinationals. Deze bedrijven zijn dankzij de aanwezigheid van financiële centra in ons land goed vertegenwoordigd. Ze stellen samen ongeveer 6.660 mensen tewerk. Bij een vertrek van financiële centra zou een deel van deze jobs verloren kunnen gaan.

Een afschaffing van de notionele-intrestaftrek heeft bovendien nóg een gevolg: de fiscale druk op bedrijven die in België willen of moeten blijven gaat omhoog. "Voornamelijk Belgische bedrijven en kmo’s waarvan de activiteiten zich beperken binnen de landsgrenzen", zegt de fiscale expert van vicepremier Vande Lanotte, "die zullen geen gebruik meer kunnen maken van de notionele-intrestaftrek. De druk verhoogt voor hen. De vraag is of dat wel zo wenselijk is."

Het momenteel effectief te betalen tarief - 26,3 procent door toedoen van onder andere de notionele-intrestaftrek - zou terug stijgen tot een percentage boven 30 procent.

Conclusie?

Als de notionele-intrestaftrek afgeschaft wordt, vertrekken er minstens 245 financiële bedrijven uit ons land. Er gaan minstens 6.000 plaatsen voor hoogopgeleiden en stafmedewerkers verloren. De opbrengst voor de begroting bedraagt maximaal 2,9 miljard euro, maar ligt hoogstwaarschijnlijk een heel stuk lager. Hoe langer we de lijst vertrekkende bedrijven maken, hoe lager de opbrengst. Ten slotte: een afschaffing zou de fiscale druk op kmo’s en bedrijven die in België willen of moeten blijven, een stuk doen toenemen.

lees ook