"Wat de N-VA doet, is snijden om te snijden"

Dat het water tussen de N-VA en de andere partijen diep is, bleek vanmiddag eens te meer tijdens een verkiezingsdebat aan de Howest in Kortrijk. Enkele West-Vlaamse partijkopstukken kruisten er de degens. Onder meer als het ging over de indexsprong, de werkloosheidsuitkeringen en het onderwijs kwamen de verschillen duidelijk naar voren. De aanwezige scholieren kroonden Vincent Van Quickenborne (Open VLD) tot de winnaar van het debat.

Het debat vond plaats in de lokalen van de Howest maar was een initiatief van Sint-Theresia Kortrijk, een middelbare school. Het publiek bestond dan ook uit scholieren van de derde graad in het secundair onderwijs. Axel Ronse (N-VA), Felix De Clerck (CD&V), Vincent Van Quickenborne (Open VLD), John Crombez (SP.A), Bart Caron (Groen) en Reinhilde Castelein (Vlaams Belang) kregen dus de kans om gloednieuwe kiezers te werven.

Het eerste deel van het debat gaat over de federale thema's en spitst zich toe op enkele hete hangijzers in deze campagne. Te beginnen met de indexsprong, een plan van de N-VA. Geen populaire maatregel, maar wel nodig, zegt Ronse, die kandidaat is op de Vlaamse lijst van de N-VA.

"Wij durven de mensen recht in de ogen kijken en zeggen dat we de komende twee jaar een aantal zaken op orde zullen moeten zetten. Een van die zaken is de loonkostenhandicap. De loonlast is te hoog. En om dat aan te pakken, is een indexsprong de aangewezen weg, samen met een lineaire lastenverlaging."

Alle andere partijen zijn gekant tegen een indexsprong. "Als je de index afschaft, verarm je de mensen. Dat komt neer op 1.500 euro per jaar minder voor elk werkend gezin", zegt Van Quickenborne. "Die indexsprong is niet nodig om onze economie er bovenop te helpen. We kunnen dat perfect doen door de loonlasten te verlagen voor de bedrijven. Wat de N-VA doet, is snijden om te snijden."

"De N-VA zegt vaak: wij durven de mensen recht in de ogen kijken, maar hoe kan je ze dan zo voorliegen. Het volstaat om 1.300 à 1.400 euro te verdienen om erop achteruit te gaan met wat de N-VA voorstelt", treedt Crombez hem bij. Volgens de staatssecretaris voor Fraudebestrijding wil de N-VA het geld halen bij gepensioneerden en werkende mensen, maar laat de partij de grote vermogens, de belastingparadijzen en de diamantsector ongemoeid.

De N-VA benadrukt dat het de laagste pensioenen en uitkeringen wel nog wil indexeren en boven de armoedegrens wil trekken. Maar Crombez is daar niet van onder de indruk. "Als je 100 afpakt om 10 terug te geven, dan heb je verloren." Bart Caron van Groen pleit voor een vermogenswinstbelasting en hogere belastingen op aandelen. Dat is volgens hem een veel eerlijkere manier om de loonlasten te doen dalen. "Als je de index afschaft, verarm je de mensen", zegt ook De Clerck.

"Elke job moet een volwaardige job zijn"

Tijdens het debat blijkt meermaals dat het water tussen de N-VA en de andere partijen erg diep is. Onder meer als het gaat over de wachtuitkering voor schoolverlaters. De N-VA wil die afschaffen omdat men volgens de partij eerst moet bijdragen aan het systeem voor men ervan de vruchten kan plukken. De andere partijen pleiten gezamenlijk voor het behoud van de wachtuitkering.

Crombez spreekt van een "vreemd maatschappijbeeld" waarbij jongeren die niet snel werk vinden de boodschap krijgen dat ze niet geslaagd zijn en maar naar het OCMW moeten. Jongeren die thuis wonen, zullen bovendien helemaal niets krijgen, luidt het, omdat ze dan geen recht hebben op steun. "Dat is te hard", zegt ook Van Quickenborne. "Men mag jongeren daar niet op afrekenen."

Caron pleit voor het grondig verlagen van de loonkosten voor jonge werknemers. "Dat zal ons misschien evenveel kosten als een leefloon of wachtuitkering, maar het zal ons jobs opleveren", zegt hij. Ook Castelein van het Vlaams Belang benadrukt dat er natuurlijk wel jobs moeten zijn voor schoolverlaters. "Het gaat erom arbeidsplaatsen te creëren."

En zo zijn we aanbeland bij de werkloosheidsuitkeringen. De N-VA wil die beperken in de tijd tot twee jaar, daarna zou je dan een leefloon krijgen. "Een maatregel die overal in Europa bestaat", benadrukt Ronse. De Clerk ziet het niet zitten. "De meeste werklozen willen werken. Die mensen zijn actief op zoek naar jobs. Leave no man behind", zegt hij. Waarna Ronse antwoordt dat het geen kwestie is van mensen in de steek laten. "Niemand wil niét werken, dit is niet de oplossing", zegt Caron.

N-VA'er Ronse krijgt deze keer wel bijval van Open VLD, al stelt Van Quickenborne een termijn van drie jaar voorop. Beide politici vinden elkaar ook als het gaat over een verplichte gemeenschapsdienst voor wie een leefloon krijgt. Van Quickenborne wil hen twee halve dagen per week onder begeleiding aan het werk zetten als bijvoorbeeld opzichter of onderhoudsmedewerker. Volgens Ronse zal zo'n systeem mensen begeleiden naar activering en meer eigenwaarde geven.

Crombez en Caron zijn er niet voor gewonnen. De Groen-lijsttrekker voor het Vlaams Parlement spreekt van een straf opleggen en zelfs van een "chain gang". "Elke job moet een volwaardige job zijn en men wil daar ook waardering voor krijgen."

"We moeten dit soort voorstellen doen"

Over naar de pensioenen dan. Crombez stelt de 42-jarige loopbaan als norm. Van Quickenborne treedt hem bij, maar zegt dat over een aantal jaar 42 jaar niet meer zal volstaan. "We moeten de pensioenleeftijd koppelen aan de stijgende levensverwachting", stelt hij voor. Castelein en De Clerck menen ook dat er in ieder geval langer gewerkt zal moeten worden.

De CD&V-lijstduwer en zoon van oud-minister Stefaan De Clerck benadrukt wel dat er nog andere aspecten zijn. Zo moet er de mogelijkheid zijn om pauzes te nemen. Hij pleit voor een "aangepast loopbaantraject", waarbij men op bepaalde momenten heel intensief werkt en op andere momenten minder, bijvoorbeeld om zorg te dragen voor kinderen of hulpbehoevende ouders.

"Het moet een traject zijn dat draaglijk is voor de mensen. Dat moet het mogelijk maken om zo lang te werken. De pensioenleeftijd is daar een klein facet van", aldus De Clerck, die bijgetreden wordt door Caron. "De combinatie werk-gezin-vrije tijd moet doenbaar zijn. Mensen moeten ruimte kunnen maken in hun eigen levensplan."

"Als je een volwaardig pensioen wil, zal je de loopbaan van 45 jaar moeten respecteren", is het standpunt van de N-VA. Wie minder lang werkt, krijgt ook minder, door de zogenoemde "pensioenmalus". "Zo organiseer je armoede bij gepensioneerden", reageert Van Quickenborne heftig. "Schrappen in de pensioenen is de foute keuze", zegt ook Crombez. "Veel mensen die de laatste tijd op vervroegd op pensioen zijn gegaan, moésten dat doen", benadrukt hij, verwijzend naar Ford Genk en Opel Antwerpen.

"Waarom moet men altijd de schuld bij de mensen leggen en stokken achter de deur steken?", verwijt de SP.A'er de N-VA. Volgens Ronse is er van beschuldigen echter geen sprake. "We vragen de mensen om hun verantwoordelijkheid te nemen. Sociale welvaart wordt door ons allen opgebouwd. Om die in stand te houden, moeten we dit soort voorstellen doen."

En wat met het onderwijs?

Na de pauze gaat het debat voort met de Vlaamse thema's. Vooral over onderwijs wordt uitgebreid gediscussieerd. Met als aanleiding het N-VA-congres van afgelopen weekend, waar de partij duidelijk maakte dat er voor hen geen sprake kan zijn van een afschaffing van het aso en een brede eerste graad in het secundair onderwijs. "Wij willen het systeem zoals dat vandaag bestaat, behouden. We hebben een van de beste onderwijssystemen ter wereld", verwoordt Ronse het.

SP.A en N-VA zitten samen in de Vlaamse regering die de geplande onderwijshervorming heeft onderhandeld. En volgens Crombez zal die hervorming de komende jaren ook uitgevoerd worden. Maar wat hij en Ronse vertellen op het debat, verschilt toch enigszins. Zo spreekt de SP.A'er wel van een studiekeuze op 14, na de eerste graad dus, en van het "wegvallen van de schotten". Dat komt er volgens hem op neer dat je in technisch onderwijs bijvoorbeeld nog altijd kunnen groeien richting hoger onderwijs.

"Ik heb hier goed geluisterd naar John, maar het is mij nog altijd niet duidelijk", sneert Van Quickenborne. "In de Vlaamse regering is niets in huis gekomen van die onderwijshervorming. Men verschilt duidelijk van mening." De Open VLD'er pleit, net als de N-VA, voor een studiekeuze op 12 jaar. Het watervalsysteem, waarbij jongeren eerst voor het aso kiezen "omdat dat nu eenmaal is wat goede leerlingen doen" en vervolgens afzakken naar tso of bso, moet dringend aangepakt worden, luidt het.

Dat is iets waar iedereen het volmondig over eens is: het bso en het tso moeten opgewaardeerd worden. Een keuze voor tso of bso moet evenwaardig aangeschreven staan als een keuze voor aso, zeggen alle politici. "Laat mij even dromen: of je nu tso, bso of aso volgt, zou het niet mooi zijn dat dat in hetzelfde schoolgebouw kan, zodat men mekaar leert kennen en de hiërarchie wegvalt", zegt Caron. "Ik zie hier eigenlijk weinig verschil", merkt De Clerck op. Dat de gemoederen dan toch zo hoog oplopen, wijt hij aan campagnekoorts.

Groen is overigens wel voorstander van een studiekeuze op 14 jaar. Caron roept op om jongeren niet te dwingen om te snel te kiezen. "Jullie focussen op de beste en hoogbegaafde leerlingen, terwijl andere partijen kiezen voor iedereen", sneert hij naar de N-VA. "Ons onderwijs is in de eerste plaats toe aan rust", toont Castelein zich ten slotte een tegenstander van grote hervormingen.

Voor én na het debat mochten de aanwezige scholieren hun stem uitbrengen (zie tabel onderaan). En dat levert een duidelijke winnaar op: Vincent Van Quickenborne. Ook Felix De Clerck en John Crombez scoren redelijk, maar de andere deelnemers aan het debat konden duidelijk geen indruk maken bij de 17 à 18-jarigen.

lees ook

    Meest gelezen