"Meer mens en milieu, minder markt en munt"

In Leuven hebben zes Europese boegbeelden vanavond de degens gekruist over hun plannen met de Europese Unie. Het debat was georganiseerd door de provincie Vlaams-Brabant en de K.U.Leuven. Open VLD, CD&V, SP.A en Groen zijn duidelijk voorstander van Europa, de N-VA is een koele minnaar en Vlaams Belang is tégen de EU vandaag.

Op 25 mei moeten we ook onze nieuwe Europese parlementsleden kiezen. Waar willen de belangrijkste partijen met de EU naartoe? "Nu moeten we alles inzetten op meer jobs", vindt Marianne Thyssen, lijsttrekker voor CD&V. "We moeten niet bezig zijn met de instellingen en de structuren."

"We moeten de Europese Unie niet ter discussie stellen, maar wel de neoliberale en neoconservatieve inhoud ervan in perspectief zetten", vindt Bart Staes van Groen. Hij wil "meer aandacht voor mens en milieu, en minder voor markt en munt". Dat betekent meer strijd tegen armoede en werkloosheid, meer geld voor onderwijs, energie- en klimaatbeleid en innovatie.

Saïd El Khadraoui van SP.A treedt hem bij. "Een centrumrechtse meerderheid heeft eigenlijk de agenda bepaald en heeft van het behalen van begrotingsdoelstellingen een soort heilig dogma gemaakt waarvoor alles moest wijken", vindt hij. Voor de SP.A'er moet er meer aandacht gaan naar sociale cohesie en moet de EU ook applaudiseren als een lidstaat bijvoorbeeld de werkloosheid kan terugdringen.

Annemie Neyts (Open VLD) vindt niet dat de EU is overheerst door "neoliberale mythes". Zij vindt het vooral belangrijk dat we als klein land deel uitmaken van een groter geheel. Denk maar aan de situatie met Oekraïne en Rusland.

Volgens Johan Van Overveldt (N-VA) heeft Europa wel degelijk een probleem van democratische legitimiteit. "Ik pleit voor een kritische bevraging van wat Europa doet en hoe het dat doet", schuift hij naar voor.

Gerolf Annemans van Vlaams Belang zorgt voor de afwijkende mening. Hij wil niet verdergaan op het pad van nog meer Europese integratie. Zo heeft het vrije verkeer van mensen en goederen volgens hem geleid tot een "massa-immigratie".

Minimumloon of minimuminkomen?

Als Europa de armoede moet bestrijden, dan kan dat bijvoorbeeld via de invoering van een minimumloon in alle lidstaten. SP.A is voor. "Wij zijn tegen het systeem voor bepaalde sectoren in Duitsland waar je aan 450 euro per maand en zonder sociaal vangnet aan het werk bent", zegt Saïd El Khadraoui.

Ook CD&V is voor, maar ziet toch wel enkele problemen. "We hebben die bevoegdheid niet op Europees vlak", zegt Marianne Thyssen, die pleit voor enig realisme. "We kunnen niet verder springen dan onze stok lang is."

Groen is ook pro, en Bart Staes vindt dat er wel degelijk iets mogelijk is: "We kunnen zoeken naar middelen om afspraken te maken op Europees vlak."

Aan de rechterzijde is het enthousiasme iets minder. Johan Van Overtveldt (N-VA) wil wel praten over een minimuminkomen, maar over een minimumloon is hij voorzichtig. "Het minimumloon is soms een hinderpaal tot tewerkstelling voor weinig of minder geschoolden." Ook Open VLD zit grosso modo op die lijn. "Ik ben voorstander van minimumafspraken over een basisvoorziening voor iedereen", zegt Annemie Neyts. Minimumlonen, een brug te ver? "Ik wil graag meegaan in utopieën, maar het moet een beetje realistisch blijven", vindt Neyts.

Vlaams Belang is tegen méér Europa, en voor Gerolf Annemans geldt dat ook hier: "Tegen eenmaken van wat niet eengemaakt kan worden, en dat geldt ook voor onze sociale bescherming."

Zijn Europese obligaties een goed idee?

De deelnemers aan het debat verschillen ook van mening over de financiële toekomst van de Unie. Groen, SP.A, Open VLD en CD&V zijn in grote lijnen voor de invoering van Europese obligaties, N-VA en Vlaams Belang zijn tegen. 

Door die obligaties kunnen alle EU-lidstaten samen geld lenen op de financiële markten, in plaats van de lidstaten afzonderlijk. "Er is iets immoreels aan het feit dat er banken zijn die goedkoop geld ophalen bij de Europese Centrale Bank en die dat dan aan zeer hoge rentes uitlenen aan noodlijdende lidstaten", zegt Annemie Neyts.

"Wij zijn ervoor", zegt Saïd El Khadraoui. Door de slagkracht van de EU kunnen er bij de banken lagere rentes worden afgedwongen, vindt hij. Zowel CD&V als Groen pleiten evenwel voor randvoorwaarden. Bart Staes van Groen somt er enkele op: nationale begrotingsdiscipline en een degelijke en democratische controle.

Dat de eenheidsmarkt verankerd is in een monetaire unie, vindt Johan Van Overtveldt best goed, maar aan een echt goede verankering zijn we volgens hem nog niet toe. Ook hier speelt de N-VA'er zijn rol van koele minnaar van Europa. Vlaams Belang vindt de euro "een verkeerd in mekaar gestoken mechanisme". Gerolf Annemans kan het niet hebben dat er altijd maar meer middelen en bevoegdheden naar Europa gaan. "Wij worden onteigend", klinkt het met enige pathos.

"Ik heb geleerd dat Gerolf Annemans de Vlaamse daalder of stuiver zal invoeren", grapt Bart Staes. "Zij die denken dat we met de Belgische frank de financiële stormen beter hadden doorstaan, die vergissen zich", vindt Saïd El Khadraoui.

lees ook