Stratego in de Wetstraat - Johny Vansevenant

MR klonk fors vanmorgen in De Standaard, Le Soir en radiozender BelRTL. Charles Michel zei letterlijk: ‘Wij hebben nul vertrouwen in N-VA, zéro’. De Franstalige liberalen beweren onomwonden dat ze niet in de volgende regering stappen met N-VA. Zelfs Didier Reynders bevestigt dat, hoewel van hem bekend is dat hij graag premier zou willen worden in een regering met N-VA. Welk strategisch spel spelen de partijen in de Wetstraat?
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Geen N-VA-vriendje

We mogen ervan uitgaan dat het MR-standpunt pure strategie is. Je bent niet populair in Wallonië als N-VA-vriendje. MR-topman Reynders heeft het voorbije jaar herhaaldelijk laten verstaan dat hij graag premier wil worden en hij weet maar al te goed dat dit alleen maar kan met N-VA. Bart De Wever spreekt ook af en toe al lachend over ‘mon ami Didier’ en Reynders ging zelfs een tijdje geleden op bezoek bij de N-VA-voorzitter en burgemeester in Antwerpen. Het staat in de sterren geschreven dat de liberaal getinte standpunten van N-VA als muziek in de oren klinken van Reynders…

En toch neemt MR nu erg nadrukkelijk afstand van die Vlaams-nationalistische partij. Dat is te begrijpen omdat Bart De Wever niet geliefd is in Wallonië. Hij krijgt daar ook allesbehalve een positieve pers, niet alleen voor zijn confederalisme, maar ook voor zijn economisch rechtse standpunten. In het Duitse blad Der Spiegel heeft Bart De Wever ook ooit beklijvende woorden uitgesproken. Hij had het over de Walen als junkies die aan het infuus liggen met geld dat vanuit Vlaanderen komt.

En toch verliefde blikken

In Wallonië is trappen naar N-VA dan ook ‘bon ton’. Hoe kan je anders de harde woorden van PS-topman Di Rupo verklaren in de Kamer, toen hij de N-VA vergeleek met ‘eunuchen die wel weten hoe het moet, maar het zelf niet kunnen.’ Links met de PS op kop staat in Wallonië dan ook klaar om MR als verrader, als De Wever-vriendje te brandmerken. MR heeft dat nu willen corrigeren. PS-topman Di Rupo had het onlangs ook over ‘mamours’ van MR in de richting van N-VA, verliefde blikken dus. Dat verhaal moest de kop ingedrukt worden.

Al laat MR zich ook niet helemaal doen door de PS. Michel en Reynders wijzen er fijntjes op dat de PS dan toch maar zeven maanden onderhandeld heeft met N-VA tijdens de vorige regeringsvorming. En dat de liberalen dan aan de kant moesten blijven staan. MR beklemtoont ook dat de PS zelf niet zegt ‘geen regering met N-VA’. Het lijkt wel alsof MR nu de indruk wil geven dat ze nog meer anti-N-VA is dan de PS.

Andere taal na 25 mei?

Dat spierballengerol zal blijven duren tot 25 mei. Daarna zal MR dan wel praten met N-VA. En CDH en PS wellicht ook. Het land moet toch bestuurd worden. Als de Franstaligen niet willen met N-VA, dan zit alles weer muurvast. En zo helpen ze België mee opblazen, zeker als N-VA zo groot wordt dat een klassieke tripartite nauwelijks haalbaar is. Ze moeten dus wel praten.

Als N-VA wil regeren na 25 mei, dan zal de partij hoe dan ook veel van haar standpunten moeten inslikken. N-VA heeft zich nog maar weinig vrienden gemaakt door haar standpunten zeer scherp te verwoorden. En dat was ongetwijfeld nodig voor stemmenmaximalisatie, zodat regeren zonder N-VA zeer moeilijk wordt. Er valt dus wel wat goed te maken.

Dus confederalisme zal voor N-VA maar in beperkte mate een onderhandelingsthema worden. En ook veel rechts-liberale standpunten (index, beperking werkloosheidsuitkeringen, afschaffen wachtuitkering) worden moeilijk houdbaar, wanneer N-VA met de PS moet regeren. En dat is niet denkbeeldig met een MR die volgens de peilingen 22 procent haalt en CDH zo’n 10 procent. Een goede 30 procent is wat weinig voor een Franstalige minderheid in de federale regering. Dan zullen de 29 procent van PS nodig zijn.

Rechtse hergroepering

Hoe dan ook, de N-VA zit met sterke kaarten. Op een week tijd in drie peilingen 32/33 procent halen, kan alleen maar zelfvertrouwen geven. In de Wetstraat is het geloof klein dat N-VA daar nog veel van zal moeten afgeven. Vooral omdat Bart De Wever gekozen heeft voor een slimme hergroepering van rechtse stemmen die wellicht gebetonneerd zitten bij N-VA.

Er is ruim 5 procent dat van LDD komt. Ook Vlaams Belang heeft volop moeten bloeden en heeft zo’n 10 procent verloren. Met forse standpunten rond criminaliteit en asiel en migratie heeft Bart De Wever die vastgeklikt. Ook de rechtsliberalen bij N-VA zijn goed bediend met de standpunten rond de index en de werkloosheidsuitkeringen. En de traditionalisten, die ook uit CD&V komen, zijn ongetwijfeld gecharmeerd met De Wevers pleidooien om niet te raken aan het aso. Daarom ziet het er niet naar uit dat N-VA nog veel rechtse stemmen zal moeten afgeven.

Groene ACW'ers terughalen

De strategie van CD&V lijkt de theorie van de gebetonneerde rechtse kiezer te bevestigen. De partij van Kris Peeters schiet vooral op de zogenoemde’ asociale’ maatregelen van N-VA: ‘Geloof die mensen niet in verband met het schrappen van de index, het in de tijd beperken van de werkloosheidsuitkeringen en het afschaffen van de wachtuitkering voor schoolverlaters’. Ook het standpunt in verband met de onderwijshervorming, verwoord door kopstuk Hilde Crevits in ‘Terzake’, mikt ook eerder op de progressieve kiezer.

En waar zijn er nog progressieve kiezers te vinden die zich kunnen inbeelden om voor CD&V te stemmen? Bij de partij Groen die heel wat ACW-CD&V’ers over de streep heeft kunnen trekken met zijn sociaal programma. In de peiling VRT/DeStandaard haalt Groen meer dan 10 procent terwijl SP.A toch nog zo’n 14,5 procent behoudt. Dit toont aan dat niet alle stemmenwinst van Groen van bij de socialisten komt. Ook uit het christelijke middenveld zijn er groene stemmen afkomstig.. Met progressieve standpunten lijkt CD&V te zeggen ‘als je sociaal nuttig wil stemmen moet je voor ons stemmen’. Het lijkt wel ‘stem Kris Peeters om Bart De Wever te vermijden.’
 

(Johny Vansevenant is Wetstraatjournalist.)