Er komt een dag dat de Indiërs het niet meer pikken

Nog tot 12 mei zijn er verkiezingen in India, bijna een miljard mensen (830 miljoen) brengen hun stem uit. VRT-correspondent Stefan Blommaert is daarvoor naar India gereisd. Een land waarin de modale burger dag in dag uit geconfronteerd wordt met corruptie.

Een dunne PVC-buis loopt door een degoutant smerige goot het kleine straatje in. Dit is de waterleiding, zegt een buurtbewoner. Met stromend water heeft het niets te maken. Om de twee weken komt hier een tankwagen vanuit een centraal punt water door de buizen pompen, en dat water eindigt in de ontelbare vaten die op de daken van de huizen staan. Daarmee moeten de bewoners het stellen. Als het water vóór de volgende levering op is, dan hebben ze pech, want alles is door de overheid geregeld, en volgens de regels komt de tankwagen elke veertien dagen.

Maya Bhardwaj tilt het plastic deksel van het waterreservoir op en kijkt in de donkere holte. Ze schudt met haar handen, een van de vele handbewegingen in India die een specifieke betekenis hebben. Zo goed als leeg, in dit geval. Er ging nog geen week voorbij sinds de vorige doortocht van de waterleverancier. Maya heeft een groot gezin, en voor haar zieke broer is er nog extra water nodig. De enige manier om de overblijvende periode tot aan de volgende levering te overbruggen is door de chauffeur van de tankwagen om te kopen. Dan komt hij nog dezelfde avond leveren. 600 roepies kost dat, zowat 8 euro, een fortuin hier. Niet voor het water, het geld gaat gewoon rechtstreeks in de portefeuille van de chauffeur.

Dag in dag uit corruptie

Het verhaal illustreert hoe de modale Indiër dag in dag uit wordt geconfronteerd met corruptie. Voor zowat alle diensten die normaal tot de basisbehoeften of basisrechten van de burger behoren, moet er worden betaald. Overheidsambtenaren die hun job doen zonder daarvoor het handje uit te steken zijn uitermate schaars in India. Overigens moet dat handje uitsteken niet al te letterlijk worden genomen; wie iets nodig heeft wéét gewoon dat het hoort om de ambtenaar een som geld toe te stoppen, want anders kunnen er "onoverkomelijke" problemen opduiken.

Kleine corruptie heet dat. Er is natuurlijk ook de grote corruptie, en daar krijgen vooral bedrijven mee te maken. Politici die beslissingen moeten nemen over de toewijzing van opdrachten aan een privébedrijf, doen dat zelden zonder van de "winnende" firma een flink bedrag in ontvangst te hebben genomen. Die duistere deals zien zelden het daglicht, maar af en toe komen ze wel in de openbaarheid. Getuige een aantal schandalen van de voorbije jaren, die de regerende Congrespartij tijdens de lopende verkiezingen zeker parten spelen.

De Indiërs zijn allesbehalve blij met de woekerende corruptie. "Ik ben kwaad op de regering omdat ik constant steekpenningen moet geven voor mijn waterleveringen," zegt Maya, "maar wij staan machteloos als burgers." Gelatenheid lijkt een typisch kenmerk voor de politieke mentaliteit van de Indiërs. Geen massale betogingen, geen opstand tegen de wantoestanden. Maar tijdens verkiezingen laten ze wel hun ongenoegen blijken, door vuile politici af te straffen. Alleen, tot nu toe konden ze eigenlijk alleen kiezen tussen partijen die in de periodes dat ze aan de macht waren allemaal even corrupt bleken.

AAP bindt de strijd aan tegen corruptie

In deze parlementsverkiezingen daarentegen neemt een nieuwe partij deel die beweert kordaat een einde te zullen maken aan omkooppraktijken. Corruptie blijkt dan ook het belangrijkste strijdpunt te zijn voor de AAP, hindi-afkorting voor "Partij van de Gewone Mens".

AAP werd amper anderhalf jaar geleden opgericht door de voormalige belastingcontroleur Arvind Kejriwal. De partij behaalde eind 2013 tijdens plaatselijke verkiezingen in de hoofdstad Delhi een klinkende overwinning. Ze vormde een stadsbestuur met Kejriwal aan het hoofd, maar die nam na nog geen 50 dagen ontslag, naar eigen zeggen omdat zijn anticorruptiemaatregelen werden gedwarsboomd door de andere partijen.

Sommigen noemden het ontslag vaandelvlucht, en het zal de partij zeker stemmen kosten in de nationale verkiezingen. Maar toch lijkt de AAP een goed resultaat te zullen boeken. Kejriwal kan rekenen op sympathie bij veel jongeren die geen affiniteit hebben met de gevestigde partijen. Hij is kandidaat in de stad Varanasi, in rechtstreekse concurrentie met de populaire oppositiekandidaat Narendra Modi. Het is niet uitgesloten dat Kejriwal die laatste flink wat stemmen van ontgoochelde voormalige Congresstemmers ontfutselt. Maar zijn claim dat hij Modi in dit kiesdistrict ook kan verslaan, moet misschien toch met een korreltje zout worden genomen.

Verdwijnt de gelatenheid

Corruptie bestrijden is geen makkelijke opdracht. Zeker niet in een land als India, waar het fenomeen in alle geledingen van de maatschappij is binnengeslopen. Maar misschien kan de groeiende invloed van een partij als AAP ervoor zorgen dat bij politici het besef doordringt dat er komaf moet worden gemaakt met de corruptie, in de eerste plaats in eigen rangen. Al was het maar omdat er wel eens een ogenblik zou kunnen komen dat de gelatenheid bij de Indiërs verdwijnt en dat ze het niet meer pikken.

Dan zal Maya niet meer al zuchtend naar haar keuken terugkeren, na het sluiten van het bijna lege watervat. Dan gaat ze misschien samen met de andere lege-vatenburen recht naar het centrum van de stad. Om van de politici te eisen dat er een degelijke waterleiding wordt aangelegd, in plaats van een tankwagen die om de twee weken langskomt. En dat ze de burgers ook nog een hele trits andere basisbehoeften garanderen. Zonder steekpenningen, wel te verstaan.

Van dinsdag tot vrijdag kunt u de reportages die Stefan Blommaert in India heeft gemaakt, bekijken in Het journaal.