Een kerk zonder priester - Kristien Hemmerechts

Binnenkort is de parochie in de buurt waar ik woon zijn priester kwijt. De man gaat met pensioen en er is niemand om hem te vervangen. Alle buurtbewoners zijn uitgenodigd om na te denken over de vraag: hoe moet het nu verder? Een mogelijk antwoord luidt: ontwijd de kerk en gebruik haar voor atheïstische bijeenkomsten. Het zou niet de eerste kerk zijn waar dit gebeurt.

De kerken lopen leeg, maar sommige van die kerken lopen weer vol, niet met gelovigen maar met atheïsten, die in zekere zin ook gelovigen zijn. Zij geloven in de mens, zij komen samen om het leven te vieren, het leven zonder God. Zestien maanden geleden organiseerden twee Britse komieken een atheïstische bijeenkomst in een ontwijde kerk in Londen. Het initiatief was een groot succes én kent navolging overal in Engeland, maar ook in Brazilië, de Verenigde Staten, Hongarije, Nederland, Kenia, Maleisië.

België moet voorlopig volgen, maar misschien voorziet hier de humanistische beweging in de atheïstische behoefte en gaapt er niet echt een leemte die kan of moet worden gevuld.

Wat gebeurt er tijdens een atheïstische bijeenkomst? Er wordt gezongen, er wordt verteld, er wordt getuigd, en vooral wordt een gevoel van samenhorigheid gekweekt, een beetje zoals in het liedje dat we zongen in de kerk: ‘Wij zijn samen onderweg, halleluja!’ Toen waren we samen onderweg naar God, nu zijn we samen onderweg naar onze kist, maar misschien heeft dat niet zoveel belang, misschien gaat het vooral om dat woordje ‘samen’.

Vroeger had de mis ook en misschien vooral een sociale functie. Voor en na ontmoette je vrienden en kennissen, je bleef staan kletsen, je ging samen op café. Zou Jezus het niet zo hebben bedoeld? De mis herdenkt ten slotte het laatste avondmaal. Wat was dat anders dan een etentje met goede vrienden? Er is natuurlijk het ‘detail’ van de wonderlijke transformatie van brood en wijn in het lichaam van Christus (de ‘transsubstantiatie’, zoals dat officieel heet), maar misschien hoeft dat niet zo letterlijk te worden opgevat.

Stel dat er wordt beslist de parochiekerk hier te ontwijden en er atheïstische bijeenkomsten te organiseren, zou ik een kijkje gaan nemen? Ik weet het niet goed. Ik zou een beetje bang zijn dat die atheïstische kerk uiteindelijk gewoon een kerk zou blijken te zijn met zijn beginselen over wat een goede atheïst dient te geloven en niet te geloven. Ik zou bevreesd zijn voor een zoveelste ‘leer’.

Geef mij dan maar mijn ‘stapclubje’, een groepje vrienden en vriendinnen die om de vijf à zes weken een hele dag samen wandelen. We hebben één heilig principe: we wandelen. Een enkele keer probeert een afvallige de fiets te introduceren, maar die wordt streng teruggefloten. Verder heerst er vrijheid. Iedereen mag vrienden of vriendinnen introduceren, iedereen mag zoveel beurten overslaan als hij of zij wil. Er is geen penningmeester en ook geen lidgeld, geen voorzitter, geen ledenblad, geen logo. Af en toe brainstormen we over een naam, maar veel verder dan ‘de stappers’ komen we niet. Er is vooral de heerlijke vrijheid om samen te zwerven door bos en dal, om samen onderweg te zijn naar het eindpunt van die dag. Aan u de vrijheid om te beslissen of daar een ‘Halleluja!’ achter volgt.

(Kristien Hemmerechts is schrijver.)

lees ook