Wie maalt er om de leerlingen? - Guido Ooghe

De ondertussen beruchte onderwijshervorming blijft de partijen uit elkaar spelen. Terwijl ze elkaar om de oren slaan met slogans en halve waarheden. Jammer is dat. Vooral voor de leerlingen die het lijdend voorwerp van dit verhaal dreigen te worden.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Waar gaat het om?

Laten we het debat sereen houden. Waar gaat het om? Uit internationaal onderzoek blijkt dat ons onderwijs achteruit boert. Preciezer gezegd: er blijft een uitstekende kopgroep, maar de middenmoters scoren lager. Dus wordt er moord en brand geschreeuwd. Vroeger was het beter. Terug naar de theorie. Bij die paniek is de roep om een terugkeer naar ' l'enseignement à papa' niet van de lucht. En dat is vreemd. Want eigenlijk weten we niet of het erg selecterende onderwijs van de jaren zestig wel zo goed was. De onderwijskwaliteit werd toen immers niet gemeten zoals nu. Natuurlijk was er een elite die dankzij of ondanks het genoten onderwijs goed scoorde in het vervolgonderwijs. Maar we hebben geen idee hoe het met de uitvallers gesteld was.

Niet alleen kennis

Laat dat nu juist een van de basiskritieken zijn die we in de PISA-, TIMMS- of andere OESO rapporten lezen. De uitval is nog steeds te groot. Te veel leerlingen halen hun secundair diploma niet of komen belabberd uit de testen. Is dat omdat ze te weinig uit hun hoofd geleerd hebben? Vergeet het. Dat is al lang niet meer de hoofdfocus van die onderzoeken. Die willen niet meer in de eerste plaats weten wat de leerlingen kennen, maar wat ze kunnen en wie ze zijn. Het lijkt alsof het internationale onderwijsonderzoek van de laatste twintig jaar compleet aan Vlaanderen voorbij gegaan is.

In 1996 bracht UNESCO het richtinggevende onderwijsrapport ' The Treasure Within ' uit dat door een internationale commissie onder leiding van Jacques Delors opgesteld werd. Het legde internationaal de lat hoger voor het onderwijs. Meer leerlingen moesten meer van het onderwijs meedragen. Geen talent laten verloren gaan. Daar is een onderwijs voor nodig dat steunt op vier pijlers: Learning to know, Learning to do, Learning to live together en Learning to be. Kennis is en blijft belangrijk, maar om zoveel mogelijk jongeren te laten uitgroeien tot bekwame, verantwoordelijke, harmonische leden van de gemeenschap moeten we op veel meer terreinen inzetten.

Leren uit je fouten

Eerlijk, wie heeft er leren fietsen of zwemmen uit een boekje? Of autorijden? Dat soort dingen verwerf je niet via theorie, maar door ze te doen en uit je fouten lering te trekken. Moeten ze dan geen begrippen kennen? Toch wel. Neem nu het volgende ontwikkelingsdoel uit de kleuterschool: De kleuters kunnen, handelend, de begrippen ' in, op, boven, onder, naast, voor, achter, eerste, laatste, tussen, schuin, op elkaar, ver weg, dicht bij, binnen, buiten, omhoog en omlaag ' in hun juiste betekenis gebruiken. Dacht je nu echt dat de kleuteronderwijzer dat op een theoretische basis uitlegt?

Wie alles vanuit de theorie wil aanleren, lijkt op een dokter die je voor elke kwaal hetzelfde pilletje voorschrijft. Er zijn nu eenmaal dingen die je beter ervaringsgericht aanpakt. Onderzoek naar leerstijlen heeft uitgewezen dat slechts een minderheid van de leerlingen gebaat is bij een docerende onderwijsstijl. Niet variëren van werkvorm of leermiddel ontneemt de meerderheid van je leerlingen dus kansen op leersucces.

Geef ze vertrouwen

Leerlingen zijn geen stofzuigers. Je doet hen onrecht aan door te proberen om hen vol te storten met het beton van gestolde kennis. Het is alsof je die jonge paarden voor een overladen kar spant en dan zegt: zo zul je leren galopperen. Er is nogal wat schoolmoeheid en uitval in ons secundair onderwijs. Dat lijkt op burn out en heeft dezelfde oorzaak. Gebrek aan kansen op zelfsturing.

Als je het goed voor hebt met jongeren, geef ze dan vertrouwen. Heb respect voor wie ze zijn en wat ze kunnen. Daag ze uit. Maak ruimte voor projecten waarin ze zelf inbreng hebben. Waarin ze hun talenten kunnen exploreren. Zodat hun natuurlijke leergierigheid weer vlucht krijgt en ze met zichzelf in competitie gaan. En als vanzelf gaan uitblinken.

En vergeet daarbij hun leraren niet. Zij zijn het die het in de klas moeten waarmaken. Geef ook hen vertrouwen. En de training en de middelen die daarvoor nodig zijn. Zij zijn het meer dan waard. Samen met hun leerlingen.
 

(Guido Ooghe is gewezen directeur van een middelbare school.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.