1 mei, de folklore voorbij? - Guy Janssens

Tradition oblige: op 1 mei worden de rode vlaggen van stal gehaald. Maar de tijd van de echte massameetings en rode volksmenners die hun volgelingen vanop het podium opzweepten is lang voorbij. Wat blijft hangen is het huppeldansje van Freya op het podium in Gent: ‘al wie niet springt is NV-A’. Riskant, want ook de iets minder jonge rode militant voelde zich uiteraard moreel verplicht om mee te wippen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

In ieder geval was de boodschap niet mis te verstaan: 1 mei ging over de verkiezingen. En, natuurlijk, over de NV-A. En over angst. Met een rechtse regering onder leiding van NV-A zal ons sociaal welvaartsmodel onderuit worden gehaald: beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd, geen automatische indexering meer van lonen, wedden, pensioenen en andere uitkeringen. De boodschap van de SP-A-prominente was ook overduidelijk, geef een nuttige stem, dat wil zeggen een SP-A-stem, want stemmen op PvdA+ of Groen! versnippert het linkse kamp. Tegen de opmars van rechts kan alleen een verenigd links front weerwerk bieden.

Verdeeld arbeiderssfront

Laat nu net die versnippering de vakbondswereld parten spelen. Professor Erik Hendrickx van de Universiteit Antwerpen verwoordt het als volgt: ‘Onze vakbonden moeten in een geglobaliseerde wereld werken maar ze zijn nog altijd verdeeld’. Er zijn de verschillen tussen arbeiders en bedienden, maar de vakbonden trekken zelf ook op in verdeelde slagorde. Er zijn niet alleen de twee grote bonden: de groene en de rode, er is ook nog de kleinere blauwe, dus liberale bond.

Die versnippering is niet goed, zegt professor Hendrickx. ‘De kloof tussen arm en rijk wordt alsmaar groter. Er is dus meer dan ooit strijd te voeren, maar dan niet meer met de folklore van 1 mei. Het kapitalisme voert een verdeel- en heersstrategie. Waarom geen eenheidsvakbond, zoals in Nederland. Hier zijn er drie spelertjes die elk apart aan tafel zitten, terwijl de werkgevers één front vormen’.

In de verdrukking

Chris Reniers van de socialistische overheidsvakbond vindt het een slecht gekozen voorbeeld. ‘In Nederland is de vakbond al jaren in de verdrukking. Ik wil het aantal vakbondsleden in Nederland wel eens vergelijken met het aantal leden bij ons’, zegt ze in De Vrije Markt. Bovendien staan we meestal zij aan zij als het erop aankomt onze eisen te verdedigen, zegt Reniers. Ook Jo Libeer, topman van VOKA, vindt die versnippering niet direct een voordeel voor de werkgevers. ‘Op de vloer wordt je voortdurend geconfronteerd met mogelijk opbod tussen de vakbonden. De ene zal dus niet zo snel toegeven tegenover de andere.

De vakbond is ook een bedrijf

‘Vakbonden zijn ook bedrijven die een cliënteel moeten bedienen’ zegt Jo Libeer van VOKA. Ze krijgen veel geld van de overheid om een aantal taken uit de oefenen zoals uitbetaling van werkloosheidsgeld. Daar komt bij dat ze nog altijd niet aansprakelijk kunnen worden gesteld. ‘Vakbonden hebben nog altijd geen rechtspersoonlijkheid en dat wordt stilaan problematisch’ vindt Libeer. Rechtspersoonlijkheid is noodzakelijk om transparantie te creëren.

Chris Reniers van ACOD vindt die rechtspersoonlijkheid voor vakbonden geen goed idee. ‘Rechtspersoonlijkheid zou vakbonden kwetsbaar maken voor vervolging in het geval er bijvoorbeeld iets gebeurt in een manifestatie’ zegt Chris Reniers. ‘Het is een manier om de vakbond monddood te maken. Als er zich nu een incident voordoet dan blijft de verantwoordelijkheid bij het individu’.

Geen Siamese tweeling

En wat met die versnippering van het linkse kamp? ‘De vakbond heefst een sterke gesprekspartner nodig in het parlement’ zegt Chris Reniers. ‘ De socialistische vakbond verdedigt nog altijd in grote mate hetzelfde programma op sociaaleconomisch gebied als de socialistische partij. Wat nog niet wil zeggen dat we mekaar orders te geven hebben of dat we een Siamese tweeling zijn’. Voor vakbondsvrouwe Chris Reniers is het duidelijk: de enige goede linkse stem is een stem op Sp-A.

(Guy Janssens is presentator van het magazine De Vrije Markt.)