Bangmakerij is niet het antwoord - Carl Devos

Drie weken voor de verkiezingen lijkt de aanloop naar de stembusslag vooral een partijtje stratego voor ingewijden. De langgerekte campagne heeft onmiskenbaar haar inhoudelijke momenten, maar verzandt helaas vaker in een afstompende polemiek over elkaar dan in een verheffende discussie met elkaar. Gezien het enthousiasme voor de nakende verkiezingen niet meteen overweldigend kan worden genoemd, verdient het aanbeveling dat de dames en heren kandidaten veel meer over heel concrete kwesties met heel concrete meningen heel concrete discussies zouden voeren.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Verlangen naar duidelijkheid

Uw dienaar mag in deze tijden behoorlijk wat verschillend en verscheiden volk ontmoeten tijdens vele lezingen die naar aanleiding van de ‘moeder der verkiezingen’ door Vlaanderen trekken. Dat publiek is niet representatief, in de zin dat het tijd en moeite voorziet om urenlang een betoog over politiek te aanhoren. Er zijn, met het grootste gemak, talloze aangenamere alternatieven denkbaar.

Ongeacht rang en stand blijft opvallend hoe zij elkaar vinden in een, soms uitgesproken en soms ingetogen, afkeer van de politique politicienne. Van de Commedia dell’arte die ze in al die ingestudeerde Wetstraatbewegingen zien, zelfs zonder ze altijd te begrijpen. Ze geloven in politiek, ondanks de politici met hun campagnetheater. Ze verlangen naar precieze antwoorden op hun precieze vragen.

Een tegen allen tegen een

Wat zet daarentegen de hoofdtoon? De onderlinge strijd tussen N-VA, CD&V en Open VLD om de centrumrechtse kiezer is al overgedocumenteerd. De N-VA tegen al de rest en omgekeerd is ondertussen een evergreen in deze campagne. De ene waarschuwing tegen een concurrent volgt de andere op. In alle hoeken van het politiek spectrum. Het VB waarschuwt tegen iedereen en de N-VA in het bijzonder, maar ook aan de linkerzijde zijn ze in het zelfde bedje ziek.

Dat Groen de sp.a op haar linkerflank aanvalt is klassiek, we horen al zo lang dat de sp.a te veel compromissen met het centrum sluit. Bijde sp.a repliceren ze in die afgezaagde discussie al even lang dat de sp.a net de beste garantie zijn voor de sociale zekerheid en tegen een rechtse afbreuk ervan. Een verhaallijn die al jaren bij De Slegte te koop is.

Op 1 mei vond de Socialistische Gemeenschappelijke Actie elkaar in hun gezamenlijk afwijzen van N-VA én van alle andere linkse partijen. Het feest van de Arbeid werd zo meer een mobilisatie tegen N-VA en ander links dan een strijd voor het eigen programma. We zijn op het punt gekomen dat aanhangers al zingend ‘al wie da nie springt is N-VA’ hun koplui op het podium doen huppelen. Echt, daar bestaan beelden van.

Zelfs de MR doet mee

Nu sluiten zelfs de Franstalige liberalen in een spelletje politiek driebanden voor beginners N-VA uit om zo de PS te treffen in het kampioenschap ‘strafste Franstalige’. Van de N-VA, die inhoudelijk en programmatorisch veel dichter ligt – want dat confederalisme staat niet hoog op de agenda – moeten ze bij de MR (ogenschijnlijk) niets weten. Of MR dan geen inhoudelijke overeenkomst ziet met het sociaal-economisch programma van N-VA is daarbij blijkbaar bijkomstig. En misschien is dat ook gewoon zo. Ze geven bij MR ook gewoon toe dat ze "pestbelastingen" slikken omdat die toch vooral de Vlaamse ondernemers treffen. Liberalisme en ‘nationalisme’ gaan dus bij de MR meer samen dan Guy Verhofstadt zou vermoeden.

Om bang van te worden

De sociaaleconomische discussies liggen voor het grijpen, de wachtrij van onderwerpen die nog een grondig debat verdienen groeit aan. Maar toch investeert men meer in allerlei bangmakerij, vooral voor elkaar. ‘Angst’ is het woord van deze campagne, valt in een vermoeid moment te horen. In een speech, van Bruno Tobback, die de mensen angst inboezemt voor diegenen die de mensen angst inboezemen. Om bang van te worden.

Angst is de vondst van de inspiratielozen. Het excuus van de luieriken. De passepartout voor wie de juiste ingang niet vindt. De deus ex machina in de verklaring die geen oorzaken kent. De recensie voor wie het boek niet wil lezen, maar wel doen alsof. Angst is een panacee. Een nederlaag voor al wie niets beters kan verzinnen.

Is er iemand met meer ballen aan het lijf, die niet wil leuren met angst en waarschuwingen tegen concullega’s waarmee het straks weer naarstig formeren is? Is er iemand met meer inspiratie dan de zoveelste heruitgave van al die uitgeleefde spanningen tussen partijen, in de hoop zo een verschil te maken? Die verder komt dan het waarschuwen voor de hardste of zwakste maatregelen uit het programma van de tegenstrever?

Mag het over inhoud gaan?

Mag het gaan over wat er de komende vijf jaar moet gebeuren, in een historisch lange verkiezingsloze bestuursperiode, de lokale en provinciale van 2018 uitgezonderd. Als het dan toch zo is dat mensen angst hebben om hun job te verliezen, pensioen of ziekteverzekering uitgehold te zien, kinderopvang, school, een betaalbare woning, veiligheid of verzorging te missen, geen gepaste werknemers meer te vinden of ze wegens te hoge kostprijs niet meer te kunnen betalen, natuur en hun leefomgeving te zien vervuilen, veel te lang in de file te moeten staan, hun spaargeld of ondernemingszin gefnuikt zien, … kan de campagne er dan niet beter op gericht worden om al die angst weg te nemen, in plaats van ze aan te wakkeren? In plaats van angst voor elkaar in te boezemen? In plaats van angst voor de verkiezingsuitslag te activeren, die ons weer richting wereldrecord zou sturen?

Hoe besparen we de komende jaren ruim 10 miljard, zoeken we voor honderdduizenden mensen werk, versterken we de competitiviteit van onze economie en weerbaarheid van onze gemoderniseerde sociale zekerheid? Hoe gieten we grote hervormingen in beton, en vanuit welke langetermijnvisie? Iemand die daar zin in heeft? Nogal wat kiezers alvast wel. Dan hoeven ze minder schrik te hebben voor politici en kan het respect groeien.
 

(Carl Devos is politoloog aan de Universiteit Gent.)

Tot zaterdag 24 mei laten we dagelijks minstens één "campagnewatcher" op u los. Daar zijn politologen bij, krantencommentatoren, columnisten en andere verstandige mensen die een goede pen hebben.   Hij of zij geeft commentaar op wat is opgevallen tijdens de kiesstrijd. 

moderator

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.