"Vooral foto's in verkiezingsbrochure N-VA" - klopt dit?

"Ik heb moeten lachen met uw programma: 50 blaadjes en vooral veel foto's", zo zei PS-voorzitter Paul Magnette in het debat met De Wever. Maar klopt dat? En hoeveel foto's staan er in het programma van de PS?

Begin april organiseerden kranten De Tijd en l’Echo het eerste debat tussen partijvoorzitters Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS). Tijdens de eerste helft van het debat kwam de PS-voorzitter op de proppen met een wel erg boude stelling. "Ça m'a faire sourire du début à la fin, votre programme, c'est déjà une différence, il y a 50 petites pages, et il y a surtout des photos", schertste Magnette.

Vrij vertaald naar het Nederlands betekent dit: “Dat heeft me doen lachen van het begin tot het eind uw programma, het is al een verschil, het zijn kleine blaadjes, er zijn 50 pagina’s, vooral foto’s.”

Wij stelden ons de vraag: klopt de aantijging van Magnette? Bestaat het verkiezingsprogramma van N-VA inderdaad uit slechts 50 pagina’s, waarvan het grootste deel beslagen door foto’s? En ook: wat is de verhouding tekst-foto’s in het verkiezingsprogramma van de N-VA en PS?

Congrestekst of programma?

Voor deze opdracht legden we de programma’s van N-VA en PS naast elkaar. Al tijdens de eerste fase van het onderzoek stootten we op een probleem. Het bleek onmogelijk een N-VA-publicatie te vinden die slechts 50 pagina’s telde. We contacteerden de N-VA-studiedienst voor meer informatie en kregen het volgende antwoord: “Ik vermoed dat hij doelde op onze congresteksten van begin dit jaar. Dat is uiteraard niet hetzelfde als een verkiezingsprogramma”, liet Sven De Neef, hoofd van de studiedienst, ons weten.

Maar ook dit bleek echter niet te kloppen. De N-VA-congresteksten bevatten 76 pagina’s, het verkiezingsprogramma 96 pagina’s en de korte uitgave van het V-plan slechts 24 pagina’s.

De eerste helft van de bewering van Magnette lijkt dus nu al ontkracht. Toch loonde het volgens ons de moeite om ook het tweede deel van de bewering te onderzoeken: hoe uitbundig is de N-VA te werk gegaan in het tooien van hun programma met illustratief materiaal? De eerste vraag die zich in die context stelt, is: welke publicatie nemen we onder de loep? In het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal gingen we op zoek naar een definitie van “programma”.

Wat blijkt? Een programma - in een politieke context - is een “beginselverklaring en opgave van de te volgen gedragslijn.” We besloten dat het “Verandering Voor Vooruitgang”-plan en het verkorte V-plan het dichtst in de buurt kwamen van deze definitie. Daarna onderzochten we ook het gebruik van beeldmateriaal in de verkiezingsbrochures van PS.

Er was echter een belangrijke hindernis, die het vergelijken van beide informatiefolders nagenoeg onmogelijk maakte: het verkorte V-programma van N-VA telt 24 pagina’s, het verkiezingsprogramma 96 pagina’s. Het “Plus Fort Ensemble”-programma voor Wallonië van de PS telt maar liefst 499 pagina’s, het verkorte programma 32 pagina’s. Een absolute vergelijking is dus niet te maken.

Met andere woorden: een vergelijking is enkel zinvol indien het totaal gebruik van illustraties in de programma’s in verhouding wordt geplaatst tot de volledige oppervlakte van het programma of brochure.

Hoe gingen we precies te werk? Eerst en vooral werd de totale oppervlakte van een bladzijde berekend. Een bladzijde voldoet aan de definitie van een rechthoek, dus hiervoor konden we handig gebruik maken van de wiskundige formule ter berekening van een rechthoek. Namelijk: oppervlakte is gelijk aan lengte maal breedte, uitgedrukt in centimeter.

De oppervlakte van een bladzijde hebben we daarna vermenigvuldigd met het totaal aantal bladzijden. De oppervlakte die we zo berekenen, is het best vergelijkbaar met het uiteenspreiden van alle pagina’s naast elkaar op een - stel - voetbalveld of grasland.

Daarna werd - grotendeels op dezelfde manier - de oppervlakte van alle illustraties berekend. Hier stelde de PS ons echter voor een bijkomende hindernis. De Waals-Brusselse socialisten maken in hun programma al te vaak gebruik van een combinatie van een cirkel en rechthoek, in het vervolg van deze tekst toepasselijk “druppel” genoemd.

Hoe berekenden we de oppervlakte van een druppel? Hiervoor ontwierpen we de volgende methode. Eerst trokken we een denkbeeldige vierkant rond de druppel. De diameter van de druppel - of althans het cirkelgedeelte van de druppel - namen we als lengte van de zijde van de denkbeeldige vierkant. We berekenden de oppervlakte van de vierkant en brachten deze in mindering van de oppervlakte van de cirkel. Dit resultaat werd - omwille van evidente redenen - gedeeld door vier om de totale oppervlakte te berekenen van de atypische rechterbovenhoek van de druppel. Alle metingen werden verricht met een plastic en buigbare meetlat, dit om het eventuele verlies van afstand wegens de graduele buiging van de pagina’s toch mee te kunnen rekenen in het totaal.

17,1 procent tegenover 0,2 procent afbeeldingen

Wat blijkt uit onze metingen? We richtten eerst de aandacht op het N-VA-verkiezingsprogramma. Zoals vermeld bestaat het “Verandering Voor Vooruitgang”-programma uit 96 pagina’s. In nagenoeg elke hoofding van elk hoofdstuk treffen we een beeltenis aan van een - vermoedelijke - Vlaming die de vingers in een vredesteken plooit. Afbeeldingen beslaan in totaal 17,1 procent van het N-VA-verkiezingsprogramma.

Het 499-pagina’s tellende programma van PS staat in schril contrast met dat van N-VA. Het PS-programma bestaat bijna uitsluitend uit tekst. Enkel indien we de afbeelding op de voorpagina in de berekeningen opnemen, bevat het document voor 0,2 procent afbeeldingen. De rest van het document - maar liefst 99,8 procent - is ingenomen door tekst en interlinie.

Tussentijdse conclusie: het verkiezingsprogramma van de PS is niet alleen veel langer, het bestaat ook voornamelijk uit woorden. Op één enkele afbeelding van twee kinderhanden die een liefdeshart uitbeelden na, zijn geen afbeeldingen terug te vinden in het document. Het programma van N-VA is met 96 pagina’s niet alleen een stuk korter, het bestaat ook voor bijna één vijfde uit foto’s.

Verrassing

In tweede instantie voerden we hetzelfde onderzoek uit, maar deze keer pasten we onze meettechnieken toe op de verkorte programma’s van beide partijen.

Waarom? Korte programmabrochures zijn opgesteld in een eenvoudigere taal, dus gemakkelijker leesbaar en hebben bijgevolg een groter bereik. Met andere woorden: de invloed van een korte brochure op de algemene werking van de democratie is groter dan die van een weliswaar genuanceerd, maar tevens lang, uitgebreid, technisch verwarrend en mogelijk saai verkiezingsprogramma dat uiteindelijk toch door niemand gelezen wordt.

Wat de resultaten betreft: het V-plan van N-VA bestaat uit 24 pagina’s en is gedecoreerd door een paginagrote foto van partijvoorzitter Bart De Wever. Voorts vinden we talloze afbeeldingen terug van personen die - in navolging van de voorzitter - het V-teken uitbeelden met wijs- en middelvinger.

In tegenstelling tot het langere verkiezingsprogramma van N-VA, komen in het verkorte programma een aantal kleurrijke tabellen en grafieken voor.

Alvorens we het onderzoek verder konden zetten, werden we geconfronteerd met de volgende vraag: tellen we grafieken mee in onze berekening? Opnieuw consulteerden we het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal voor een antwoord. Onder het woord “afbeelding” vonden we volgende definitie terug: “het afbeelden”. We kozen er bijgevolg voor om de grafieken niet in de berekening te betrekken.

Wat bleek uit onze berekeningen? Het verkorte V-programma van N-VA bestaat voor 19 procent uit foto’s. Zonder afbeeldingen zou de brochure - eveneens - 19 pagina’s beslaan.

Wanneer we vervolgens de korte PS-brochure onder de loep namen, kwamen we tot de volgende vaststellingen: de brochure beslaat 32 pagina’s en wordt hier en daar opgefrist door beeltenissen van Eerste Minister Elio Di Rupo en partijvoorzitter Paul Magnette. Bijkomende vaststelling: het merendeel van de foto’s beeldt personen af die tegelijkertijd lachen en werken.

Wat de cijfers betreft: de PS-brochure is acht pagina’s langer dan het verkorte V-plan van N-VA, maar in de brochure komt ook een pak meer beeldmateriaal voor dan in de N-VA-publicatie. Hoeveel precies? Ongeveer 42 procent van de bladzijden is gevuld met foto’s. Wanneer we deze 42 procent toepassen op het totaal aantal pagina’s, komen we verrassend genoeg tot de volgende constatatie: de verkorte programmabrochures van N-VA en PS zijn exact even lang.

Conclusie

Tijdens het debat tussen de PS- en N-VA voorzitters schertste Paul Magnette dat het N-VA-programma slechts uit 50 pagina’s bestaat en grotendeels gevuld is met foto’s. Uit ons onderzoek bleek dat deze uitspraak niet gebaseerd was op hard feitenmateriaal. Een N-VA-verkiezingsprogramma van 50 pagina’s is namelijk nergens terug te vinden.

Wanneer we echter de lange programmabrochures van beide partijen naast elkaar leggen, kunnen we toch enig begrip opbrengen voor de uitspraak van de PS-voorzitter: de 96 pagina’s van N-VA verbleken tegenover de 499 pagina’s van de PS. Wanneer we echter de verkorte - en democratisch meer verantwoorde - programma’s bekeken, kwamen we tot een verrassende constatatie: de programma’s zijn zonder foto’s precies even lang.

lees ook