Wetenschappers ontwikkelen voorlopers van spermacellen uit huidcellen

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd voorlopers van menselijke spermacellen te kweken op basis van stamcellen afkomstig van de huid van onvruchtbare mannen. Mogelijk kunnen de resultaten op termijn leiden tot een behandeling voor mannen die weinig of geen spermacellen produceren.
Science Photo Library

Zo'n 10 tot 15% van de heteroseksuele koppels krijgt met onvruchtbaarheid te maken. Bij mannen zijn vooral mutaties op het Y-chromosoom lang geen uitzondering. Concreet gaat het dan vaak om fouten op het zogenoemde AZF-gen die onder meer de volledige afwezigheid van spermacellen of lage aantallen spermacellen veroorzaken.

Voor hun studie hebben de Amerikaanse wetenschappers huidcellen van onvruchtbare mannen met fouten in precies het AZF-gen genomen evenals huidcellen van vruchtbare mannen ter controle. De onvruchtbare mannen in het onderzoek produceerden zelf geen spermacellen.

Muizentestikels

De wetenschappers bewerkten de huidcellen om zo tot stamcellen te komen. Dat zijn cellen die in staat zijn zich tot quasi elk mogelijk weefsel in het menselijk lichaam om te vormen. De stamcellen werden vervolgens in de testikels van muizen ingeplant, meer bepaald in die delen die verantwoordelijk zijn voor de spermaproductie.

Daar transformeerden de stamcellen zich tot voorlopers van spermacellen die erg goed leken op de geslachtscellen van een menselijke foetus. Die dienen in normale omstandigheden voor seksuele reproductie.

De voorlopers van de spermacellen in de testikels van de muizen ontwikkelden zich evenwel niet tot volwaardige spermacellen. Dit was waarschijnlijk te wijten aan de incompatibiliteit tussen het menselijke weefsel en dat van muizen. 

Daarnaast veroorzaakten de voorlopers van de spermacellen tumoren bij de muizen eens ze de testikels verlieten. Bovendien bleken de stamcellen afkomstig van de mannen die wél vruchtbaar waren opvallend meer voorlopers van spermacellen te ontwikkelen dan de stamcellen afkomstig van hun onvruchtbare collega's.

Foetussen

Toch zijn de wetenschappers opgetogen met de resultaten. Het feit dat de stamcellen van onvruchtbare mannen zich überhaupt tot voorlopers van spermacellen ontwikkelden, is op zich al goed nieuws. Mogelijk kan dit onderzoek dan ook op termijn leiden tot een behandeling voor mannen die zelf weinig of geen spermacellen produceren.

Ook kan het wetenschappers meer inzicht bieden in de wijze waarop geslachtscellen bij foetussen worden gevormd om zo de vroegste fases van foetale ontwikkeling beter te begrijpen. Dezelfde studie zou hiervoor op diersoorten die dichter bij de mens staan moeten worden uitgevoerd.

Het volledige onderzoek is in het tijdschrift Cell Reports verschenen.