Zal spanning tussen Oekraïne en Rusland ook voelbaar zijn op Songfestival?

Morgenavond staan Oekraïne en Rusland allebei in de eerste halve finale van het Eurovisiesongfestival. Als het om het Songfestival gaat, is Rusland veruit de grootste fan van Oekraïne, maar volgens correspondent Geert Groot Koerkamp is die steun grillig en kan dat ten dele worden verklaard uit de politieke context.
Ruslana

In 2004 kreeg de Oekraïense Ruslana nog het maximale aantal punten van Rusland. De jonge zangeres won dat jaar het Eurovisiesongfestival in Istanbul met haar "Wild dances", een wervelend optreden dat appelleerde aan Oekraïense volkstradities.

Wie vandaag Ruslana zegt, denkt ook aan de maandenlange protesten die begin dit jaar het einde inluidden van het bewind van de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj. Ruslana was zonder meer een van de belangrijkste gangmakers van die protesten. Nog in de beginfase was zij het die de mensen op het Plein van Onafhankelijkheid in Kiev 's nachts leerde warm te blijven door te zingen en te dansen.

Ze moet al die maanden maar weinig hebben geslapen en verloor zelfs tijdelijk haar stem. Tussendoor pendelde de zangeres als ambassadeur van het protest tussen Kiev en Brussel. Ook nu is ze onverminderd actief. Ze heeft de Amerikaanse president Obama gevraagd om extra sancties tegen Rusland. Geen wonder dat ze inmiddels in Rusland weinig fans meer heeft en op de televisie geregeld door het slijk wordt gehaald.

Kreeg Ruslana in 2004 nog 12 punten van Rusland, dan was het het jaar daarop minder. Toen gunde het Russische publiek de Oekraïense deelnemers een schamele twee punten. Het ging dan ook om een politiek getint lied dat populair was geworden tijdens de Oranje Revolutie van eind 2004, en daar moesten de Russen niet veel van hebben. De overige landen trouwens ook niet.

Toch is Rusland, als je naar het totale aantal punten door de jaren heen kijkt, veruit de grootste fan van Oekraïne op het Songfestival, op eerbiedwaardige afstand gevolgd door Azerbeidzjan, Moldavië en Georgië.

Ook Rusland kan rekenen op sympathie van Oekraïne

Omgekeerd kan ook Rusland doorgaans rekenen op de sympathie van de Oekraïense televisiekijkers. Sinds 2003, het eerste jaar dat Oekraïne deelnam aan het Songfestival, kregen de Russische deelnemers in totaal 100 punten van de Oekraïners. Estland blijkt in die periode nipt de trouwste aanhanger van het grote buurland, met 106 punten, en dat terwijl de relatie tussen Rusland en Estland in die periode verre van hartelijk was. Tot driemaal toe kreeg Rusland van Oekraïne het maximum van twaalf punten, waarmee Oekraïne in 2008 bijdroeg aan de overwinning van Dima Bilan met zijn "Believe".

In 2009 vond het Songfestival als gevolg van die overwinning plaats in Moskou. Daar kwam de politiek weer om de hoek kijken. Na de vijfdaagse Russisch-Georgische oorlog in augustus 2008 wilde Georgië aanvankelijk voor de dag treden met een politiek lied getiteld "We don't wanna put in", een onverholen protest tegen Rusland, maar moest daar uiteindelijk van af zien omdat het in strijd was met de regels van het Songfestival. Georgië weigerde de tekst te veranderen en liet de aflevering van 2009 aan zich voorbijgaan.

Hoewel Eurovisie en politiek onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, spelen andere factoren ook zeker een rol. In 2013 vonden de Russen de Oekraïense inzending niet meer dan een punt waard, terwijl op dat moment de pro-Russische president Janoekovitsj nog stevig in het zadel zat. Over het liedje zelf zei dit niet veel, want Zlata Ognevitsj eindigde met haar "Gravity" op een zeer verdienstelijke derde plaats.

Als we de bookmakers mogen geloven zou Oekraïne dat resultaat dit jaar best eens kunnen herhalen. In ieder geval wordt "Tick-tock" van Maria Jaremtsjoek een plaats in de top vijf toegedicht. Maar of de Russen bereid zijn daaraan mee te werken?

Stemmen van de Krim zijn Oekraïense stemmen

De Russische popster Filip Kirkorov vindt dat Russen en Oekraïners als voorheen de kandidaten uit beide landen moeten steunen, de Russen Maria Jaremtsjoek (foto 1) en de Oekraïners de zusjes Tolmatsjova (foto 2).

“Rusland en Oekraïne zijn een”, vindt Kirkorov. De Tolmatsjova's zullen naar verwachting flink achterblijven op Jaremtsjoek. Maar Rusland kan bij het Songfestival wel profijt hebben van het feit dat vrijwel geen enkel land de Russische inlijving van de Krim erkent. De organisatoren van het Eurovisiesongfestival beschouwen de twee miljoen bewoners van de Krim daarom als voorheen gewoon als Oekraïense ingezetenen, en die kunnen hun stem geven aan de Russische inzending.

Sander Hesterman
Sander Hesterman