Is de "quenelle" om te lachen? - Geert Hoste

‘Wat een is een quenelle?’ vroeg mijn vrouw wijzend naar een foto van een man die zijn linkerarm naar beneden strekte en tegelijkertijd zijn rechterhand voor zijn linkeroksel hield. Ik spelde haar op de mouw dat het van oorsprong een Antwerps gebaar is, uit de vorige eeuw.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

‘De quenelle was van de voorstanders van een tunnel onder de Schelde. Dat stond in tegenstelling met het gebaar van de Antwerpenaars die heil zagen in een brug over de Schelde. Die staken hun rechterarm schuin omhoog…’. Ze haalde hoofdschuddend haar schouders op.

De taal der ledematen

Denkers met een nieuw wereldbeeld gebruikten in de twintigste eeuw wel meer hun ledematen om hun gedachtegoed kracht bij te zetten. De socialisten hielden een gebalde linkervuist naast hun hoofd, de hippies ondersteunden hun peace met het V-teken. Er was de opgestoken duim. Er was de gestrekte middenvinger, het opgeheven pinkje, de high five, … Dat heb ik geleerd in de cursus ‘Le mime appliqué aux gestes politiques au XX-ième siècle’ (Sorbonne, Paris)

In 1972 maakte ik kennis met de quenelle. Het was in Frankrijk, in de Bourgogne. Het betrof geen gebaar, maar een voorgerecht: het was een smakeloos en kleurloos rolletje snoek. De quenelle als armbeweging bestond nog niet. Die armbeweging zelf bestond wel al. Bij mijn weten werd die uitsluitend door veeartsen gemaakt ter voorbereiding van het ‘ik ga eens voelen’ bij koe of paard. Dieren kunnen immers niet uitleggen waar het pijn doet.

"All the way, tot aan de oksel"

De quenelle, zoals die door de Franse minnestreel Dieudonné op het toneel werd geworpen, is op de veeartsenij gebaseerd. Het was zijn overtreffende trap van fuck you, een gebaar dat ergens stopt ter hoogte van de elleboog. Historisch was fuck you de overtreffende trap van de uitgestoken middenvinger. In een wereld waar alles groter en heftiger wordt, was de quenelle een logische volgende stap. All the way, tot aan de oksel! In de humor is een overdrijving een stijlelement. De quenelle past in een comedyprogramma, zoals een pandakostuum in een entertainmentprogramma of een vrouw met een baard op het songfestival.

Humor is een vak. Zoals breinchirurgie of kernfysica. Kennis en kunde alleen zijn niet genoeg. Er komt ook een morele houding bij kijken. Laat het in handen van provocateurs zoals Laurent Louis of andere eencelligen met slechte bedoelingen en het loopt fout. Dat bewijst Filip Dewinter bijna dagelijks.

Niet meer om te lachen

‘Is de quenelle van Dieudonné nog om te lachen’? Neen, want de beweging wordt niet langer gemaakt om te lachen. Bij de comique Dieudonné heeft de antisemitische boodschap het overgenomen van de humor. Is de quenelle dan antisemitisch? Dat is een ander paar mouwen. Als een paar randdebielen in Bellewaerde quenellerend op de foto gaan, niet. Als een politicus in Auswitch met een quenelle poseert, is het wel antisemitisch. Als Anelka, of wie dan ook, dat doet uit sympathie voor Dieudonné ook, geen pardon.

Ik hoorde een losgeslagen individu bij de antisemitische betoging in Anderlecht met gestrekte arm ‘recht op vrije meningsuiting’ roepen. Dat was helemaal niet om te lachen. ‘Ga jullie mond spoelen met zeepwater en misbruik de Universele rechten van de mens niet’ is mijn antwoord. Antisemitisme en racisme zijn strafbare feiten en het is aan de rechter om te beslissen of de grenzen overschreden worden. En dan komen de foute quenellers nog goed weg, want laat koksmuts Piet Huysentruyt ze onder handen krijgen en hij draait ze een poot uit en werpt ze levend op het vuur. Voor de goede smaak.

 

(Geert Hoste is komiek.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.