De Gucht als handels- vertegenwoordiger van Europa

De voorbije jaren zat onze landgenoot Karel De Gucht (Open VLD) op een van de belangrijkste posten in de Europese Commissie. Die functie lijkt hem wel te liggen, al waren er wel wat aanvaringen met China. Hoe heeft hij het ervan afgebracht?

Na een lange carrière in het Europees Parlement (1980-1994), de Belgische politiek en als minister van Buitenlandse Zaken (2004-2009) keek de liberaal Karel De Gucht naar posten buiten de grenzen. Die kans kwam in juli 2009 toen hij Louis Michel (MR) opvolgde als EU-commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking in de vorige commissie-Barroso.

Dat was niet echt zijn ding en na een korte inloopperiode kreeg De Gucht in februari 2010 de post van Handel te pakken, een van de belangrijkste jobs in de Europese Commissie. De EU is met ruim 500 miljoen -relatief welvarende inwoners- het grootste handelsblok voor de Verenigde Staten en China.

Buitenlandse handel in een een open economie is van essentieel belang voor onze welvaart, banen en toekomst en die post lanceerde De Gucht -veel meer dan op Buitenlandse Zaken- op het wereldtoneel, iets wat past bij zijn interesses, karakter en -we zullen het ook maar zeggen- ego. De Gucht trad zo in het spoor van vorige illustere Belgische EU-commissarissen zoals Jean Rey, Etienne Davignon, Willy De Clercq en Karel Van Miert.

A2013

Bouwen aan een grotere economie

Nu heeft De Gucht de voorbije jaren niet stilgezeten in zijn kantoor in Brussel. De mondiale onderhandelingen over de vrijmaking van de wereldhandel, de Doha-ronde, schoten dan wel niet erg op, de EU zocht en vond alternatieven in bilaterale akkoorden met landen of met andere handelsblokken.

Zo kon De Gucht vrijhandelsakkoorden sluiten met Zuid-Korea -na China de grootste handelspartner van de EU in Azië- en met Singapore, maar ook met Colombia en Peru. Er kwamen ook associatieverdragen met Midden-Amerika en er zijn onderhandelingen aan de gang met Mercosur in Zuid-Amerika, India, Thailand, Maleisië en Vietnam in het Verre Oosten en met Ecowas en andere regionale organisaties in Afrika.

De kers op de taart moet evenwel het TTIP worden, het Transatlantic Trade and Investment Partnership tussen de EU en de Verenigde Staten. Dat zou de twee grootste wereldeconomieën bundelen in een enorme vrijhandelszone; als het lukt een operatie met wereldwijde gevolgen. Er zijn echter nog tal van struikelblokken, inclusief de Franse vrees voor VS-media en -films, de kwestie van genetisch gewijzigde gewassen, voeding in het algemeen en milieu om er maar enkelen te noemen. Als De Gucht dat voor elkaar krijgt, stapt hij meteen de geschiedenis binnen.

Eind vorig jaar kon de EU ook associatieverdragen ondertekenen met de voormalige Sovjetrepublieken Moldavië en Georgië. Oekraïne wou dat ook doen, maar zag er op het laatste nippertje vanaf onder druk van Rusland en dat leidde tot de volksopstand en de huidige crisis in Oekraïne.

De nieuwe regering in Oekraïne zou het verdrag nu toch ondertekenen, maar dan na de verkiezingen van 25 mei, die niet toevallig samenvallen met de Europese verkiezingen. In welke richting de domino in Oekraïne uiteindelijk zal vallen, zal grote gevolgen hebben voor Europa in zijn geheel.

In het hol van de beer en de draak

Handel gaat niet enkel over akkoorden, maar ook over conflicten. Zo slaagde de EU er onder De Gucht in om langlopende conflicten met de VS over met hormonen behandeld vlees en tarieven op bananen uit Latijns-Amerika op te lossen. In oktober vorig jaar moest de EU boos worden op Rusland toen dat land douanebeperkingen en een importverbod op zuivel en vlees vanuit lidstaat Litouwen oplegde.

Opvallend is dat veel van die handelsconflicten tussen de EU en China gaan. De Gucht was dus niet bang van de Chinezen. Die stimuleren overigens met overheidssubsidies hun bedrijven die goedkope stroom, terreinen en financiële steun krijgen om zo wereldwijd oneerlijk te concurreren. Peking dreigt er ook vaak mee om buitenlandse bedrijven te weren van zijn grote markt als het zijn zin niet krijgt.

Dat ondervond De Gucht toen hij dreigde met invoertaksen op goedkope Chinese zonnepanelen die de Europese markt overspoelden. Peking dreigde meteen met sancties tegen wijn en auto's uit de EU en dat alarmeerde Duitsland en Frankrijk. 

Uiteindelijk kwam er in juli vorig jaar een compromis uit de bus dat niemand tevreden stelde. Wel kwamen er beperkingen en minimumprijzen voor Chinese zonnepanelen, maar volgens de Europese concurrenten ging dat niet ver genoeg. Chinese producenten zitten dan weer met een gigantische overcapaciteit en wellicht zullen veel van die fabrieken binnenkort sluiten. Toch zijn er nog veel andere rijzende handelsconflicten met China, onder meer inzake telecom en dan komt het bedrijf Huawei in het vizier.

Het werk afmaken

De Gucht houdt niet van half werk en hij maakt er geen geheim van dat hij er nog graag een ambtstermijn bij zou willen doen in de nieuwe Europese Commissie die later dit jaar gevormd zal worden.

Of dat gaat lukken, hangt van een aantal factoren af. Wellicht zal Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten de kandidatuur van De Gucht wel steunen, maar dan moet haar partij wel in de volgende federale regering zitten. Mogelijk zijn er echter nog andere gegadigden voor een EU-topjob en dat zal wel een kaart in het pokerspel over de volgende regering worden. Alles heeft uiteraard ook te maken met de machtsverhoudingen in Europa na de volgende verkiezingen.

lees ook