Een nieuw klimaat in Europa - Rob Heirbaut

Het is u wellicht ook opgevallen: het was een opmerkelijk zachte winter. We zagen in Vlaanderen amper een vlokje sneeuw, planten en bomen begonnen uitzonderlijk vroeg te bloeien, en we bespaarden veel op onze verwarmingskosten. Keerzijde van de medaille: we hebben als gevolg van de warme winter te kampen met 20% meer huisstofmijten in matrassen, en ook met meer muggen.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Alleen in de winter 2006-2007 was het volgens het KMI nog warmer dan in die van 2013-2014. In Europa was die warme winter (en vooral de opeenvolging van warme winters) toen ook op politiek vlak een hot issue. Op de Lentetop van maart 2007 kondigden de Europese regeringsleiders met veel tamtam de Europese 20-20-20-strategie aan. Europa zou het voortouw gaan nemen in de strijd tegen de opwarming van de aarde. Tegen 2020 zouden we 20% minder broeikasgassen uitstoten, 20% minder energie verbruiken, en zouden we 20% van onze energie uit hernieuwbare bronnen moeten halen.

Op de Lentetop van maart 2014 stond er een opvolger van het plan op de agenda, met een nieuwe doelstellingen die de EU tegen 2030 zou willen bereiken: een vermindering van de CO2-uitstoot met 40%, het aandeel hernieuwbare energie zou dan 27% moeten bedragen, voor energie-efficiëntie is er voorlopig geen becijferde doelstelling. Het lijkt allemaal wat minder ambitieus dan in 2007, en er wordt ook minder tamtam rond gemaakt. Dat had natuurlijk ook te maken met de crisis in Oekraïne en de sancties tegen Rusland, waar alle aandacht van de media naartoe ging op de Lentetop.

Onderbelicht

Er is meer aan de hand. In hun conclusies van de Lentetop van maart 2014 zeggen de regeringsleiders dat het klimaat- en energiebeleid moet zorgen voor “betaalbare energieprijzen, een concurrerende industrie, energiezekerheid” en, pas als laatste in de rij, “het verwezenlijken van onze klimaat- en milieudoelstellingen”. Dat is geen toeval. Na 2007 werden er in veel landen financiële steunmaatregelen goedgekeurd voor hernieuwbare energie, of voor energiebesparende investeringen. Die slorpten veel belastinggeld op, en deden soms de energieprijzen stijgen. De bedrijfswereld klaagde intussen ook steen en been over concurrerende bedrijven in de Verenigde Staten, waar de energiefactuur daalde door de massale ontginning van schaliegas. Door de economische crisis verschoof de prioriteit, van het halen van klimaatdoelstellingen naar het veiligstellen van betaalbare energie, en de bescherming van de Europese industrie. Zo deed de Duitse regering er alles aan om nieuwe uitstootnormen voor auto’s zoveel mogelijk af te zwakken.

Ook in de verkiezingscampagne is er weinig aandacht voor het Europese klimaatbeleid as such. Alleen bij de Europese Groenen is het een hoofdthema, wat natuurlijk niet zo verbazingwekkend is. In de campagneteksten van de kandidaat-Commissievoorzitters Juncker, Schulz en Verhofstadt is het zoeken naar een verwijzing naar het klimaatbeleid. Allemaal zijn ze het er wel over eens dat alleen een Europese aanpak (en dus geen nationale) zin heeft. Hoe ver die aanpak moet gaan, dat blijft onderbelicht.

Nieuw debat

Er is wel eensgezindheid over de noodzaak van een Europese Energie-Unie (of Gemeenschap, u mag kiezen), om onze energieafhankelijkheid van Rusland te verminderen. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de crisis rond Oekraïne. De tijd dat Poetin Europa kon afdreigen met het dichtdraaien van de gaskraan lijkt voorbij te zijn. Europa onafhankelijker maken van onbetrouwbare energieleveranciers zoals Rusland, het was de voorbije jaren vooral een argument van de voorstanders van een ambitieus klimaatbeleid die droomden van een Europese economie die wordt aangedreven door zonnepanelen, windmolens en biomassa.

De Oekraïnecrisis kan de sector van hernieuwbare energie een nieuwe boost geven, wat kan helpen om de klimaatdoelstellingen te halen. Maar, en dat zal vooral de milieubeweging betreuren, de Oekraïnecrisis kan ook een argument zijn voor de bouw van nieuwe kerncentrales, om de afhankelijkheid van Rusland te verminderen. Of voor de ontginning van schaliegas en de invoer van vloeibaar gas uit de Verenigde Staten: fossiele brandstoffen die niet meteen helpen om het klimaatprobleem op te lossen.

(Rob Heirbaut is VRT-journalist en specialist EU.)