Het geschonden vertrouwen van de Zuid-Afrikaan - Peter Verlinden

Zoals op zovele plaatsen in Afrika, en wellicht in de hele wereld, gaat het ook in Zuid-Afrika niet om ideologische keuzen. Het gaat niet om de keuze voor het ene of het andere maatschappijmodel, voor een bepaalde verdeling van de staatsmiddelen over te kiezen en dan te realiseren projecten. Deze verkiezingen gaan zoals zovele verkiezingen wereldwijd om vertrouwen, het geven van vertrouwen aan leiders die ‘elk van ons’ een beter leven kunnen bezorgen.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina
© VRT 2008 - Bart Musschoot

Geschonden vertrouwen

Als de Zuid-Afrikaanse kiezers hun president, Jacob Zuma, een eerste ferme tik zullen geven, dan heeft dat dus niet te maken met concrete politieke keuzes die de ANC-leider de afgelopen vijf jaar heeft gemaakt. Dan heeft dat te maken met het feit dat de president het vertrouwen geschonden heeft van de mensen die hun lot in zijn handen hebben gelegd. Een president, een leider, hoort het beste voor te hebben met zijn mensen: hun lijden is zijn lijden, hun armoede is zijn armoede, hun dromen zijn zijn dromen.

Als hij zijn eigen lijden lenigt en hun lijden vergeet, als hij zijn eigen armoede oplost en hun armoede wegwuift, als hij zijn eigen dromen verwezenlijkt en hun dromen veronachtzaamt, dan is die leider het niet meer waard om leider te blijven.

De kloof gaapt alsmaar wijder

Jacob Zuma heeft gefaald, omdat hij zijn volk lijkt te vergeten of in ieder geval die indruk geeft.
De kloof tussen de leider en het volk gaapt alsmaar wijder.

De gekende schandalen over het misbruik van het overheidsgeld, de 20 miljoen of meer Euro voor de verfraaiing (‘beveiliging’, zegt Zuma) van zijn residentie, verbleken bij zijn falen om zijn noodlijdende bevolking een beter leven te geven, ondanks alle mooie beloften. In woorden klinkt zo ‘de hervorming van het onderwijs’ mooi. In de praktijk duikt de kwaliteit van dat onderwijs naar onbekende diepten en geloven vele ouders niet meer in de oprechte wil van de president om te ijveren voor het welzijn van allen. Het is maar één voorbeeld.

Twintig jaar na de Apartheid wordt het alsmaar moeilijker om het falen van de staat alleen maar toe te schrijven aan het getormenteerde verleden. De helft van de Zuid-Afrikanen is geboren na 1994. Nog eens twintig jaar en die nieuwe generatie komt écht aan de macht, als zij dat wil. En dan zullen de leiders van vandaag zich moeten verantwoorden voor hun fouten als vaders van de anti-Apartheidsstrijd.
 

Het signaal van Desmond Tutu

Alvast de bij leven al legendarische anti-Apartheidsstrijder Desmond Tutu, intussen 82 en emeritus-aartsbisschop, heeft dat heel goed begrepen. Niet alleen in persoonlijke gesprekken, met of zonder camera, maar ook in zijn persoonlijk gedrag en geschriften, blijft hij hameren op de verpletterende verantwoordelijkheid van de huidige leider(s) voor de jonge generatie.

“De kinderen van vandaag zijn de hoop voor de toekomst. Die hoop ligt in hun handen, maar moeten wij allen koesteren en kansen geven.”
Wie die jeugd, de volgende generatie leiders, niet de kansen geeft die zij verdient is het niet waard om een stem te krijgen. En dus durfde Desmond Tutu hardop zeggen wat zovelen denken: Jacob Zuma krijgt zijn stem niet (meer).

Het signaal van de charismatische Desmond Tutu kan nauwelijks onderschat worden, zelfs al betekent dit nog lang niet de genadeslag voor het Afrikaans Nationaal Congres bij deze verkiezingen. Daarvoor ligt het verleden nog iets te dichtbij en vooral, bieden de politieke alternatieven nog altijd te weinig perspectief. Maar de giftige reactie van ANC-leider Jacob Zuma op de snoeiharde kritiek van zijn vroegere strijdmakker Desmond Tutu bewijst alvast dat de bejaarde man van God een zeer gevoelige zenuw heeft geraakt.

"Free born" kiezers

De politieke ANC-opposanten hebben nog tijd nodig om te groeien, om te rijpen, om de achterdocht van de verpauperde massa te overwinnen. Toch rukken die partijen langzaam maar zeker op, bij elke verkiezing én in de peilingen.
De volgende verkiezingen, in 2019, kunnen al een ommekeer inzetten, als nog meer ‘free born’-kiezers zullen meestemmen, jongeren die de Apartheid alleen maar kennen van de verhalen van hun ouders en grootouders. Tegen dan zullen die opposanten van vandaag het vertrouwen van de overwegend zwarte massa moeten winnen, het vertrouwen dat zij wél hun lijden kunnen lenigen, hun armoede begrijpen, hun hoop vorm geven.

Zuid-Afrika staat nu -nog- niet voor een ommekeer, binnen vijf jaar mogelijk wel.
De ommekeer naar een land waar leiders écht politiek gesanctioneerd kunnen worden omdat de alternatieven voorhanden zijn, zonder de angst dat het verleden zou terugkomen, het verleden van Apartheid en onderdrukking.
 

(Peter Verlinden volgt Centraal- en Zuidelijk Afrika voor VRT Nieuws.)