"Wij hebben recht op dit land"

Nederzettingen zijn de laatste tijd meer dan ooit in het nieuws. Ze zijn namelijk een van de redenen waarom er maar geen vrede komt tussen Israëli’s en Palestijnen. Nicky Aerts, correspondent in Israël, bezocht er een paar en sprak er met kolonisten.

Ik was er al wel eens door gereden, door een Joodse nederzetting, maar ik was er nog nooit uitgestapt, laat staan dat ik er met iemand gesproken had. Daar is begin deze week verandering in gekomen toen ik dankzij een journalistenvereniging uit Jeruzalem, drie nederzettingen op een rij kon bezoeken.

Struikelblok

Nederzettingen (foto) zijn de laatste tijd meer dan ooit in het nieuws. Ze zijn namelijk een van de redenen waarom er maar geen vrede komt tussen Israëli’s en Palestijnen. Nederzettingen zijn Joodse woongemeenschappen, gaande van een paar tientallen mensen, over kleine dorpen tot heuse steden, opgetrokken in bezet Palestijns gebied. Over de zogenoemde Groene Lijn. De nederzettingen zijn in de ogen van de internationale gemeenschap illegaal, maar op het terrein denkt men daar anders over.

Ofra

"Ofra is de oudste nederzetting", volgens Ruchi Avital, trotse koloniste en woordvoerster. Negenendertig jaar geleden is de gemeenschap gesticht en vandaag wonen er zo’n 5.000 kolonisten. Het is een jonge gemeenschap van mensen die er ook bijna allemaal werken. "Toen Ofra gesticht werd, wilde men er zeker van zijn dat het geen slaapstad werd. Hier moesten scholen gebouwd worden, moest er werk gecreëerd worden, een aangename omgeving om te wonen. Een goed alternatief voor de stad."

Of het haar niet stoort dat ze hier "illegaal" wonen, vraag ik. "Illegaal? Wie zegt dat wij hier illegaal wonen ? Dit is land dat ons, het Joodse volk volgens de Bijbel toebehoort. Hier woonde niemand tot wij hier kwamen wonen. Dit land is van Israël. Dat heeft het na de verschillende Arabisch-Israëlische oorlogen alleen niet geannexeerd, zoals het dat wel deed met Oost-Jeruzalem."

Yitzhar

Los van het feit dat ze allemaal illegaal zijn, is elke nederzetting anders. Ofra mag dan al de oudste nederzetting zijn, Yitzhar, wat meer in het noorden van de Westelijke Jordaanoever, is de meest radicale en zelfs gewelddadige nederzetting.

Op de ochtend van ons bezoek is de plek nog in het nieuws, omdat twee kolonisten van de nederzetting op een internetforum hebben laten verstaan er geen probleem mee te hebben dat er tijdens hun "acties" doden vallen. Die "acties" richten zich al lang niet meer alleen tegen de Palestijnen van de belendende dorpen en gemeenschappen, maar ook tegen hun eigen mensen; tegen het leger. Het leger dat in grote getale aanwezig is in elke nederzetting om (je leest het goed) de kolonisten te beschermen tegen aanvallen van de Palestijnen. Waarom keren ze zich dan tegen datzelfde leger dat hun grootste vriend zou moeten zijn?

Outposts

Heel wat nederzettingen zijn overbevolkt en willen hun terrein uitbreiden en schrikken er niet voor terug almaar meer grond in te pikken van de Palestijnen. Ze trekken zonder dat ze daarvoor toelating hebben gekregen allerlei structuren op en nemen er hun intrek in. Fait accompli. Dat kan een tent zijn, een houten hok, een barak.

De Israëlische regering lijkt geen probleem te hebben met de "gewone" illegale nederzettingen, maar als het op deze zogenoemde outposts aankomt, is ze het unaniem eens: die zijn illegaal en moeten met de grond gelijk gemaakt worden. "Dat is wat hier een paar weken geleden gebeurd is", zegt Ezri Tubi. Hij woont al 12 jaar in Yitzhar, heeft er allerlei jobs gehad en heeft het nu tot woordvoerder geschopt. "Jullie weten dat dit een uniek moment is? Wij, de kolonisten van Yitzhar , hebben de buitenlandse pers nog nooit te woord gestaan."

Slecht daglicht

Daar hebben de kolonisten naar eigen zeggen een goeie reden voor: ze vinden dat ze door de buitenlandse pers alleen maar in een slecht daglicht gesteld worden, maar na de incidenten van de afgelopen weken en dagen, zijn ze daar duidelijk anders over gaan denken.

"Wij zijn geen radicale, extremistische gekken. Wij zijn hier komen wonen, omdat op deze grond, op deze plek de wieg stond van het Joodse volk. Het gedrag van de paar jongeren die met stenen gegooid hebben naar het leger en een legerbasis half hebben afgebroken, keurt niemand in de nederzetting goed, maar je hebt overal radicale elementen, toch? Tieners, die dat soort dingen doen. En voor alle duidelijkheid, wat er gelekt is in de pers over twee leden van onze gemeenschap die oproepen tot geweld en er zelfs geen probleem mee hebben als er bij dat geweld doden vallen, daar is 97% tegen."

Oog om oog

Dat geweld tegen het leger heeft in heel Israël hevige reacties losgemaakt. Sommige parlementsleden en leden van de regering nemen zelfs het woord "terreur" in de mond. Dat de kolonisten zich tegen de eigen mensen keren is nieuw. Om wraak te nemen op afbraak van illegale structuren voeren radicale elementen, "die niet uit Yitzhar komen",  haast Ezri zich om te zeggen, al langer zogenaamde "price-tag" aanvallen op Palestijnen uit. Moskeeën worden in brand gestoken; auto’s worden vernield; olijfbomen ontworteld of gewoon afgezaagd; huizen beklad met graffiti.

"Yitzhar heeft de naam dat soort van acties aan te moedigen, maar ik zou niet kunnen zeggen wie van onze gemeenschap daarbij betrokken is. Ik ken niemand", aldus Ezri. De regering denkt ondertussen wel de bron van alle kwaad gevonden te hebben in de plaatselijke Tora-school, die overgenomen is door het leger en tot nader order gesloten is.

"Het wordt overigens tijd dat de regering optreedt tegen de "price-tag" aanvallen", die zich niet meer exclusief tegen de Palestijnen richten, maar ook tegen de christenen (er wordt gevreesd voor aanslagen tijdens het bezoek van de paus eind deze maand) en tegen al diegenen die anti-Israël zijn en tegen de Joodse staat. "Ze zijn het gevolg van het jarenlange lakse en nonchalante optreden van de regering. Die heeft de rechtse, radicale kolonisten tot nu toe gewoon hun gang laten gaan met als gevolg dat hun acties zich nu al tot over de Groene Lijn, tot in Israël, hebben verplaatst", zegt parlementslid voor de oppositie Omer Barlev.

Goeie buren

Ruchi en Ezri, beiden woordvoerder van hun settlement, zeggen geen contact te hebben met hun Palestijnse buren. "We mogen niet meer in Ramallah komen. Vroeger gingen we er winkelen, gingen we er onze auto’s laten repareren en kwamen de Palestijnen naar hier om onze dokters te raadplegen", verduidelijkt Ruchi. "Nu krijgen we alleen nog stenen naar ons hoofd. Als we geluk hebben."

Als ik vraag of ze begrijpt hoe dat komt, schudt ze haar hoofd onbegrijpend heen en weer. Ook Ezri uit Yitzhar leeft niet in goeie vrede met zijn buren. "Nadat ik eerst alle deuren en ramen vergrendeld heb en er zeker van ben dat er niemand kan binnendringen in mijn huis, ga ik elke nacht slapen met mijn hand op mijn pistool. Jullie kunnen je niet inbeelden hoe dat is." Daar heeft hij gelijk in. We kunnen het ons evenmin inbeelden hoe het is als je land wordt ingepikt, je oogst vernietigd wordt, je waardigheid wordt afgepakt. Het is een vermoeiend, om niet te zeggen onmogelijk gesprek.

Anders in Eli

Eli is een vrij jonge nederzetting, die 30 jaar geleden werd opgericht. Eli staat open voor iedereen, maar is vooral in trek bij jongeren, die nog aan hun legerdienst moeten beginnen of hem net achter de rug hebben. Dat heeft alles te maken met de pre-leger-academie die daar gevestigd is. Jongeren kunnen er voor ze hun 3 jaar verplichte legerdienst doen, een jaar of twee jaar lang nadenken en werken aan hun geloof en het waar nodig verdiepen. Ook na hun legerdienst kunnen ze er terecht op de post-leger-academie alvorens te gaan studeren.

Aan de Yeshiva, de Tora-school, ontmoet ik een groepje jonge mannen, die zich van het ene gebouw naar het andere haasten. De rabbijn wacht op hen. Zij vinden het een voorrecht dat ze hier mogen komen "studeren" . "Hier kan je je helemaal afzonderen en echt bezig zijn met datgene dat ertoe doet. Hier is niks, geen verlokkingen. Niet zoals in de stad." Eli zit eivol en wacht op toestemming om uit te breiden.

Prachtig uitzicht

Lital Elfassi, een jonge vrouw van vooraan in de 20, is een paar jaar geleden vanuit een voorstad van Tel Aviv naar hier verhuisd. "Voor de levenskwaliteit. En het is ook een beetje goedkoper. Bovendien geloof ik in het feit dat wij recht hebben op dit land." Waar heb ik dit nog gehoord?! "Hier leef je in een kleine gemeenschap, heb je frisse lucht, een fantastisch uitzicht (ik kan het niet laten op te merken dat ik in de verte midden in dat prachtige uitzicht, een moskee ontwaar) en is het veilig."

De nederzettingen zijn dan ook stuk voor stuk "gated communities". Zwaar bewaakte, afgesloten gemeenschappen. Dat is ook een "price-tag" die heel veel Israëli’s bereid zijn te betalen. En zolang de Israëli’s zich op die manier opdringen en afzonderen van de Palestijnen is er van vreedzaam samenleven geen sprake.