Belastingen verlagen: van gul tot heel voorzichtig

Maar liefst zeven partijen trekken een budget uit voor een of andere vorm van belastingvermindering. Maar de verschillen in grootte zijn enorm. Ter linkerzijde is SP.A het voorzichtigst, met een selectieve operatie die in totaal 1,4 miljard euro aan de staatskas zou kosten. Aan de andere kant valt vooral LDD op, die met een vlaktaks zo'n 21,3 miljard euro aan de burger wil teruggeven.

Dat er tussen de partijen heel grote verschillen bestaan in de bereidheid om de belastingen te verlagen, ligt eigenlijk wel in de lijn der verwachtingen. Dat de belastingdruk te hoog is, vooral voor wie werkt, daar zijn de meeste partijen het over eens.

Tegelijkertijd beseffen de meeste partijen ook dat elke euro die de staat minder ontvangt, gecompenseerd moet worden: hetzij met besparingen, hetzij met andere belastingen. De bereidheid om die tol te betalen, hangt af van de ideologische opstelling van de partijen. Vooral aan de linkerkant van het politieke spectrum bestaat de vrees dat een te grote belastingvermindering zal leiden tot te ingrepen in de sociale zekerheid.

De Leuvense onderzoekers die de cijfers op een rijtje zetten, concluderen dat de verschillen tussen de partijen langs de traditionele links-rechts breuklijn lopen.

De bedragen geven aan hoe groot “de pot” is die elke partij aan de belastingbetalers wil teruggeven. Bij Vlaams Belang heeft het voorstel om de sociale bijdragen substantieel te verminderen tot gevolg dat er meer personenbelasting geïnd zal worden, vandaar het negatieve cijfer.

Open VLD stelt een verlaging van de personenbelasting voor die de inkomsten uit de personenbelasting 13,2 procent vermindert. Heel veel, dus. De vorige grote belastinghervorming, onder Didier Reynders, kostte ongeveer 10 procent van de opbrengsten. Zelfs zonder daarnaast nog een vermindering in de RSZ voor werknemers voor te stellen, scoren de liberalen voor het geheel van belastingoperatie die we hier bestuderen het "duurste" voorstel, LDD even terzijde gelaten.

Het op één na duurste voorstel komt van CD&V. Ook die partij beperkt zich tot een verlaging van de personenbelasting, die daar 8,1 procent van de normale opbrengsten zou kosten.

Groen en N-VA beperken hun ingreep in de personenbelasting tot zo'n 5 procent van de voorziene opbrengsten. Maar N-VA doet daar een belangrijke ingreep in de RSZ bovenop. Dat is niet zo groot als bij Vlaams Belang, dat geen verandering in de personenbelasting voorstelt maar wel een verlaging van de sociale bijdrage, goed voor bijna kwart van de daar voorziene opbrengst. Dat er bij Vlaams Belang méér inkomsten in personenbelasting ingepland worden - in plaats van minder, zoals bij de anderen - is een gevolg van de verlaging van de RSZ-bijdrage: door minder RSZ te betalen, houden mensen een groter belastbaar inkomen over en betalen ze meer belastingen. Dit terugverdieneffect is minder groot in de voorstellen van N-VA en SP.A.

LDD is een buitenbeentje. De vlaktaks die de partij voorstelt - een vast tarief van 30% van het inkomen boven 15.000 euro - kost 21,3 miljard euro, waardoor de inkomsten uit de personenbelasting bijna gehalveerd worden.

Over hoe dat met besparingen of andere inkomsten gecompenseerd moet worden, is LDD niet zo gedetailleerd, maar met een sinterklaaszak die ruim drie keer groter is dan het grootste voorstel van de andere partijen (Open VLD) maakt LDD natuurlijk wel het mooie weer in de meeste tabellen in het dossier belastingverlaging.

Niet alles ineens…

Wie die cijfers bekijkt, moet beseffen dat ze maar een onderdeel vormen van een veel groter geheel. De belastingen verlagen houdt in dat de staat minder inkomsten krijgt. Hoe meer gezinnen een belastingverlaging krijgen en hoe sterker die verlaging is, hoe minder inkomsten de staat heeft en hoe meer de staat zal moeten besparen of andere inkomsten zoeken.

Een belastingverlaging kan dus niet beoordeeld worden los van andere beleidsmaatregelen, zoals de besparingsplannen. Daarover berichten we dinsdag. Heel wat minder gedetailleerd trouwens, want over besparingen zijn de partijen veel minder praatgraag dan over belastingvermindering.

Een totaalplaatje van de partijprogramma's (de "leuke dingen" en hoe ze die willen financieren) is voor woensdag.

Niet alles kan berekend worden

In dit luik bekijken we uitsluitend het onmiddellijke effect van de voorgestelde maatregelen op de begroting, dus zonder rekening te houden met zogenaamde terugverdieneffecten die kunnen voorkomen als mensen op de hervorming reageren met een ander gedrag (bijvoorbeeld door meer te gaan werken).

Sommige terugverdieneffecten zijn berekenbaar en komen woensdag aan bod in het totaalplaatje. Voor de rest zullen we alleen meegeven wat de partijen er zelf van verwachten.

lees ook