Campagne met inhoud - Carl Devos

De politiek vooraanstaanden onderhandelen met de media en met elkaar over de debatten die ze zullen voeren, radio en televisie starten met hun verkiezingsprogrammatie, de inkomenseffecten van partijprogramma’s zijn wetenschappelijk berekend: de campagne is op kruissnelheid. Het slotoffensief is ingezet. Daarmee treedt de campagne een nieuwe, beslissende fase in. Al mag de impact ervan niet overschat worden, toch worden hier de laatste en cruciale procentpunten verdeeld.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Langgerekt en naar alle kanten uitschietend

De campagne is langgerekt, vooral een gevolg van de onhandige timing in de vijfde kalendermaand, en daardoor voelt ze niet meteen verschroeiend aan. Zoals verwacht bij samenvallende verkiezingen schiet ze alle kanten uit. Veel thema’s passeren de revue, helaas vaak slechts voor heel even. En uiterst zelden over Europa. Er zijn weinig onderwerpen die dagenlang diep en vanuit verschillende hoeken en kanten belicht en bediscussieerd worden.

Behalve misschien de overkapping van de ring, een soap waarvan alvast niet-Antwerpenaren enkel het hallucinante bochtenwerk onthouden. Niet van de aan te leggen rijstroken, maar van de overslaande politici. Deze week gierden de banden van Open VLD, die in Antwerpen het licht moet zoeken tussen Peeters en De Wever.

Rekening14

Er is niet één dominant thema, zoals dat er in regel nooit is. Maar net voor de finale laat deze campagne zich in goede zin onderscheiden. Opvallende nieuwigheid is de berekening van verkiezingsprogramma’s en de nuttige informatie die ‘rekening 2014’ daarover oplevert: niet zozeer de precieze bedragen, maar de achterliggende maatschappijvisies zijn verhelderend. Daarmee is ‘rekening 2014’, met alle beperkingen, een weldaad voor de politiek en de burger.

Deze oefening toont hoe links en rechts nog altijd levend en wel zijn. Hoe ze hun belastingvermindering organiseren en hoe ze die minderinkomsten compenseren. Want Sinterklaas is het land uit: wat de ene hand geeft neemt de andere vaak (deels) terug, bijv. in de vorm van besparingen die bepaalde dienstverlening of ondersteuning zal minderen. Al blijven partijen daarin vaag, zoals ze dat bv. ook zijn over de woonbonus.

Ideologie, normen en waarden

‘Rekening 2014’ sluit aan bij een van de voorlopige kenmerken van deze lopende campagne: ze mag gerust als ‘inhoudelijk’ omschreven worden. Zeker voor wie dit genre wil herkennen. De bombastische lawaainaam ‘moeder der verkiezingen’ slaat niet enkel op het samenvallen van drie parlementsverkiezingen, maar ook op de inzet ervan. Het gaat om strategische hervormingen, in moeilijke budgettaire omstandigheden. Het gaat om fundamentele beleidskeuzes op federaal en regionaal niveau.

Zelden waren ideologie, waren normen en waarden of idealen zo prominent aanwezig. Al is dat zoals in alle campagnes eerder in afgeleide vorm. Het voordeel van dit alles is dat iedereen, hoog- of niet opgeleid, rijk en arm, links of rechts, jong of oud, van hier of van elders zich over die kwesties kan uitspreken. Want ze raken wat we allemaal hebben. Opvattingen over of minstens het aanvoelen van rechtvaardigheid, van eerlijkheid, van wat juist of het net niet is.

Het gaat over herverdelen

Veel onderwerpen hebben betrekking op herverdelingsvraagstukken. Dat geldt ook voor de vele sociaaleconomische kwesties. Bijvoorbeeld. Loonlasten verminderen om de tanende concurrentiekracht te versterken klinkt iedereen onvermijdelijk in de oren, maar wat met de minderinkomsten die daar – gezien het verlaten van het naïeve geloof in de zgn. terugverdieneffecten – het gevolg van zijn? Snoeien in de overheidskas en die van de sociale zekerheid? Of elders inkomsten zoeken, bvb. bij vermogens?

Maar ook in veel andere debatten. Moeten we een kinderbijslagbeleid voeren dat meer inkomensherverdelend werkt dan vandaag, of is ‘elk kind evenveel waard’? Moeten we meer correcties doorvoeren op de woonbonus ten voordele van wie minder vermogend is, of die in verpauperde steden renoveert eerder dan in landelijke gebieden investeert? Stappen we naar werklozen met de stok of de wortel? Tolereren we, gezien de overheid niet alleen de nodige voorzieningen kan bouwen, een eerste- en tweedeklasse ouderenzorg, door bijvoorbeeld private investeerders toe te laten hun rendement te bereiken via duurdere dagprijzen voor wie het kan betalen?

In het onderwijsdebat gaat veel hervormingsdiscussie in wezen over fundamentele ethische vragen zoals: moet het onderwijs garanderen dat de ‘besten’ excelleren, of eerder egaliseren? Moeten we zwakkere leerlingen mixen met sterkere om zo die eerste vooruit te helpen? Uiteraard komen daar allerlei praktische, wetenschappelijke, methodologische en andere argumenten bij om de hoek kijken, maar als deze afgepeld worden blijft in de kleinste kern een ethische keuze over die iedereen van ons kan maken. En de partijen doen dat ook.

Leefloon en vermogensbelasting

Moet een leefloner eerst als zijn spaargeld opdoen vooraleer een uitkering te krijgen? Moet een werkloze diensten aan de gemeenschap leveren, omdat dat een faire ruil is t.a.v. al wie werkt om zijn uitkering te financieren? En die dan gemakkelijker solidair is als blijkt dat de ontvanger ervan ook probeert bij te dragen? Of gaat het er bij die gemeenschapsdienst eerder om de werkloze via zelf-waarde, een dagritme of sociale integratie betere arbeidsmarktkansen te geven? Is de voor de gemeenschap werkende werkloze een kwestie van moraliteit of jobcreatie? Beide, roepen wellicht velen, maar daarom zijn het nog geen evidente argumenten.

Is de vermogensbelasting, waar alvast veel werk aan is vooraleer ze kan opbrengen, een kwestie van moraliteit, van impliciete rechtvaardigheid t.a.v. de veel betalende middenklasse of moeten we dat vooral pragmatisch zien als simpelweg een extra inkomstenbron in het kader van een taxshift?

Deze en veel andere kwesties liggen op 25 mei op tafel. Nooit zal iemand kunnen beweren dat het nergens over gaat. En nooit zal iemand kunnen beweren dat het discussies zijn waar modale kiezers toch geen verstand van hebben en ze dus boven de hoofden heen gaan. De campagne van 2014 gaat over normen en waarden.
 

(Carl Devos is politoloog aan de Universiteit Gent.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.