De diepe malaise bij Ecolo - Véronique Lamquin

Het heeft wat tijd gevergd maar uiteindelijk hebben Emily Hoyos en Olivier Deleuze de handdoek in de ring gegooid. De co-voorzitters van Ecolo hebben vervroegde voorzittersverkiezingen aangekondigd voor februari of maart. Normaal gezien liep hun mandaat tot 2016. Een nieuwe stap in een verwerkingsproces of een nieuw bewijs van interne crisis?
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Rampazalige resultaten

De peilingen tijdens de kiescampagne waren niet gunstig voor Ecolo. Maar de verkiezingsresultaten bleken nog erger te zijn. Op het federale niveau hebben de Franstalige groenen bijna een derde van hun stemmen (bijna 100.000) verloren die ze in 2010 nog behaalden, en 2010 was al geen goed jaar voor de partij. Goed voor 6 zetels in plaats van 8. Op het Waalse niveau is de vergelijking met de vorige verkiezing nog erger. Daar is de partij nu meer dan gehalveerd. In 2009 haalden de Franstalige groenen 18%, nu slechts 8%. Met als rampzalig gevolg dat de Ecolo-fractie in het Waals Parlement 4 verkozenen heeft in plaats van 14 bij de vorige legislatuur! In Brussel was hun score een beetje beter: 10%, goed voor 8 verkozenen.

Zure gevolgen

Die slechte resultaten hebben een onmiddellijk gevolg: het ontslag van tal van medewerkers. De meeste mensen die in ministeriële kabinetten aan de slag waren komen niet van een administratie waar ze rustig naar zouden kunnen terugkeren. Tussen 300 en 400 mensen moeten dringend een nieuwe job zoeken. Maar ook op het hoofdkwartier van de partij zullen mensen ontslagen moeten worden, wegens de vermindering van de partijfinanciering. Sommige verkozenen zijn ook werkloos, met als opvallendste voorbeeld het koppel Juliette Boulet (ex-Kamer) en Manu Di Sabato (ex-fractieleider in het Waals Parlement).

Ook op politiek vlak belooft de legislatuur moeilijk te worden Op federaal vlak zal dat deels afhangen van de coalitie die gevormd wordt. Maar in het geval van een kamikazeformule wordt het erg moeilijk voor Ecolo. Ze zou dan samen in de oppositie belanden  met PS, CDH, FDF en PTB. Niet de beste context om met luide stem oppositie te voeren: de PS alleen heeft 23 zetels, en een studiedienst die oppermachtig is. In Wallonië lijkt dat nog erger. Ecolo heeft er maar 4 zetels, wat niet genoeg is om een fractie te  vormen. En vooral: ze zullen oppositie moeten voeren samen met de 25 leden van de MR, en de 2 van de PTB!  En kers op de taart: geen van de vier beschikt over grote communicatieve vaardigheden. Niet evident om de partij zichtbaar te maken of te houden tijdens de vijf komende jaren.

Analyse van wat meer dan een “ressac” is

Aanvankelijk leek de partij de resultaten met enige berusting te aanvaarden. Emily Hoyos en Olivier Deleuze leken grote moeite te hebben om op de nederlaag in de juiste termen te verwoorden. In een interview had Emily Hoyos het over een “ressac”, een zeer kleine golf. Niet de beste uitdrukking voor zo’n nederlaag. Stilaan zijn er intern meer kritische stemmen hoorbaar geworden. Niet helemaal onterecht. Een analyse van de nederlaag.

Eerst de campagne zelf. Ecolo heeft niet de beste campagne gevoerd. De partij was amper zichtbaar aan Franstalige kant. Het ontbrak ook aan samenhang. Aanvankelijk was er  afgesproken dat Ecolo zich zou concentreren op onderwijs, hèt thema waarop de partij zich wilde profileren. Maar dan, in wat leek op pogingen om meer media-aandacht te genereren, kwamen er evenementen om het motto van de partij te lanceren, of om de campagne af te sluiten. Elke keer met gering succes. De boegbeelden probeerden de ideeën van de partij prominent gestalte te geven, via een reeks “thematische” interviews . Andere partijen gebruikten ook die strategie: MR hield congressen over fiscaliteit, onderwijs, enz; PS en CDH mobiliseerden ook over specifieke thema’s maar uiteindelijk brachten ze een globaal programma naar voren.

Ecolo was nochtans goed begonnen, met een concreet isolatieplan voor Walen en Brusselaars. Maar nadien had de partij het moeilijk om met concrete voorstellen naar voren te komen. Twee weken voor de verkiezing gaven Olivier Deleuze en Emily Hoyos een interview waarin ze het voor het eerst over hun “visionair” project hadden. Dit kwam te laat. In Wallonië leek de balans van de groene regeringsdeelname meer een nadeel dan een voordeel te zijn voor Ecolo. En in Brussel had Ecolo het moeilijk om concrete resultaten als troef te valoriseren.

Ook de casting was misschien niet de beste. Ecolo heeft uiteraard regels, die bv de cumul verbieden. Met als gevolg dat Olivier Deleuze of Emily Hoyos geen lijsttrekkers konden zijn. Voor de Europese lijst hadden de leden Philippe Lamberts gekozen, in plaats van de toch meer populaire Isabelle Durant; uiteindelijk verloren ze één zetel aan de MR. In Brussel scoorde de lijsttrekker Christos Doukeridis, toch kandidaat minister-president, zeer slecht: hij kreeg zelfs minder stemmen dan de tweede op de lijst, Zoé Genot. Uittredende minister Evelyne Huytebroeck haalde geen 2000 voorkeurstemmen.

Niet alleen de campagne zat fout...

Het begon allemaal vroeger. Misschien in 2012, toen Ecolo Hoyos en Deleuze verkoos als covoorzitters. Die verkiezing was zeker geen overdonderend succes: tijdens de tweede ronde van de interne verkiezingen haalden Deleuze en Hoyos 55,3% van de stemmen, terwijl hun opponenten (Muriel Gerkens en Benoît Hellings) geen grote boegbeelden waren. Het bleek dat de meeste militanten eerder voor Deleuze hadden gestemd, en niet voor Hoyos. Emily Hoyos zelf had tot dan geen prominente rol gespeeld binnen de partij. Olivier Deleuze had zich meer onder de druk van de partij kandidaat gesteld, dan uit pure persoonlijke ambitie. En dat zou snel zichtbaar worden.

Was Javaux indertijd dé voorzitter van Ecolo, Olivier Deleuze vervulde deze rol nooit. Om Emily Hoyos toch haar kans te geven, zou hij zeggen. Aanvankelijk moest toch Deleuze het boegbeeld van Ecolo zijn, en zou Emily Hoyos de relaties met de andere partijvoorzitters onderhouden en de regeringsdeelname coördineren.

De gemeenteraadsverkiezingen van 2012 veranderen veel dingen intern. Ecolo wilde een burgemeester in Brussel. Elsene moest het worden, het werd Watermaal-Bosvoorde, een totale verrassing. Bij Ecolo mag men normaal gezien niet cumuleren. Maar Jean-Michel Javaux was tegelijkertijd voorzitter van Ecolo én burgemeester van Amay. Olivier Deleuze zou dus de twee mandaten uitoefenen, elk op halftijdse basis. Maar in de praktijk wordt Olivier Deleuze veel meer burgemeester dan covoorzitter.

Concreet betekende het dat Emily Hoyos de partij op haar eentje moest verdedigen in de media. Niet evident. Des te meer met het dossier van de zonnepanelen in Wallonië. Jean-Marc Nollet heeft dat geërfd van de vorige regering. Het systeem moest drastisch hervormd worden, wegens onbetaalbaar geworden. De oorspronkelijke verantwoordelijkheid ligt niet bij Jean-Marc Nollet. Maar zijn aanpak en vooral zijn communicatie daarover was zeker niet optimaal. Het werd vlug een Ecolo-probleem, en dat is hoogstwaarschijnlijk één van de talrijke redenen voor de nederlaag. Met als ander gevolg dat Jean-Marc Nollet, één van de boegbeelden van de partij, punten heeft verloren.

Leren macht uit te oefenen

De manier waarop de partij in het algemeen over haar regeringsdeelname communiceerde was zeker niet optimaal. En dat de partij net met het dossier van de zonnepanelen werd geassocieerd, was ook geen cadeau. Ecolo kreeg ook forse aanvallen van zijn regeringspartners te verduren, maar bleek het ook moeilijk te hebben om in de tegenaanval te gaan. Uit loyauteit, waarschijnlijk. Ecolo moet leren macht uit te oefenen.
Op federaal niveau vond Ecolo nooit de juiste toon, laat staan de juiste dossiers om zichtbaar te zijn.

Dit alles zijn elementen die de nederlaag kunnen uitleggen. Ecolo moet nueen diepgaande proces doormaken dat naar een nieuw project leidt, met een nieuwe ploeg om dat project te belichamen. Het eind daarvan wordt verwacht voor komende lente. Dit zal zeker zonder Olivier Deleuze gebeuren; Emily Hoyos heeft nog niets besloten over haar toekomst.

 

(Véronique Lamquin is politiek commentator bij de krant Le Soir.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.