Veroorzaakt ISIS een voedselcrisis in Bagdad?

De plotse inname van Iraks op één na grootste stad Mosoel veroorzaakte een intense spanning en toenemende alertheid in Irak. Ook in de hoofdstad Bagdad. Een maand later lijken de gemoederen in de hoofdstad min of meer bedaard. Of het angstpeil is tenminste weer teruggedreven naar de hoogte van enkele weken geleden. De bomaanslagen zijn er nog, maar het leven gaat weer verder. Toch kan die schijnbare rust snel keren. De extremistische rebellen van ISIS houden controle over de transportwegen die de hoofdstad Bagdad met Turkije verbinden. Zolang die vervoersroutes door hen afgesloten blijven, is een nieuwe dreiging reëel: een voedselcrisis.

Heel wat inwoners van Bagdad sloegen een maand geleden voedselvoorraden in om zich te behoeden voor een eventuele aanval van de extremisten. "De eerste dagen werd de hele winkel leeg gekocht", vertelt Amir Samir (32), die de rekken vult in de Al-Warda-supermarkt in Karada, een upperclass wijk in Bagdad. "Mensen geloofden dat ISIS de hoofdstad zou bereiken. Iedereen kwam hier in grote hoeveelheden droogvoeding inkopen", vervolgt Samir.

"Het leek allemaal erger dan het in realiteit is. Mosoel was makkelijk in te nemen, maar Bagdad is een ander paar mouwen", vertelt Samir, die ervan overtuigd is dat ISIS in de hoofdstad geen kans maakt.

Maar hoewel ISIS tot op heden de hoofdstad niet bereikte, en dat ogenschijnlijk ook niet probeerde, heeft de extremistische organisatie toch heel wat macht over Bagdad. ISIS controleert op dit moment de belangrijke toevoerwegen van Turkije naar Bagdad en kan daarmee de inwoners van de overwegend sjiitische hoofdstad afsnijden van voedseltoevoer. Volgens het voedselagentschap van de VN is Bagdad voor minstens 80% afhankelijk van import. Het grootste deel daarvan wordt ingevoerd vanuit Turkije.

Prijscontrole

De Iraakse overheid ziet erop toe dat de voedselprijzen niet beïnvloed worden door de crisis. Het ministerie van Binnenlandse Zaken richtte een speciaal comité op om de prijzen onder controle te houden. Maar voor de kleinhandelaars in de stad is dit nefast.

"We verkopen aan dezelfde prijs als een maand geleden, maar kopen in aan 125%", vertelt de 24 jaar oude Hassan Mohammed, die in Bagdad een kleine supermarkt uitbaat. Zijn rekken staan voorlopig nog vol Turkse voedingswaren, maar zijn voorraadplaats raakt stilaan uitgeput. "Die kocht ik een maand geleden voor 2.000 dinar (€2)", vertelt Mohammed terwijl hij een Turks blik tomatenpuree langs de kassa schuift. "Vandaag betaal ik er 2.400 (€2,5) voor."

"De winst van de winkel is in een paar weken met 10% afgenomen", vertelt Mohammed. "En het ziet er niet naar uit dat het snel beter wordt." Hij wijst naar de diepgevroren kip en rundvlees. "Vroeger kwam zelfs het vlees uit Turkije, dat lukt nu gewoon niet meer. Irakezen eten liever Turkse producten omdat die goedkoper zijn en van betere kwaliteit", aldus Mohammed. Dat laatste kan nog wel kloppen, maar de prijzen worden steeds minder aantrekkelijk.

Denkbeeldige grens

Sinds het terugtrekken van de Amerikaanse troepen uit Irak en het einde van de economische sancties tegen het land, verzekert de transportroute van Turkije naar Irak ten minste 6 miljard euro per jaar. In het noorden van het land gaat de import wel nog door, dus een deel van die inkomsten blijft verzekerd, maar dat is een verwaarloosbaar aandeel vergeleken met de import naar Bagdad en de steden ten zuiden van de hoofdstad.

De extremistische rebellen van ISIS snijden Irak doormidden door het blokkeren van de toevoerwegen. De blokkade trekt een denkbeeldige grens onder de Koerdische regio’s en splitst daarmee 15 provincies af van de import vanuit Turkije.

Ook de Turkse vrachtwagenchauffeurs wagen zich niet meer verder dan de Koerdische regio. Vrachtwagenchauffeur Aydin Camci rijdt al twee jaar voortdurend de baan tussen Turkije en Bagdad op en af. Vandaag ondervindt hij aan de lijve dat de handelsrelaties tussen Turkije en Irak in het gedrang komen.

"Ons bedrijf levert nog aan Irak, maar enkel in het noorden", vertelt Camci, die Bagdad niet meer in durft nadat de Iraakse premier Nour al-Maliki Turkije ervan beschuldigd heeft ISIS in het noorden van het land te steunen. "In het zuiden keert de bevolking zich tegen ons, omdat we zouden collaboreren met ISIS. In het noorden is het ISIS die ons bedreigt", vertelt Camci, verwijzend naar de kidnapping van 32 Turkse vrachtwagenchauffeurs op het moment dat Mosoel werd ingenomen. Intussen werden de chauffeurs vrijgelaten, maar de dreiging blijft boven hun hoofden hangen.

Maar niet alleen voor de vrachtwagenchauffeurs is de toekomst onzeker. Ook voor de Turkse staat betekent de crisis in Irak een dikke rode streep door de nationale rekening. "Turkije zag haar export naar Irak met meer dan 30 procent zakken", vertelt economisch analist Basem J. Anton. Anton is eigenaar van het Babylonhotel in Bagdad dat het hele jaar door Turkse zakenlui huisvest. Ook voor hem zijn de handelsrelaties met Turkije van groot belang voor de zaak.

De vraag is of de Turkse chauffeurs zoals Camci binnenkort wel weer de stad zullen in durven. En of er op tijd genoeg voedsel de stad zal bereiken om de 7 miljoen monden in de Iraakse hoofdstad te voeden. Om nog maar van de provincies ten zuiden van Bagdad te zwijgen.