"Migratiebeleid EU brengt mensenlevens in gevaar"

De landen van de Europese Unie trokken in de periode 2007-2013 700 miljoen euro uit voor de verbetering van de omstandigheden van asielzoekers en vluchtelingen. Tegelijkertijd spendeerde de EU bijna 2 miljard euro aan het beschermen en beveiligen van de buitengrenzen. Dit beleid maakt het voor migranten bijzonder moeilijk om "Fort Europa" te bereiken. Velen riskeren hun leven en al te veel mensen vinden daarbij de dood. Dat zegt Amnesty International in haar jongste rapport.

"Het grootste gedeelte van het budget wordt dus uitgegeven aan programma's zoals Eurosur en Frontex, die erop gericht zijn om de buitengrenzen van de EU zo hermetisch mogelijk af te sluiten. Daarnaast worden er samenwerkingsovereenkomsten afgesloten met landen zoals Libië en Marokko om een bufferzone rond de EU te creëren, zodat migranten de Europese buitengrenzen niet eens kúnnen bereiken. Daarenboven knijpt de EU een oogje dicht voor de schendingen van de mensenrechten die vluchtelingen in deze landen moeten ondergaan", aldus Amnesty. 

"De EU-landen betalen dus eigenlijk de naburige landen om de grenzen voor hen te controleren", zegt John Dalhuisen van Amnesty International. "Het probleem is dat veel van deze landen veelal niet in staat zijn de rechten van vluchtelingen en migranten die er belanden te garanderen. Velen eindigen berooid, uitgebuit en zonder kans op asiel."

"Wie er toch in slaagt EU-lidstaten zoals Bulgarije en Griekenland te bereiken, riskeert onder dwang te worden teruggebracht. Vooral in Griekenland is deze onwettige praktijk dagelijkse kost. Zo wordt van Europa een heus fort gemaakt, streng beveiligd en haast onbereikbaar voor migranten", stelt de organisatie.

"Migrantiebeleid collectieve verantwoordelijkheid"

Amnesty wijst er op dat zowat de helft van de migranten uit landen zoals Syrië, Eritrea, Afghanistan en Somalië komt, landen die verscheurd zijn door oorlog, geweld en ernstige schendingen van mensenrechten. "Deze mensen moeten asiel en bescherming kunnen vragen in Europa. Maar het Europese beleid maakt hen dit bijzonder moeilijk."

De verantwoordelijkheid voor de menselijke tol ligt volgens Amnesty niet alleen bij de EU-lidstaten aan de buitengrenzen in het zuiden, maar bij alle lidstaten. "EU-lidstaten kunnen zich niet ontdoen van hun verplichtingen inzake mensenrechten door de migratiecontrole uit te besteden aan derde landen. Dergelijke samenwerkingen moeten beëindigd worden", klinkt het.

"Voorbeeld Italië volgen"

Nu het almaar moeilijker wordt om Europa over land te bereiken, grijpen steeds meer vluchtelingen naar de gevaarlijke zeeroutes om de kusten van Italië en Griekenland te bereiken, stelt Amnesty vast.

"Jaarlijks sterven honderden mensen in een poging om de kust te halen", aldus Dalhuisen. Italië lanceerde na de herhaaldelijke tragedies voor de kust van het eiland Lampedusa, waar in 2013 zeker 400 mensen verdronken, operatie "Mare Nostrum", een initiatief waarbij vluchtelingen die met veelal gammele bootjes de kust proberen te bereiken, actief gezocht en gered worden.

"Sinds de lancering in oktober 2013 werden door "Mare Nostrum" meer dan 50.000 mensen gered, maar het is niet voldoende", zegt Dalhuisen. "In de eerste zes maanden van 2014 verdronken meer dan 200 mensen in de Middellandse en de Egeïsche Zee. Honderden anderen zijn vermist."

"De verantwoordelijkheid voor de dood van zij die Europa probeerden te bereiken, is een collectieve verantwoordelijkheid. Andere EU-lidstaten moeten en kunnen het voorbeeld van Italië volgen om te vermijden dat mensen verdrinken in de zee."

"De menselijke tragedie die zich dagelijks afspeelt aan de Europese grenzen is onvermijdelijk en ook niet buiten de controle van de EU. Een groot deel ervan is zelfs de schuld van de EU. De lidstaten moeten eindelijk eens mensen boven grenzen stellen", zegt Dalhuisen nog. Het volledige rapport "The human cost of Fortress Europe: Human rights violations against migrants and refugees at Europe's borders" is te lezen op de website van Amnesty International.