De Vlaamse leeuw is geen huisdier - Bart Maddens

Het zal wellicht verbazen, maar ik ben eigenlijk niet zo wild van 11 juli. Dat is iets wat ik overhoud uit mijn jeugd. Toen was de IJzerbedevaart dé Vlaamse hoogdag bij uitstek. Die vond plaats aan het begin van de grote vakantie en zinderde dus nog na op 11 juli. De plechtigheden op de officiële Vlaamse feestdag vonden wij maar een flauw afkooksel van de IJzerbedevaart. De 11 juli-toespraken waren meestal slappe kost in vergelijking met wat Seppe Coene of Paul Daels (voorzitters van het IJzerbedevaartcomité in de jaren zeventig en tachtig) anderhalve week eerder hadden verkondigd in Diksmuide.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De koning zong mee

De IJzerbedevaart was in die tijd nog een uitgesproken Vlaamsgezinde manifestatie met een niet mis te verstane politieke boodschap. Ook de 11 juli-vieringen waren oorspronkelijk politieke strijdbijeenkomsten georganiseerd door flaminganten. Geleidelijk aan heeft de herdenking van de Guldensporenslag echter een meer officieel karakter gekregen. In 1973 werd 11 juli erkend als feestdag van de Vlaamse Gemeenschap. Die ‘officialisering’ bereikte een hoogtepunt in 1994, toen koning Albert aanwezig was op de Guldensporenviering in Brugge en de Vlaamse Leeuw halvelings meezong. Nadien is hij wel niet meer verschenen op 11 juli-vieringen, maar wie weet neemt zijn opvolger die draad weer op.

De leeuw, een huisdier

Door die officiële erkenning werd het Guldensporenfeest ook gedomesticeerd : de Vlaamse leeuw is een Belgisch huisdier geworden. Het is niet meer evident dat er op die dag een politieke boodschap wordt gebracht. Want 11 juli moet een feest zijn voor alle Vlamingen, en niet enkel voor de Vlaamsgezinden, zegt men.

Vorig jaar was De Morgen (8 juli) geschandaliseerd omdat er op de officiële sprekerslijst van de vzw Vlaanderen Feest een aantal radicale flaminganten stonden. Daar waren zelfs een aantal separatisten bij, stel je voor. De krant vond blijkbaar dat radicale flaminganten een spreekverbod moeten krijgen op officiële 11 juli-vieringen.

Een paar dagen later leek de Kortrijkse burgemeester Vincent Van Quickenborne dit te onderschrijven. Hij ging er (in De Standaard van 10 juli) prat op dat er tijdens de officiële herdenking aan het Groeningemonument “geen politieke en separatistische boodschap gericht tegen België” zou weerklinken. Want “dat niveau vormt nog steeds een meerwaarde”. Blijkbaar had een N-VA-schepen eerst de flamingant Jean-Pierre Rondas uitgenodigd om het woord te voeren op de Groeningekouter. Maar (aldus Rondas):“de Kortrijkse burgemeester heeft er persoonlijk anders over beslist en heeft de uitnodiging laten afzeggen”.

Wellicht zit Van Quickenborne nog in de maag met de toespraak die ik vier jaar geleden heb gehouden aan het Groeningemonument. Want die was bij menig hoogwaardigheidsbekleder (waaronder Kris Peeters) in het verkeerde keelgat geschoten, wegens te Vlaamsgezind.

Hybride plechtigheid

Het publiek reageerde toen nochtans uitermate enthousiast. En dat illustreert meteen het hybride karakter van zo een officiële 11 juli-plechtigheid. Het mag dan al zo zijn dat die bijeenkomsten voor alle Vlamingen worden georganiseerd, ongeacht hun politieke overtuiging, in de praktijk zijn het toch vooral flaminganten die ze bijwonen. Zij beschouwen een 11 juli-viering nog steeds als een politiek evenement en verwachten dan ook dat er stevige Vlaamsgezinde taal gesproken wordt.

Mocht 11 juli écht een nationale feestdag zijn, dan zouden politieke toespraken daar inderdaad niet op hun plaats zijn. Maar daar zit het hem juist : 11 juli is geen echte feestdag, en al helemaal geen nationale. Voor de meeste mensen is 11 juli nog steeds een gewone werkdag, alle zogenaamde copernicaanse omwentelingen ten spijt. De officiële Guldensporenfeesten hebben iets van doen alsof : doen alsof Vlaanderen al een echte staat is met een echte nationale feestdag. Het is een beetje nationaal feestdagje spelen.

Misschien is het om die illusie in stand te houden dat men de officiële vieringen zoveel mogelijk wil depolitiseren. Waarschijnlijker is echter dat men dit gewoon gebruikt als alibi om geen podium te geven aan Vlaamsgezinde sprekers. Maar hoe dan ook, hierdoor worden de aanwezige flaminganten op hun eigen feest gedegradeerd tot loutere figuranten. Zij dienen enkel nog om de zaal of het plein te vullen.

Niet doen alsof

Geef mij dan maar de niet-officiële 11-juli vieringen, georganiseerd door uitgesproken Vlaamsgezinde verenigingen zoals de Vlaamse Volksbeweging. Die politieke manifestaties sluiten veel beter aan bij de geest van de oorspronkelijke Guldensporenfeesten : niet doen alsof Vlaanderen al een échte nationale feestdag heeft, maar ervoor strijden.

(Bart Maddens is politoloog aan de KULeuven.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.