Muziek verzacht (soms) de zeden - Walter Van Steenbrugge

Gisteren de loopschoenen aangetrokken, voor een weldoende “rustige duurloop”. Tegengif voor de hectiek van het werk. In deze tijd van “zomerfestivals” allerhande, vaak gericht op een welbepaald segment van de luistermarkt (volgens muziekgenre/leeftijd), mijmerde ik even over de plaats van muziek in een mensenleven.

Een liefdesballade van Gerry Rafferty, die uit de oortjes van mijn iPod weerklonk, was het perfecte alibi. Toegegeven, muziek is vooral gemaakt om naar te luisteren, maar er is duidelijk meer aan de hand.
Ik zal het niet hebben over de vaak noeste arbeid, doorspekt met meesterlijke ingevingen, die muziekcomponisten leveren om tot het product te komen dat we “muziek” noemen, maar wel over de weerslag van hun werkstukken op geest, lijf en leden.

Muziek als kalmeermiddel en foltertuig

Elke gemoedsgesteldheid vraagt aangepaste muziek.
Of brengt de juiste muziek je in de gepaste sfeer?
Het verhaal van de kakelende kip en het ei.
Alvast geen Rock&Roll tijdens een moedeloze bui, maar eerder R&B.

Geen schlagers tijdens een afscheidsdienst, maar eerder instrumentaal of het betere tekstwerk.
Geen heavy metal tijdens exotische feestjes, maar reggae, salsa en meer van dat zwoels.
Geen gregoriaans gezang in de aanloop van een assisenpleidooi maar ruigheid pur sang van Bob Seger.

Het is al langer geweten dat supermarkten met hun typische “GB-muziek” (voor de jongere lezers, de voorganger van Carrefour) de klant op zijn gemak willen stellen, en een sfeertje willen creëren dat koopgedrag aanzwengelt.

Nog erger is het in saunacomplexen, waar in repetitieve, lange instrumentale stukken, kwetterende vogeltjes, klaterend water en panfluittonen uit de lucht vallen. De weg naar welbehagen loopt schijnbaar over water, stoom, warmte, koelte en muziek.

In de Brusselse Metro werd eerst alleen instrumentale muziek gespeeld, maar werden uiteindelijk schoorvoetend, oorspronkelijk niet de hele dag, maar op welgekozen momenten, andere muziekgenres geprogrammeerd, “eerlijk” statistisch verdeeld volgens taal. Waarom die ommezwaai? Niet alleen de klant vroeg om wat meer diversiteit, ook belhamels bleken wat in te tomen bij het horen van bepaalde muziek. Muziek als bestrijdingsmiddel voor kleine criminaliteit.

Repetitief, monotoon, keihard en in een kleine galmende ruimte: het blijkt een marteltechniek te zijn. Maar ook onschuldig lijkende songs werden reeds aangewend als “marteltuig” (googel maar eens “muziek en martelen”). Muziek: je wordt er gek van.
 

Muziek om te pesten en om te genezen

Gelukkig kent muziek ook het omgekeerde effect: het genezingsproces dat dankbaar gebruik maakt van muziek, luistert naar de naam muziektherapie. Wikipedia doet het voor U uit de doeken.

Commercieel, militair, genezend of gewoon sfeervol: muziek kan het allemaal.

Het verbaast dan ook dat de politiek zo lang gewacht heeft om muziek als tool te gebruiken.

In de zomer van 2012 werden in een Kortrijks park hangjongeren aangepakt met klassieke muziek. We konden er eens om lachen, maar de jeugd vond het niet leuk. Leep gespeeld?

Wanneer zigeuners ergens landen, stijgt de argwaan. Een burgemeester wou ze tot oprot-gedachten brengen door luide muziek te laten weergalmen, onder het mom de openbare orde te verzekeren. Mon oeuil : de wereld op zijn kop en tevens bijzonder bedenkelijk. In het niet-discriminatiecontentieux heet zoiets “indirecte discriminatie”.

Een tip voor de kersverse ministers van Onderwijs en Cultuur zou kunnen zijn om gewoonweg meer aandacht te hebben voor cultuur in het algemeen, en muziek en zijn beoefenaars in het bijzonder.

Niet om te martelen of weg te drijven, maar om te verenigen in de schoonheid van kunst en muziek. Muziek verzacht de zeden. Cultuur verrijkt. Geef jongeren de kans te proeven van kunst. Stimuleer ze om zelf creatief en origineel te zijn.

Maar bovenal inspireert muziek de liefde en heelt het de wonden die de liefde kan slaan.

Laaf mij nog even aan een Rafferty-song , en doe maar “Whatever’s written in your heart…”

 

(Walter Van Steenbrugge is strafpleiter.)
 

lees ook