Wat als het internet uitvalt? - Bart Van der Leenen

Het leek een kolfje naar mijn hand toen de redactie me vroeg te filosoferen over "Wat als morgen het internet uitvalt?" Maar in de dagen daarop begon ik te beseffen hoe moeilijk het schrijven van deze bijdrage wel zou worden. De invalshoeken zijn even oneindig als het internet zelf. We hebben het hier niet over zomaar een computersysteem met bits en bytes, maar over een gigantisch en complex organisme dat zonder blozen kan worden beschouwd als een virtuele blauwdruk van onze samenleving. Wat als het organisme waar onze moderne levenswijze op steunt, het morgen laat afweten?
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Een ongeziene blik op de wereld

Recent onderzoek van het Pew Research Center wees uit dat 90% van de internetgebruikers vinden dat het internet een positieve invloed heeft op hun dagelijkse leven en bijna de helft van hen zou nauwelijks zonder kunnen. Toen zowat 25 jaar geleden het internet haar eerste stapjes zette, had niemand durven voorspellen dat het zou uitgroeien tot één van de meest vitale organen van onze samenleving.

Wat oorspronkelijk een netwerk was om gegevens uit te wisselen tussen een viertal computers, is intussen geëxplodeerd tot de ruggengraat van internationale informatiedeling, sociale netwerking, communicatie, gegevensuitwisseling, nieuwsgaring, entertainment, marketing, educatie, mobiele communicatie en wereldwijde bedrijfsvoering.

Het internet creëert miljoenen jobs en miljarden dollars, redt levens, verschaft ons een ongeziene blik op de wereld, bepaalt de wereldwijde gezagsregels en geeft ons toegang tot een ongekende weelde aan informatie, met een volume dat nog moeilijk in cijfers te bevatten is.

Geen internet, so what?

Uit conservatieve hoeken hoor je wel eens het geluid dat het internet ons weinig bijbracht. Het zou niet meer zijn dan mensen die met elkaar communiceren en daarvoor gebruikmaken van een specifieke technologie. Net zoals de stem, de telefoon, de semafoon, de tamtam en de fax communicatiemiddelen waren, is ook het internet enkel een middel om met elkaar te interageren.

En toegegeven, in een nostalgische bui droom ik ook wel eens van een wereld zonder cyberspace. In plaats van te zoeken op Google zouden we terug bibliotheken ontdekken. In plaats van te chatten zouden we elkaar terug op café ontmoeten. We zouden een complimentje geven in plaats van te klikken op een ‚I like this’ duimpje. Wat zou het fijn zijn als alles terug trager gaat. Geen 150 emails per dag. Terug een vinylplaat opzetten. Snuisteren op de rommelmarkt in plaats van op eBay. Gezellig met de familie dia’s bekijken. Het geknetter van de fax herontdekken. Monopoly spelen in plaats van World of Warcraft. Brieven schrijven. Idyllisch misschien, maar met deze redenering waren we beter in de oertijd gebleven. The world keeps on changing, of je nu wil of niet.

Het einde van de samenleving

Kijken we verder dan het idyllische, dan stellen we vast dat een internet-fallout niets minder is dan een ware nachtmerrie voor zowat alle bedrijven en consumenten in onze Westerse maatschappij.

Om met mezelf als voorbeeld te beginnen: mijn communicatiebureaus zouden in één seconde stoppen met bestaan. Geen internet betekent geen telefoon (we bellen via Voip), geen emails, geen bestanden doorsturen, geen sociale media om campagnes te lanceren en geen online nieuwsmedia om onze klanten in de kijker te plaatsen. En omdat we gespecialiseerd zijn in technologiebedrijven, waarschijnlijk ook geen klanten meer. Er zou niets anders opzitten dan mijn personeel huiswaarts te sturen.

Even bellen naar mijn partner dat ik eraan kom, zal niet meer lukken. Mijn vrienden een berichtje sturen dat ik failliet ben ook niet. Eens de deur van mijn bedrijf achter mij gesloten, geraak ik niet meer terug binnen, want het slot is digitaal beveiligd. Gedaan met online kopen. TV kijken kan enkel nog met antenne en enkel naar VRT en RTBF. Gedaan met opiniestukken schrijven voor deredactie.be, online videos bekijken of ’s nachts vakanties plannen. Gedaan met spelletjes spelen op de tablet of een Twitter berichtje de wereld in sturen. Geen verre Facebook vrienden meer. Over een plotse ommekeer gesproken.

Kijken we een stapje hoger, dan stopt samen met mijn bedrijfje pakweg de helft van alle economische activiteit. Per definitie mogen alle internetbedrijven de deuren sluiten, samen zowat 15% van onze volledige economie. Maar dat is pas het topje van de ijsberg. Ook andere winkels kunnen niet langer verkopen omdat hun kassa’s verbonden zijn met het internet, terwijl hun klanten geen geld kunnen afhalen. Banken hebben geen accurate gegevens meer en overheden kunnen geen documenten opmaken. De beurzen en geldstromen stoppen. Drie miljard mensen verliezen plots contact.

Er is geen alternatief voor het net

Het web schiep mogelijkheden die vooralsnog onbereikbaar leken. En we zijn er massaal van gaan houden. Meer zelfs, we hebben van het internet een cruciale radar gemaakt in het leven van de moderne maatschappij en de permanente beschikbaarheid ervan evident gaan vinden. Stilaan groeit echter het besef dat we niet voorbereid zijn op een doemscenario.

Een uitval van het internet zou onze economie en maatschappij enkele decennia terug naar het verleden katapulteren en alle opgebouwde privileges plotsklaps teniet doet. Want samen met onze connectiviteit met de wereld, verdwijnt ook alle data die we de afgelopen jaren creëerden in één klap: de inhoud van 3,3 miljard websites vol informatie verdwijnt voorgoed. Zonder alternatief. Want de inhoud van oude bibliotheken werd gedigitaliseerd, maar niet omgekeerd. Niemand dacht er aan zich voor te bereiden op een wereld zonder internet.

Een onwaarschijnlijk scenario?

Je moet dus geen pessimist zijn om te beseffen dat het wegvallen van het internet een gigantische impact zal hebben op zowat alle niveaus van onze moderne samenleving. Toch is dat scenario waarschijnlijker dan u vermoedt. IBM kwam in 2008 al tot de conclusie dat de normale zonneactiviteit invloed heeft op de kwaliteit van de data in computerchips en dat de gevaren groter worden naarmate chips en processors verkleinen.

Diezelfde zon zette in 1989 zes miljoen Australiërs een paar uur zonder stroom. En mochten we vandaag een superzonnevlam meemaken, zoals die die in 1859 alle telegraaflijnen in Europa en de VS lamlegde, zouden, in een fractie van een seconde, alle transformatoren ter wereld smelten en het wereldwijde web in rook opgaan.

Zelfs al mocht de natuur ons goed gezind zijn, dan is cyberterrorisme het volgende gevaar. Tot op vandaag "beperkte" de schade van computervirussen en soortgelijke zich tot specifieke regio’s of individuele doelwitten, maar het is allesbehalve ondenkbaar dat een supervirus nu al in de maak is. Of erger zelfs, zich reeds genesteld heeft in alle computers, hubs, mobieltjes en netwerken via het web verbonden.

Maar ook een eenvoudiger scenario zoals het doorknippen van glasvezelkabels in een oceaan kan landen als Australië, Nieuw Zeeland of zelfs een heel continent digitaal afsluiten van de buitenwereld. Fictie, denkt u? In 2011 groef een 75-jarige Georgische dame naar koper om het als schroot te verkopen. Daarbij raakte ze een glasvezelkabel die heel Armenië gedurende 5 uur zonder internet zette. Meer is er niet nodig om alle contact met uw Facebook vrienden te verliezen.

Zo sterk als de zwakste schakel

De verwevenheid van het internet met ons alledaagse leven en de wereldeconomie maakt het één van de belangrijkste steunpilaren van ons westerse maatschappelijke en economische ecosysteem. Maar dan wel één zonder regulerende overheid, quasi ongecontroleerd toegankelijk voor iedereen en daardoor zo fragiel als een pasgeboren lammetje.

Net zoals een minuscuul wondje toegang verschaft tot de rest van ons lichaam, is maar één zonnevlam, één spade of één slim stukje code voldoende om het meest complexe systeem dat de mensheid ooit heeft gecreëerd, plat te leggen. En daarmee meteen ook onze moderne manier van leven, mobiliteit, connectiviteit, pakweg de helft van onze economie en zowat alle informatie en kennis die we de laatste jaren creëerden. Zonder alternatief.

Met 240 miljoen stukjes malware verspreid over naar schatting 10 miljard apparaten die geconnecteerd zijn met het internet, is het bijna verwonderlijk dat u dit stukje nog kan lezen.

 

(Bart Van der Leenen is zaakvoerder van de communicatiebedrijven Whizpr en Out of the crowd.)
 

Tot het einde van de zomer publiceert deredactie.be een reeks wat langere bijdragen over evoluties die het aanschijn van de wereld traag maar zeker veranderen.
Eerder verschenen:

-'Het einde van het bankgeheim?' - Michel Maus

-'De snelle groei van de radicale islam' - Gie Goris

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.