"Ook al kan je ze op het strand zetten, het blijft erg wat ze hebben"

Kuieren langs het strand, zwemmen in de zee of met de voetjes in het water gaan. Voor heel wat mensen is het, zeker in de zomer, de normaalste zaak van de wereld. Voor mensen die zich in een rolstoel moeten verplaatsen, is dat alles niet zo evident. Het project "Zon, zee… zorgeloos" wil daar verandering in brengen. Onder andere met het aanbieden van rolstoelen die op het strand kunnen en begeleiding door jobstudenten. Onze redacteur ging het initiatief van naderbij bekijken.

Hoewel de voorspellingen er slechter uitzagen, is het een mooie zomerse dag aan de Belgische kust. Heel wat mensen liggen te zweten op het warme zand of zoeken verkoeling in het frisse water. In het westen van Oostende, net achter de dijk, staat op een kleine parking een felblauwe container. Het is het kloppende hart van “Zon, zee… zorgeloos”. Een container die je ook op zeven andere plekken op de kustlijn vindt.

Naast de gele strandrolstoelen met dikke banden, vallen ook twee jonge twintigers op die op de dijk foldertjes aan het uitdelen zijn. Het zijn Toon Van Biervliet en Jan Van den Meerschaut, twee begeleiders die vandaag op de planning staan. “We zijn met een vaste groep van zes personen”, klinkt het. “Daaruit wordt elke dag een combinatie van twee personen gemaakt. We staan hier dus niet elke keer met dezelfde persoon naast ons.”

Een werkdag van Toon, Jan en de andere begeleiders begint rond 10.30 uur. “We beginnen met alles klaar te zetten, ruimen wat op en rond 11 uur kunnen de eerste bezoekers langskomen”, zegt Toon. “Het is de bedoeling dat met dit initiatief iedereen die wil, de kans heeft om te kunnen genieten van het strand en de zee.”

Naast de strandrolstoelen, die gratis uitgeleend worden, kunnen mensen met een handicap ook gebruikmaken van de begeleiding door de assistenten, een toegankelijk toilet, douche en een tillift.

"Wij zien de beperking niet meer"

Hoewel het project steeds meer bekend raakt, volgens de twee heren, hebben nog steeds heel wat mensen geen weet van de mogelijkheid. “Daarom delen we foldertjes uit op de dijk als er niemand is”, zegt Jan. “Heel wat mensen gaan er al jaren vanuit dat ze niet verder kunnen dan de dijk. Als we tegen die mensen zeggen dat we met hen op het strand en zelfs in de zee kunnen, schrikken ze wel.” De mogelijkheid die er soms jaren niet meer was, is er plots wel.

“Anderzijds zijn ook heel wat mensen terughoudend”, zeggen de assistenten. “Dat het niet zal lukken omdat ze een ongeval hebben gehad, bijvoorbeeld. Maar het punt is dat het wel kan en dat wij daarbij kunnen helpen”, zegt Jan. “Daarom spreken we hier ook nooit over een persoon met een beperking, maar wel over een persoon met een handicap”, gaat Toon voort. “Die “beperking” zien wij niet meer. Wij willen net die beperking wegwerken.”

"Een beetje humor kan geen kwaad"

De gebruikers van het initiatief zijn naar eigen zeggen zeer divers. “Het merendeel zijn mensen die definitief een handicap hebben en in een rolstoel zitten. Anderzijds komen er ook mensen langs die bijvoorbeeld een gebroken been hebben. Iedereen die niet op het strand kan uit zichzelf, is welkom”, klinkt het. “Drie op de vier mensen die we hier zien, zijn wel bekende gezichten. Het andere deel zijn mensen die eens een dagje vanuit het binnenland komen of groepen die gereserveerd hebben.”

“Daarnaast komen ook heel wat oude mensen hier graag een babbeltje slaan”, zeggen ze. “De mensen weten dat hier altijd iemand is. Het is hier eigenlijk een beetje een sociale plek.”

Toon en Jan zijn respectievelijk aan hun tweede en vierde zomer bezig bij het project. “In het begin ben je veel voorzichtiger in wat je zegt”, zegt Jan. “Maar mensen hebben niemand nodig die strak en serieus is. Een beetje humor kan geen kwaad”, vervolledigt Toon. De sfeer is dan ook helemaal anders dan toen ze er net startten. “Ik denk dat mensen zich hier redelijk normaal voelen, omdat ze hun rolstoel kunnen achterlaten en in de zee kunnen.”

"Besef dat mensen nog steeds achteruitgaan"

Het moet dan ook niet verbazen dat de gebruikers erg opgetogen zijn met het initiatief. Ook Gaby Claus, de oma van de negenjarige Colin, is erg tevreden. “Op papier scheelt er niets aan Colin, maar hij kan niet stappen en nauwelijks praten. De dokters weten niet wat hij heeft”, zegt ze. “Gisteren zijn we hier toegekomen en hebben we voor het eerst gebruikgemaakt van de strandrolstoelen. Eerst was hij een beetje bang, maar vrij snel vond hij het erg leuk. Daarom hebben we beslist om een dagje langer te blijven.”

“De dingen die we hier doen, zijn meestal positief”, zegt Jan. “Het merendeel van de tijd lukt dan ook wat we proberen te doen. Maar vorig jaar kwam er iemand van de vaste gezichten die MS heeft, opnieuw langs. Hij kon veel minder dan het jaar ervoor. Op zulke momenten besef je dat die mensen nog steeds achteruitgaan. Ook al kan je ze op het strand zetten, het blijft erg wat ze aan de hand hebben.”

"Hier staan zonder plezier is onmogelijk"

Hoewel het niet zou mogen, worden rolstoelgebruikers nog al te vaak aangestaard door passanten. Ook Toon en Jan betrapten zich daar vroeger op. Sinds ze betrokken zijn bij het project is dat veel minder het geval. “Vroeger ging je daar inderdaad meer naar kijken”, zegt Toon. “Omdat je er in de zomer vaak mee werkt en zowat alles gezien hebt, is het niet meer vreemd. We kijken er op een meer normale manier naar. Ook doorheen het jaar”, zegt Jan.

De twee heren zijn het tijdens het gesprek vaak met mekaar eens. En dat zijn ze ook in hun besluit. “Je krijgt hier veel voldoening van je job. Hier staan zonder dat je er plezier aan hebt, is zo goed als onmogelijk.”

“Zon, zee… zorgeloos”, wat?

Het project “Zon, zee… zorgeloos” vond zijn oorsprong zo’n acht jaar geleden. “Een persoon met een handicap die op reis was gegaan in Frankrijk, kwam aankloppen bij Intro (een vzw die werkt aan toegankelijkheid voor iedereen, nvdr.)”, zegt Nele Bastiaens, adjunct-adviseur dienst welzijn bij de provincie West-Vlaanderen. “De man had daar enkele maatregelen gezien die de toegankelijkheid op het strand enorm verhogen. Intro is op zijn beurt dan komen aankloppen bij de provincie. Zo kwam de samenwerking tot stand.”

De eerste twee locaties, Middelkerke en Nieuwpoort, gingen open in 2006. “Vrij snel waren ook andere kustgemeenten vragende partij om mee in het project te stappen”, klinkt het. Intussen is er ook in Oostende, Bredene, Vosseslag, De Haan, Wenduine en Zeebrugge een “Zon, zee… zorgeloos”-container. Blankenberge volgt naar alle waarschijnlijkheid volgend jaar.