'Besparen, besparen, besparen' - Marc Van de Looverbosch

Na de plechtige inauguratie midden in de grote vakantie zijn de nieuwe Vlaamse regering en het Vlaamse parlement deze week aan een vijfjarige marathon begonnen. Het startschot klonk loeihard en doet nog pijn aan de oren: BESPAREN, BESPAREN, BESPAREN.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Hoe communiceer je zo’n harde boodschap en wie neemt die ondankbare taak op zich? N-VA, met Vlaams minister-president Bourgeois op kop, neemt het voortouw. “Het is de enige keuze die de Vlaamse regering kan maken om een begroting in evenwicht te houden”, is verheven tot officiële mantra. Het alternatief is ofwel hogere belastingen (en dan kijkt men boos richting socialisten) of schulden opbouwen (en dan kijkt men verwijtend richting groenen). Na de onvermijdelijk lauwe tekst van de Septemberverklaring is Geert Bourgeois tijdens het parlementair debat een paar keer stevig uit de hoek gekomen om de oppositie te counteren. Hij staat vooraan in de verdedigingslinie.

Bij CD&V is het viceminister-president Hilde Crevits die de handschoen opneemt en de kritiek mag weerleggen. Ook geen simpele opdracht, want ondanks het feit dat de grootste twee departementen, Onderwijs (Crevits) en Welzijn (Vandeurzen), als trofee zijn binnengehaald bij CD&V, zijn ook die domeinen niet besparingsvrij verklaard. Er mag dan wel 500 miljoen extra zijn voor schoolgebouwen en 500 miljoen extra voor welzijn, het snoeimes gaat ook in het onderwijs, en alle wachtlijsten wegwerken of andere zorgbehoeften aanpakken, zal dit keer ook niet lukken. Pittige opmerkingen over het onderwijs lokten bij Crevits alvast heftige reacties los tijdens het debat. Het is duidelijk een pijnpunt. Gezinnen en hardwerkende Vlamingen die een groot deel van het gelag moeten betalen, het is geen prettige boodschap, noch voor CD&V, noch voor N-VA.

Voor Open VLD, de regeringspartner van het elfde uur, is het vooral Sven Gatz die het vuile werk mag doen. Zijn factuur voor de cultuursector en voor de VRT is gepeperd. Zonder dat hij mee heeft kunnen onderhandelen, voert Gatz dociel uit wat hem is opgelegd. En zonder schroom komt hij dat uitleggen voor camera’s en microfoons: rustig, ernstig, bedaard. Terwijl buiten het protest aanzwelt en de woede over de besparingen oplaait.

De viceminister-president voor Open VLD, Turtelboom, die met haar begrotingsportefeuille moet waken over de besparingen, is inhoudelijk tijdens het debat nauwelijks tussenbeide gekomen, tenzij om een paar ferme uithalen te lanceren. Dat is ook bij de andere regeringspartijen niet onopgemerkt voorbijgegaan. En ook binnen de eigen fractie is de zet van voorzitter Rutten nog niet helemaal verteerd dat geen enkel parlementslid blijkbaar zwaar genoeg woog om minister te mogen worden.

Oppositie

Vorige woensdag was het vooral uitkijken hoe de oppositie het ervan afbracht. Bij SP.A is het wennen na decennia regeren. Vorige week nog federaal staatssecretaris in de regering-Di Rupo, deze week leider van de oppositie: John Crombez. Zo snel vervellen lukt niet helemaal: snedige tussenkomsten, maar ook af en toe de mond vol tanden als er weerwerk komt vanuit de meerderheid. De vraag rijst bovendien: wie is nu de baas bij SP.A? Want naast Crombez (would-bevoorzitter) zit de” koppige” voorzitter Tobback, die met zijn tussenkomsten het gras wegmaait voor de voeten van zijn fractieleider. En achter dat duo zit ex-fractieleider Van Malderen, die gefrustreerd ook zijn duit in het zakje wil doen. Een trio haantjes dat pikt om de rangorde te bepalen.

Groen heeft de rustige vastheid van Björn Rzoska naar voor geschoven. Ook voor de groenen is het zoeken naar de juiste plaats in het linkse spectrum. Rzoska bouwt rustig zijn betoog op en probeert zelfs alternatieven naar voor te schuiven, al wringt dat wel een beetje. Het mag best wat pittiger. Maar Rzoska heeft één voordeel: hij wordt door zijn collega’s heel erg gerespecteerd, ook al gaat het er bits aan toe.

En dan -ocharme zouden we bijna schrijven- Vlaams Belang: verschrompeld van ooit grootste partij tot kleinste nu (6). Met een brave fractieleider, Chris Janssens, die zegt dat Bourgeois geen visie heeft en dweept met Schotland en onafhankelijkheid om aartsrivaal N-VA te jennen. Het maakt nauwelijks indruk. Janssens praat en het parlement luistert verveeld. Sommigen krijgen al heimwee naar het verbale gebulder van Filip Dewinter.

Zwijgen

En dan al die parlementsleden van de (over)grote meerderheid (89 op 124). Het is niet nieuw, maar zij mogen verplicht een zogeheten zwijgakkoord ondertekenen. Elk initiatief zal gewikt en gewogen worden door de 3 meerderheidspartijen, wat er in feite op neerkomt dat iedereen zich gedeisd mag houden.

De fractieleiders van N-VA, CD&V en Open VLD zullen de karwats gebruiken om hun parlementsleden in het gareel te houden. Een kersvers N-VA-parlementslid zuchtte: “Ik zou liever in de oppositie zitten, dan kan ik tenminste mijn gedacht zeggen”. Hoelang zal de silent majority blijven zwijgen?

(Marc Van de Looverbosch is Wetstraatjournalist bij de VRT.)