Wereld herdenkt de Chinese wijsgeer Confucius

Vandaag en morgen wordt op tal van plaatsen in de wereld de Chinese wijsgeer en moralist Kung Fuzi -bij ons bekend als Confucius- herdacht. Dat is vooral het geval in zijn geboorteplaats Qufu en in de grote confucianistische academie in Peking.
AP2011

De "verjaardag" van Confucius is enigszins symbolisch, want niemand weet precies op welke dag de man in 551 voor Christus geboren werd. De jaarlijkse herdenking van Confucius dateert in ieder geval al van het begin van de Han-dynastie in de derde eeuw voor Christus.

Die verjaardag wordt gevierd met grote en indrukwekkende plechtigheden in oude kostuums in de tempel in Qufu, de woonplaats van Confucius in de Chinese provincie Shandong. Dat is ook het geval in de confucianistische academie in het noorden van Peking waar van de 13e eeuw tot 1905 de kandidaten voor de staatsexamens voor de hoogste ambten werden voorbereid.

Ook in Taiwan, waar het hoofd van de familie Kung woont, zijn er plechtigheden evenals in Korea, Vietnam en andere landen waar het confucianistische gedachtegoed de lokale cultuur doordrenkt heeft.

"Meester Kung" leefde tussen 551 en 479 voor Christus in ongeveer dezelfde periode waarin andere grote geesten zoals Laozi -grondlegger van het daoïsme in China- en de Boeddha in India hun eigen religie predikten. In die periode was China verdeeld in elkaar bevechtende kleinere staten.

Confucius oefende een aantal ambten uit, maar maakte vooral naam als moraalleraar. Hij stichtte dan ook geen religie, maar een levenshouding die de Chinese cultuur zou doordringen. In zekere zin stichtte hij niets, maar richtte hij zijn moraal op de overgeleverde tradities van de enigszins geïdealiseerde Chinese maatschappij van voorheen uit de periode van de Zhou-heersers.

De basis van het confucianisme is respect voor anderen, familie, meerderen, kennis en traditie, zowel op persoonlijk als maatschappelijk vlak. Het ethische gedachtegoed van het confucianisme heeft op tal van vlakken raakpunten  met het christendom en het boeddhisme en is in feite universeel.

"Doe niet aan anderen..."

Confucius schreef of herschreef een aantal klassieke werken, maar zijn belangrijkste erfenis zijn de "Analecten" of "Lunyu", een verzameling uitspraken die na zijn dood door zijn leerlingen werd opgeschreven. Enkele voorbeelden:

  • alles heeft zijn schoonheid, al ziet niet iedereen dat altijd
  • wees in vrede, rust en harmonie met alles wat bestaat
  • weten wat men weet en weten wat men niet weet: dat is kennis
  • alle mensen zijn gelijk, het zijn hun gewoonten die verschillen
  • de morele mens houdt van zijn ziel, de gewone mens van zijn bezit
  • fouten maken is niet erg, ze niet verbeteren wel
  • doe niet aan anderen, want je zelf niet wil worden aangedaan
  • hij die niet bezorgd is over wat ver weg gebeurt, zal spoedig grote problemen vlakbij krijgen (voor onze buitenlandredactie)