De Turken doen mee. En nu? - Inge Vrancken

Turkije neemt nu ook deel aan de internationale coalitie tegen de terreurgroep Islamitische Staat. Zo lang als mogelijk hield Ankara de boot af, maar de druk werd te groot. Welke rol het land precies zal spelen, blijft nog onduidelijk. Maar het is een belangrijke beslissing van Turkije, voor een missie die niet eenvoudig wordt.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Turkije deelt een grens van 1200 kilometer lang met Syrië en Irak. 1000den Turken zouden bij IS strijden en Turkije vangt zowat anderhalf miljoen vluchtelingen op, vooral uit Syrië. Het is dan ook bijzonder moeilijk voor Ankara om zich volledig afzijdig te houden in de internationale coalitie in de strijd tegen IS. Turkije is ook nog eens lid van de NAVO en strategisch een belangrijke partner, mede door de luchtmachtbasissen in het land die als belangrijke uitvalsbasis zouden kunnen dienen voor de coalitie.
Al zijn er veel valkuilen

Turkse gijzelaars

Zolang de 46 Turken gegijzeld werden door IS in de buurt van de Iraakse stad Mosul, wilde Turkije officieel geen standpunt innemen tegen IS, want dat zou de levens van die gijzelaars in gevaar kunnen brengen. De 46 Turken en 3 Irakezen werden op 11 juni ontvoerd door Islamitische Staat. Maar op 20 september kwamen ze plots vrij. Turkije zei dat er voor hen geen losgeld betaald was en geen voorwaarden aanvaard waren in ruil voor hun vrijlating. Waarom de Turkse gijzelaars dan wél vrijgelaten werden, blijft onduidelijk.

Kaarten op tafel

Alleszins nam het einde van die grote gijzelingsactie voor Turkije ook een belangrijke reden weg om aan de zijlijn te blijven staan. Maar de Turkse regering beseft dat de taken niet min zijn. De lange grens waterdicht houden - voor strijders en voor wapensmokkel - is niet eenvoudig. Als partner in de coalitie tegen IS, zal de terreurgroep Turkije ook als een vijand beschouwen. Inlichtingendiensten zeggen dat er binnen Turkije slapende cellen van IS-strijders zitten. Die zouden redelijk gemakkelijk kunnen overgaan tot aanslagen, als vergelding.

Kobane

Ondanks die moeilijkheden kan Turkije onmogelijk zomaar toekijken, nu de strijders van IS verder oprukken naar Kobane, zo dicht bij de Turkse grens. Ook het voorbije weekend is er nog zwaar gevochten. Maar ondanks de luchtbombardementen lijkt het niet te lukken om de IS-strijders terug te dringen. En zo speelt nu niet alleen het vluchtelingendrama zich af op Turks grondgebied, maar neemt daar ook de spanning toe met die hevige strijd, zo dicht bij de grens.

En zo besliste Turkije om toch in die coalitie te stappen. Tot genoegen van de Amerikanen, tot ongenoegen van de Koerden. Op papier strijden ze nu samen tegen de gemeenschappelijke vijand IS, maar zo zien de decennialange vijanden dat niet.

Koerden

Ankara zegt dat het er alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat Kobane, een Koerdische stad, niet zal vallen. Maar daar hechten veel Koerden nauwelijks geloof aan. Volgens hen ziet Ankara Kobane maar al te graag vallen, want dat zou een zware tegenslag zijn voor de Koerdische Peshmergastrijders, die gelinkt zijn aan de Koerdische strijders in Turkije van de PKK. De PKK wordt door Turkije nog altijd bestempeld als een terroristische organisatie.

Wederzijds wantrouwen

De belangrijkste Koerdische gewapende groepen in Syrië vragen steun om een bloedbad in Kobane te stoppen. Maar die steun zal er niet komen van Turkije, want zoals de Koerden de Turken wantrouwen, is dat omgekeerd ook zo. Turkije vreest immers dat wapens van IS in handen zouden vallen van PKK-strijders. Turkije zal nooit een Koerdische groep bewapenen. De Koerden willen ook niet dat Turkse tanks de klus komen klaren in Syrisch-Koerdisch gebied. Dan verdenken ze hen van een geheime agenda.

Assad

Niet dat de Turken zitten te drummen om tanks en grondtroepen in te zetten. Ankara vindt immers dat er niet enkel actie ondernomen moet worden tegen IS in Irak en Syrië, maar ook tegen de regering van de Syrische president Assad - de gezworen vijand van - intussen president - Tayyip Erdogan. Turkije steunde als één van de eerste landen groepen die tegen Assad streden in Syrië. Maar ook dié groepen zijn nu verzwakt door IS. Daarom zal Turkije eerder pleiten voor een vliegverbod boven het grensgebied van Syrië en Irak met Turkije, net zoals dat was in de periode 1991 tot 2003 in Noord-Irak.

Niet-militaire steun

Turkije geeft dus steun aan de strijd tegen IS. Het land probeert dat wel op z'n eigen manier te doen. De luchtmachtbasis van Incirlik mag gebruikt worden voor humanitaire en logistieke steun - niet als vertrekbasis voor luchtbombardementen. Turkije wil humanitaire hulp van de bondgenoten in de coalitie verdelen onder de slachtoffers van IS in Irak. En Ankara zal ook inlichtingen verschaffen aan het centrale commando van de coalitie.

Zo kan Turkije de noodzakelijke steun verlenen aan de coalitie zonder al te veel gevolgen, zo hoopt het, op lokaal en regionaal vlak.

(Inge Vrancken is VRT-journalist en kenner van het Midden-Oosten.)