La baraque serait trop petite - Nina Verhaeghe

Soms, als ik mijn verbazing over communautaire kwesties moeilijk kan uiten, begin ik steenkolenfrans te spreken. Dan zeg ik bijvoorbeeld “la baraque serait trop petite” als ik bedoel dat het kot véél te klein zou zijn, mocht een bepaald scenario zich voordoen. Mocht er bijvoorbeeld een federale coalitie gevormd worden waarin de Vlamingen even ondervertegenwoordigd zijn als de Franstaligen straks.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

De regering-Di Rupo had één zetel te kort voor een meerderheid aan Vlaamse kant en kreeg dat geregeld voor de voeten geworpen. In de toekomstige Zweedse coalitie zijn er aan Franstalige kant twaalf (12) zetels te kort voor een meerderheid. De MR, de enige Franstalige partij aan tafel, vertegenwoordigt met moeite één derde van de Franstalige parlementsleden en slechts één vierde van de Franstalige kiezers. Het omgekeerde scenario zou, in het huidige communautaire klimaat, toch gewoon ondenkbaar zijn?

Maar kijk, dit zware Vlaamse overwicht lijkt (voorlopig) te passeren. Er zijn wat uithalen vanwege de PS, wat voorspelbare oppositieretoriek is, maar voor de rest hoor ik weinig protest in Franstalige kringen. Ik vond dat vreemd en vroeg mijn bronnen bezuiden de taalgrens hoe dat komt. Zij vonden dat een vreemde vraag.

“Ik heb nog nooit zelf gedacht of ook nog nooit rondom mij gehoord: deze regering is te Vlaams”, zo zeiden mijn gesprekspartners. Omdat Franstaligen sowieso binnen een Belgisch kader denken, en het dan niet uitmaakt hoe die Belgische meerderheid eruitziet? Dat is één verklaring. Een andere is, en dat zal vreemd klinken in Vlaamse oren, dat Franstaligen al zo lang gewend zijn aan “Vlaamse dominantie” op federaal vlak. Eén man zei het zo: “Wij Walen zijn daar nogal fatalistisch in. We hebben ook 40 jaar moeten wachten op een Franstalige premier. We zijn als linkse en bijwijlen antiklerikale regio ook decennialang geregeerd door Vlaamse christendemocratische premiers. We zijn sowieso een minderheid in dit land, dus een beetje meer of minder geminoriseerd worden, het maakt niet zoveel uit.”

Culot

Ik hoor ook twijfel over de levensduur van een Zweedse coalitie. “N-VA en MR kunnen het op korte termijn eens worden over bepaalde economische maatregelen. Maar zodra er communautair één haar in de boter zit, ontploft de boel.” Sommigen denken zelfs dat de N-VA daarop uit is, om te kunnen aantonen dat België niet meer werkt. En het complotdenken is nooit veraf tegenover een partij die als fundamenteel dubbelzinnig geldt. “Wij horen tijdens deze formatie wel over conflicten tussen CD&V en Open VLD, of over rivaliteit tussen Michel en Reynders. Maar over N-VA of Bart De Wever horen we niets. Houdt die partij zich koest, om dan straks toe te slaan? Wat voeren ze in het schild?”

Iemand wijst erop dat sommigen wel een beetje ongerust zijn over het feit dat alleen de MR in deze federale regering stapt, maar dat weinigen dat de MR kwalijk nemen. “Het is het gevolg van de strategie van de PS.” “Ik verwacht niet veel goeds van deze regering maar ik vind ook dat er geen andere oplossing was. Liever een regering waar ik mij als linkse kiezer niet in herken dan nog eens een aanslepende communautaire crisis.” De culot van de MR om deze keuze te maken lijkt trouwens nogal wat respect af te dwingen, ook bij niet-liberale kiezers.

Stiekem blij

Hoe kijkt men naar deze regering zonder de PS? Vreest men zo’n regering of denkt men: dit is een opportuniteit? Een ondernemer: “Velen durven het niet hardop te zeggen maar ze vinden dit een absolute buitenkans.” Waarom zeggen ze het niet hardop? “Omdat ondernemers doorgaans wel goed samenwerken met de Waalse regering, met daarin de PS. Wij zijn voor het Marshallplan. We zijn voor het Waalse beleid inzake innovatie. Maar de federale koers van de PS, bijvoorbeeld inzake sociale zekerheid, die moeten we niet.”

Ook bij mensen met linkse sympathieën hoor je genuanceerde uitspraken over de afwezigheid van de PS in de federale regering. “De PS is 25 jaar aan de macht geweest. Een hele generatie heeft nooit iets anders gekend. Velen vinden het interessant om te zien wat er nu gaat gebeuren, bijna bij wijze van experiment.” Bovendien is de PS niet helemaal weg natuurlijk, want ze leidt wel de Waalse regering. Een regering die er flink wat bevoegdheden bij heeft gekregen en dat weten de mensen ook. “Hier en daar leeft wel het gevoel: de PS zal ons, vanuit de Waalse regering, beschermen tegen een sociaal bloedbad.”

Dat neemt niet weg dat velen met argwaan kijken naar een federale regering die zo rechts is. Niet omdat ze per se een regering-met-PS willen, wel omdat ze beducht zijn voor zeer pijnlijke besparingen. “Geen kat zal op straat komen omdat er te weinig Franstalige partijen in de federale regering zitten. Maar mensen kijken wel uit naar wat er in dat federale regeerakkoord zal staan. Jobs, pensioenen, uitkeringen, dat zal mensen mobiliseren.” Als daar zwaar in gesnoeid wordt, zo hoor ik, zal het kot alsnog te klein zijn.

(Nina Verhaeghe is VRT-journalist en kenner van Franstalig België.)