Wat je zelf kan doen, moet de staat niet doen... - Dirk Sterckx

Er zijn volgens mij een paar dingen waar we in de komende dagen op moeten letten naarmate er meer informatie loskomt over het regeerakkoord en de vorming van Michel I. Er zullen pagina’s volgeschreven worden over de valkuilen, de moeilijkheden, de ruzies die er zullen komen en de ruzies die er zijn geweest in de loop van de onderhandelingen. Ik zit al uit te kijken naar de tv-reportage waarin de formatie van naaldje tot draadje wordt nagespeeld door de onderhandelaars zelf, met in de achtergrond de mooi belichte statige decors van de Wetstraat.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Ik verwacht ook pagina’s vol over de persoonlijkheden. Wie heeft er gewonnen? Heeft Gwendolyn nu echt op de ziel van Wouter getrapt? Hoe sterk was Bart als bemiddelaar? Waarom is die ene wél minister geworden en die andere niet? Ik zal ze met interesse lezen en me verkneukelen in de dingen die ik niet wist en zeker ook in de dingen waarvan ik zeker weet dat ze niet juist zijn.

En dan komen er natuurlijk tientallen strategische analyses over de posities van de partijen en de politici die de nieuwe regering steunen en over de kansen van de oppositie. In talloze stukken zal ik lezen wat “de mensen” denken of hoe de meningen liggen bij “de bevolking”. En ten slotte hoop ik dat een paar goede historici ons uitleggen hoe de grote evoluties in ons koninkrijk voortgezet of afgebroken worden door deze nieuwe coalitie en haar programma.

Waar kijk ik nog naar uit?

Twee dingen: neemt deze regering maatregelen om de sociale zekerheid recht te houden? Kan ze duidelijk maken dat we niet mogen verwachten dat de overheid bij elk probleem de oplossing kan en moet bieden?

Er is in de vorige regering een eerste stap gezet in de hervorming van ons pensioensysteem en van de arbeidsmarkt. Die hervormingen definitief vastleggen vind ik de belangrijkste beslissing die de regering nu moet nemen.

Met de informatie die ik nu heb, staan er in het regeerakkoord ook de dingen die erin moeten staan. Het meest opvallende en meest onverwachte is natuurlijk de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd. Daarmee staat de discussie meteen op scherp. Een discussie die hoogstdringend gevoerd moet worden.

Dat blijkt bijvoorbeeld glashelder uit de persconferentie die Delta Lloyd uitgerekend gisteren hield. Die verzekeringsmaatschappij doet elk jaar een pensioenenquête. Daarin gaat ze na hoe de Belgen denken over hun pensioen. Even kijken op de website is leerrijk. Want uit de enquête blijkt dat we geen juist beeld hebben van de verhouding tussen werk en pensioen. We denken dat we langer werken en bijdragen dan we eigenlijk doen én we onderschatten het aantal jaren dat we een pensioen krijgen. We hebben weinig vertrouwen in het wettelijk pensioensysteem maar we rekenen wel op de overheid om voor ons pensioen te zorgen. Een stevig debat en goede informatie zijn dus welkom.

Ik denk dat we met dit regeerakkoord de weg definitief inslaan om ons pensioensysteem duurzaam te maken. Ik kijk dus uit naar de details van het regeerakkoord. Daarin zit het traject dat over de komende tien jaar de hervormingen uitvoert die nodig zijn en die door de groep van experten een paar maanden geleden op papier zijn gezet.

Mag je wel werken tot je 65/67?

Voor mij is dat samen met de hervormingen in de gezondheidszorg en de arbeidsmarkt essentieel om ons voor te bereiden op de lange termijn. Wie heel veel bochten afsnijdt, komt tot de conclusie dat we langer moeten werken en bijdragen. Maar dat betekent niet alleen dat je iemand die werkt een inspanning vraagt, die vraag je ook van de mensen of bedrijven die werk geven.

Ik vind dat het daar veel te weinig over gaat. Hoeveel bedrijven zijn klaar om hun mensen tot 65 en over vijftien jaar tot 67 te laten werken? Hoeveel bedrijven hebben daar al een plan voor? Af en toe lees ik eens iets over een vindingrijke baas van een of andere personeelsdienst die iets doet om het werk in zijn of haar bedrijf aan te passen aan een ouder wordend personeelsbestand. Maar een echte golf van vernieuwend personeelsbeleid is er bij ons toch niet zoals het in Scandinavische landen bijvoorbeeld wel bestaat.

Wat je zelf kan doen ...

Tweede punt: in het regeerakkoord gaan we er ook niet meer van uit dat de overheid een oplossing heeft voor elk probleem. Ik zei het al, het stukje daarover in de enquête van Delta Lloyd is verhelderend: we vertrouwen de overheid heel weinig en toch rekenen we voor bijna alles op die overheid. Zo’n schizofrene reactie is op heel veel gebieden gewoon geworden. Het terugdringen van “De Staat” is voor liberalen een punt dat altijd terugkomt.

Ik zie nu zowel in het Vlaamse als in het federale regeerakkoord een stevige aanzet om daar ook de lijn om te buigen. Veel meer dan we over het algemeen denken, kunnen en willen mensen voor zichzelf zorgen. Op heel veel plaatsen doen ze dat ook al. En niet alleen bijvoorbeeld door een bedrijf te starten maar ook met zelfhulpgroepen of vrijwilligerswerk. Leg daar niet te veel regels en kaders naast, ga er als overheid niet meer van uit dat je alles moet doen en regelen. Een meer terughoudende overheid is op lange termijn heilzaam. Ik maak me al klaar om verwijten te incasseren over de schandelijke weg naar het kille Vlaanderen. Maar ik vind het goed dat in dit regeerakkoord eindelijk het overheidsbeslag teruggedrongen wordt.

(Dirk Sterckx was VRT-journalist en Europees parlementslid voor Open VLD.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.