Wiener Philharmoniker zoekt nieuwe thuis voor "nazi-archief"

De Wiener Philharmoniker is op zoek naar een nieuwe thuis voor zijn indrukwekkende archief. Dat heeft het wereldberoemde Oostenrijkse orkest bekendgemaakt. Het geld voor de verhuizing komt van een beurs uitgereikt voor de Birgit Nilsson Foundation in Zweden. Opvallend: een belangrijk deel van het archief is onder het naziregime opgebouwd.
AP2013

Bij de woorden Wiener Philharmoniker denken de meeste mensen meteen aan de nieuwjaarsconcerten die elk jaar op 1 januari vanuit Wenen wereldwijd de ether worden ingestuurd. Minder bekend is dat het Oostenrijkse orkest een duister naziverleden heeft.

Tussen 1938 en 1945 zat het orkest in de greep van Hitler en de zijnen. Het eerste van de nu beroemde nieuwjaarsconcerten vond naar verluidt plaats in 1939 op aansturen van naziminister van Propaganda Joseph Goebbels. Toen het orkest in 1942 zijn honderdste verjaardag vierde, was bijna de helft van de muzikanten lid van de nazipartij.

"Een morele verplichting"

Toch bleef deze zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Wiener Philharmoniker lange tijd onderbelicht. Sterker nog: pas decennia na het einde van WO II gaf de orkestleiding de toenmalige samenwerking met het naziregime toe.

De toegang tot het archief werd hierdoor jarenlang sterk gelimiteerd. Clemens Hellsberg was één van de eerste archivarissen die de documenten mocht bestuderen, tot zijn eigen grote opluchting. "Ons eigen verleden uit de doeken doen, is voor ons een morele verplichting", zegt hij daarover.

"Archief opengooien en digitaliseren"

Omdat het archief doorheen de jaren danig is aangegroeid, barst de huidige locatie stilaan uit haar voegen. De orkestleiding is daarom op zoek naar een nieuwe thuis, zo maakte ze vandaag bekend. Die hoopt ze te vinden met de hulp van een beurs van de Birgit Nilsson Foundation. Deze stichting vernoemd naar de beroemde Zweedse sopraan reikt elke drie jaar een prijs uit ter waarde van 1 miljoen dollar (zo'n 780.000 euro) en wordt aanzien als één van de meest "vrijgevige" prijzen in de wereld van de klassieke muziek. Dit jaar gaat die naar de Wiener Philharmoniker.

"We willen ons archief opengooien en digitaliseren", zegt orkestleider Andreas Grossbauer. "We willen ruimte vrijmaken voor studenten of andere mensen die meer over het Wiener Philhamorniker willen weten. Dat zal natuurlijk wat tijd vergen, maar we vinden dit belangrijk."