Europa zoekt compromis over Commissie - Ton van Lierop

Het Europees Parlement heeft zijn tanden laten zien. Na de hoorzittingen met de kandidaat-leden van de nieuwe Europese Commissie moesten niet alleen enkele kandidaat-eurocommissarissen opnieuw examen doen, ook Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker mag weer aan de slag. Hij dient mogelijk met een nieuwe kandidaat te komen en de Luxemburger zal ook portefeuilles moeten herschikken. Dat kan misschien met enkele niet al te grote aanpassingen, maar het is de vraag of de deadline van 22 oktober nog valt te halen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Dat er onder de 27 kandidaat-commissarissen enkele mogelijke brekebenen zaten, stond vooraf al vast. Alenka Bratusek was er één van. De Sloveense oud-premier werd gisteren ook op overweldigende wijze afgeserveerd door het Europees Parlement. Zij zou vicevoorzitter worden en verantwoordelijkheid krijgen voor de opzet van een Europese energie-unie, om leveringszekerheid van energie te waarborgen en de lidstaten op dit terrein ook beter te laten samenwerken.

Bratusek had zich echter totaal niet voorbereid op haar hoorzitting. Een ongeziene meerderheid van 113 leden van de EP-commissies voor Milieu en Industrie wees haar af, ook haar eigen liberale partijgenoten. Daarbij speelde het ook nog een rol dat zij zichzelf als oud-premier had voorgedragen als Europees commissaris, om kort daarna de verkiezingen nog massaal te verliezen.

Compromis zoeken

Het lot van Bratusek is nu onzeker. Het Europees Parlement kan namelijk alleen een volledige Europese Commissie goed- of afkeuren, geen individuele kandidaten. De parlementscommissies geven alleen een advies aan het volledige parlement, voor de stemming over de Europese Commissie op 22 oktober.

De fractievoorzitters in het Europees Parlement zoeken nu een compromis, maar het is de vraag of en hoe Bratusek in het complete plaatje kan passen. En het is ook de vraag of het voor 22 oktober allemaal nog rondkomt.

Op het terrein van energie had Juncker nog een ander probleem, dat met een interne verschuiving lijkt op te lossen. De Spaanse christendemocratische kandidaat-commissaris voor energie en klimaat Miguel Arias Cañete, die rechtstreeks onder Bratusek zou vallen, lag van begin af aan ook al onder vuur vanwege zijn persoonlijke belangen in de olie-industrie. Hij deed zijn aandelen wel van de hand, maar zijn familie zou er op de achtergrond nog wel van kunnen profiteren.

Moscovici

Een christendemocraat uit een grote lidstaat als Spanje afwijzen, is wel een zaak van andere omvang dan Bratusek op de schopstoel zetten. Cañete had zich overigens voor zijn hoorzitting wel goed voorbereid. En wie uitdeelt, moet ook kunnen incasseren.

Na kritiek uit linkse hoek op Cañete kreeg de Franse socialist Pierre Moscovici het dan ook zwaar voor de kiezen. Er waren twijfels of hij als oud-minister van Financiën, die het begrotingstekort te hoog liet oplopen, Europees de zaak wel op orde kan houden.

De kandidaat-commissaris voor begroting en monetaire unie moest schriftelijk aanvullende vragen beantwoorden om het te redden. Hij kreeg begin deze week toch groen licht. De twee grote politieke families in het Europees Parlement, christendemocraten en socialisten hadden uiteindelijk geen zin in een zware politieke oorlog nog vóór de start van de nieuwe Europese Commissie.

Verpletterende indruk

Toch boekten de sociaaldemocraten wel meteen een overwinning. Cañete zou zich ook bezig houden met duurzaamheid. Dat deel van zijn portefeuille raakt hij nu kwijt aan de Nederlandse sociaaldemocraat en eerste vicevoorzitter Frans Timmermans, die dinsdag een overweldigende indruk achterliet in het Europees Parlement. Door zijn talenkennis, goede voorbereiding en heldere politieke lijn kan hij rekenen op massale steun.

Dat een goede voorbereiding essentieel is, was niet meteen tot iedereen doorgedrongen, in tegenstelling tot Marianne Thyssen. Als kandidaat voor Sociale Zaken en Werk kwam zij overtuigend over. De Tsjechische kandidate voor Justitie, Consumenten en Gendergelijkheid Vera Jourova haalde het alleen met de hakken over de sloot na een schriftelijke tweede ronde.

Kwinkslagen

De Britse conservatief Jonathan Hill (Financiële Markten) mocht zelfs voor een tweede zit voor de parlementscommissie verschijnen. Terwijl Groot-Brittannië niet deelneemt aan de euro, zou hij wel verantwoordelijk moeten zijn voor de Europese Bankenunie. De twijfels daarover wist hij door een betere voorbereiding weg te nemen.

Tijdens zijn eerste hoorzitting had Hill eigenlijk alleen geprobeerd zich te redden door enkele kwinkslagen in het Frans. Dat is echter niet genoeg voor een Europees Parlement dat zijn politieke macht meer en meer wil tonen en gebruiken.

Naast Bratusek moet Juncker nog afrekenen met een ander probleemgeval. De Hongaarse christendemocraat Tibor Navracsics kreeg de portefeuille Onderwijs, Cultuur, Jeugd en Burgerschap toegewezen. Laten dat nu net terreinen zijn waarop de rechtse Hongaarse regering-Orbán niet echt uitblinkt Er waren de afgelopen jaren veel klachten over het aan banden leggen van de media en het beperken van de vrijheid van meningsuiting in Hongarije. Dat is geen uiting van goed burgerschap.

Geen schoonheidsprijs

Navracsics mag van het Europees Parlement op zich wel blijven, wetende dat het in Hongarije oppermachtige Fidesz anders toch een partijgenoot naar Brussel stuurt. Wel vraagt het parlement dat Navracsics een andere portefeuille krijgt.

Misschien is dit met enige politieke loodgieterij nog op te lossen door hem een deel van zijn bevoegdheden af te nemen. Daarin kan Juncker ook weer niet al te ver gaan, om zijn eigen christendemocratische familie, waartoe Fidesz behoort, niet van zich te vervreemden.

De Europese puzzelstukjes vallen uiteindelijk altijd wel in elkaar. De schoonheidsprijs heeft de vorming van de Commissie-Juncker niet meteen verdiend. Dat verwachtte ook niemand, maar het geeft niet het beeld van een Europa dat zich tegenover burgers wil presenteren als een efficiënte organisatie die zich hun lot aantrekt.

(De auteur is nieuwsmanager van de VRT en voormalig woordvoerder van de Europese Commissie)