Michel I - Carl Devos

Vandaag leggen de ministers de eed af. Exit het tripartite crisisintermezzo Di Rupo I, waarvan de premier zich de voorbije dagen van zijn kleinste kant liet zien in een communautarisering van het al voldoende boeiend sociaaleconomisch debat. Uit wraak op de MR. Enter Michel I, liberale premier van een vooral liberale regering. Geboren uit wraak op de PS.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Ook een centrumrechtse regering, zonder twijfel, met een stevig naar rechts hellend centrum. En met een al even stevig en behoorlijk indrukwekkend regeerakkoord. Trendbreuk, hoe relatief ook in de Wetstraat, is in deze een passende omschrijving. Al heeft de ene regeringspartij er meer belang bij dan de andere om dat te ontkennen of te bevestigen.

En al kan het altijd beter, dit akkoord maakt de hervormingsambitie waar, in tegenstelling tot het Vlaams regeerakkoord dat op dat vlak onder de verwachtingen bleef. De plannen met de arbeidsmarkt (loopbaanmodel), gezondheidszorg, pensioenen, justitie, het dichten van de loonkloof en herstel van de concurrentiekracht, de grote budgetoperatie met 75% saneringen, … het is straffe kost. Het geheel hangt goed aaneen en lijkt doordacht. Met onmiskenbaar heldere centrumrechtse politieke keuzes. Een zegen voor het politiek debat.

Vermogens gespaard

Natuurlijk zijn er vage en onbesliste passages en moet het allemaal nog uitgevoerd raken. En ja, Europa moet nog mee willen en de deelstaten mogen sommige maatregelen vanuit hun bevoegdheden niet terugdraaien. Maar dat neemt niet weg dat deze lange formatie geen muis heeft gebaard. De sociale flank wordt afgedekt door de zwaksten te beschermen en sociale investeringen af te schermen, maar uiteraard doet dit akkoord socialistische en groene tenen krullen. Zoals het Vlaamse is het in deze vooral de middenklasse die getroffen wordt. Dat zal nog concreet worden als alle besparingsdetails bekend zijn. De vermogens worden gespaard, wat daarover in het regeerakkoord staat is vooral bladvulling. Beke is dan wel kwaad weggelopen, maar dus enkel om de huwelijksquotiënt te behouden (als die al zou verdwijnen).

Van een of andere vorm van vermogens(winst)belasting is geen sprake. Een nederlaag voor CD&V op haar gekwetste linkerflank. Het fiscale luik (waar is die grote fiscale hervorming gebleven?) is zonder twijfel de zwakste flank en een waar deze ploeg op gebuisd is. Dat zorgt later nog voor problemen. Ook het optrekken van de wettelijke pensioenleeftijd naar 66 en 67 jaar zonder duidelijk te maken hoe de feitelijke pensioenleeftijd kan verhogen (via flankerend beleid om passende jobs te creëren) is een gemakkelijkheidsoplossing, hoe moedig dat voor sommigen ook overkomt. Die beslissing dreigt in de praktijk vooral een besparingsoperatie te zijn: lagere pensioenen omdat weinigen 67 jaar en het aantal gewerkte jaren zullen halen. De verwarrende passage over het gedoogbeleid rond cannabis is ook politieke goochelkunst. En zo staan er uiteraard nog minpunten in.

Een liberaal akkoord, dus een van Open VLD? Neen. Al haalt die partij met privacy ook wel eigen punten binnen, het is vooral het akkoord van N-VA, een conservatief (in filosofische zin)- liberale (in sociaaleconomische zin) partij. N-VA heeft België minder veranderd dan België N-VA. De metamorfose is opmerkelijk en mag als indrukwekkend omschreven worden, al zitten N-VA’ers wat verveeld met de vraag of die expliciete verschuiving nu wel of niet benadrukt moet worden. Open VLD mag blij zijn met dit regeerakkoord, waarin ze zich veel beter thuis zal voelen dan in de regering Di Rupo. Ze kan nu voluit gas geven, zonder rechtse aanvallen vanuit de oppositie. Het is een zoete wraak op het Vlaams regeerakkoord, dat Open VLD enkel mocht ondertekenen maar niet bepalen. Federaal speelde de partij wel volop mee. Voor CD&V ging het omgekeerd: sterk werk in de Vlaamse regering (met twee sleutelministers), zwakker in de federale. Wat CD&V in deze regering zit te doen is een vraag die veel CD&V’ers zich off the record stellen. Het Rijnlandmodel beschermen, N-VA kapot regeren, het pragmatisme beoefenen, … Alleen het eerste is potentieel een positief en wervend motief. Maar dat is dus zeggen dat de anderen ons sociaal model kapot wilden maken, wat niet meteen gebleken is. Er zal ook meer dan een 3D of 4D model nodig zijn om kiezers de komende jaren te charmeren.

Te wit, te mannelijk, te groot

Deze regering is niet enkel te wit of te mannelijk. En daarmee in tegenspraak met haar eigen regeerakkoord, waarin genderbeleid en diversiteit als transversale – lees dwarsdoorlopende –doelstellingen opgenomen zijn. Dus zit de geloofwaardigheid van federale excellenties die anderen tot gendervriendelijk en divers beleid oproepen tegen het nulpunt. Deze regering is ook te groot.

Dat is ze enkel omwille van politieke zelfbediening: partijen hadden zoveel posten nodig om hun interne evenwichten te organiseren. Omdat er slechts één Franstalige partij is die (zoals grondwettelijk voorzien) de helft van de ministers inneemt, moest de overige helft over meer Vlaamse partijen verdeeld worden. Die zijn met drie, precies omdat er maar één Franstalige is. De electorale verschillen tussen die drie Vlaamse partijen moeten tot uiting komen in het aantal en gewicht van de ministerposten. En die evenwichten zijn makkelijker met meer stoelen te bereiken. Een andere reden voor deze te grote regering met fors minder bevoegdheden is er niet.

Dus zijn er bij sommige partijen meer ministers dan bevoegdheden. MR heeft meer volk dan nodig, want de helft van de regering, maar niet de helft van de meest relevante bevoegdheden. Dat is politiek ook niet haalbaar. In die zin, maar enkel in die zin, heeft Di Rupo gelijk, namelijk dat de Vlamingen overbedeeld zijn. Enkel N-VA kan met trots naar haar portefeuilles kijken, weze het dat ook daar meer vrouwen en vooral kleur mogelijk was. En De Wever wel dicht in zijn kring gebleven is.

N-VA met liberale accenten

Bij CD&V en Open VLD zitten er schandvlekken. De Crem is staatssecretaris van een vooral gewestelijke bevoegdheid, waarvan Peeters vroeger vond dat federaal er af moest blijven. Zijn lichte bevoegdheden kunnen makkelijk door een minister meegenomen worden. Maar de gebuisde vicepremier moest blijkbaar opgevist worden, jammer voor de gewaardeerde Bogaert. Deze zelfgekozen degradatie van De Crem straalt negatief op partij en regering af. CD&V heeft geen sociale bevoegdheden, nochtans wil ze het sociaal geweten zijn van deze regering. Geens zit goed, Peeters heeft een mooi pakket maar zal gezien de toestand van zijn partij een bureau in de Haachtsesteenweg 579 (ACW) moeten nemen. Bovendien fluisteren net teveel christendemocraten dat zijn politiek gewicht zwaar geërodeerd is. Dus Beke, zonder twijfel dé baas, heeft in deze ronde niet zwaar gescoord.

Maar toch nog iets beter dan Rutten. Die had al met de Vlaamse ministers geen goede beurt gemaakt: eerst vriendin Turtelboom, dan de mislukte operatie voor vriend Slangen. Het samenraapsel van staatssecretaris Tommelein, een compensatie voor een gemiste Vlaamse ministerpost, is geen beleidseenheid. Stuk voor stuk wel interessante bevoegdheden, maar het soort dat een andere minister er wel bij kan nemen. De Block neemt alles van Open VLD mee. Een sociaal superdepartement, cruciaal voor deze hervormingsregering. En dus bleef er voor De Croo niet veel over. Rutten had harder voor haar vicepremier kunnen vechten, die er nu wat bekaaid uit komt. Opnieuw: hij zal zich niet vervelen met die afzonderlijk relevante bevoegdheden, maar politiek weegt dat niet door. Hij is dus eigenlijk vooral vice. Maar in een andere rol: in Di Rupo I was hij belangrijk omdat hij de hele tijd moest remmen, nu moeten de handen op het stuur.

Het beeld van de ministerkeuze illustreert de ondertoon van dit regeerakkoord. Het is er een van N-VA. Met liberale accenten. En hoezeer CD&V ook haar best doet, hoeveel applaus er op hun congres ook was, ‘christendemocratie’ moet uitgerekt worden om deze regering erin te doen passen. Op het congres werden Dehaene en Martens al ingeschakeld, in De Standaard staat een van de beste moppen van dit weekend te lezen: ‘Misschien konden we deze sociaaleconomische hervormingen ook met de socialisten onderhandelen’, aldus Peeters.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.